Grootschermer

Plaats
Dorp
Alkmaar
Kennemerland
Noord-Holland

grootschermer_collage.jpg

Grootschermer, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Grootschermer, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Grootschermer..JPG

Bijna in Grootschermer

Bijna in Grootschermer

Grootschermer. (2).JPG

Dorpsgezicht Grootschermer

Dorpsgezicht Grootschermer

Grootschermer.JPG

Raadhuis Grootschermer

Raadhuis Grootschermer

Grootschermer. (3).JPG

Gevelsteen aan het raadhuis van Grootschermer

Gevelsteen aan het raadhuis van Grootschermer

Grootschermer. (4).JPG

Dorpsgezicht Grootschermer

Dorpsgezicht Grootschermer

Grootschermer

Terug naar boven

Status

Grootschermer is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland, gemeente Alkmaar. T/m 31-7-1970 gemeente Zuid- en Noord-Schermer. Per 1-8-1970 over naar gemeente Schermer, in 2015 over naar gemeente Alkmaar.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Grootschermer ligt O van de dorpen Driehuizen en Zuidschermer, ZO van het dorp Stompetoren, ZZW van de dorpen Rustenburg en Ursem, ZW van het dorp Schermerhorn, W van de dorpen Westbeemster en Noordbeemster, NW van het dorp Middenbeemster, N van de dorpen De Rijp en Graft, NNO van het dorp Oost-Graftdijk en NO van het dorp West-Graftdijk.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Grootschermer 70 huizen met 415 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 280 huizen met ca. 700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp is gebouwd aan de rand van het Schermereiland. Dit voormalige eiland lag tussen de meren Schermer en Beemster. De meren zijn in het veenland ontstaan toen het tijdens stormen overstroomde. In de 13e eeuw is het Schermereiland, een moerasgebied, ontwaterd. Hierdoor kon vee het hele jaar het land op en werd er graan verbouwd. De veengrond klonk echter in, waardoor bedijking nodig was. Grootschermer is ontstaan tijdens deze bedijking. Het dorp is aan de dijken gebouwd als lintdorp, met voornamelijk aan de oostzijde strokenverkaveling met bebouwing op de kavels. Het dorp heeft deels een agrarische achtergrond (veeteelt). Voor de drooglegging van de Schermer en Beemster werd gewerkt in de haringvisserij en walvisvangst en was er enige handel en vrachtvervoer over het water. Na de drooglegging werden handel en nijverheid van groot belang, onder andere via industriële molens. De hennepnijverheid speelde in de streek een belangrijke rol (Graft, Schermerhorn) maar ging aan dit dorp voorbij. In het lage natte land bleef boeren lastig. Vanwege de vele waterwegen bleef scheepvaart lange tijd een belangrijke rol spelen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In de aanloop naar de gemeentelijke herindeling per 2015, waarbij een aantal dorpen zou overgaan naar de gemeente Alkmaar, heeft adviesbureau Companen in 2014 het rapport 'Grootschermer, plattelandsgemeenschap in transitie' opgesteld (in opdracht van de gemeente Schermer), waarin zij een beeld schetst van het dorp en zijn inwoners, in een reeks verschillende opzichten, een 'dorps DNA', opdat de nieuwe gemeente, Alkmaar, dit kan gebruiken als input voor haar dorpenbeleid.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Grootschermer heeft 11 rijksmonumenten.

- Op de plaats van de huidige kerk is waarschijnlijk in de 12e of 13e eeuw al een kapel gebouwd. Het huidige kerkje vervangt in 1763 een kerk uit 1651. In 1980 komt een grondige restauratie gereed. Zo is de toren helemaal vernieuwd. Ook het orgel en het uurwerk van de klok zijn gerestaureerd. De wijzerplaat van de klok aan de oostkant is groter gemaakt om de tijdsaanduiding zichtbaar te maken voor de werkers in de Eilandspolder. Het interieur van de huidige kerk is grotendeels afkomstig uit de kerk van 1651. Dat geldt onder andere voor een pronkstuk van de kerk: de schitterende preekstoel. Aan de buitenkant zijn de torenhaan en de klok van de oude kerk bewaard gebleven. De kerk wordt tegenwoordig onderhouden door de Stichting tot Behoud en Exploitatie van de Dorpskerk te Grootschermer. Op creatieve manieren zorgt zij dat er geld binnenkomt, o.a. door de kerk te verhuren aan Podium onder de Toren (zie verder bij Natuur en recreatie).

- Molen De Havik, een achtkante binnenkruier, dateert vermoedelijk uit 1576. In 1918 wordt de molen overbodig door de uitbreiding van een reeds bestaand gemaal uit de omgeving. De Havik wordt onttakeld maar blijft als molenromp staan, kompleet met kap maar zonder gaande werken en is nog lang als woning in gebruik geweest. In 1961 wordt hij aangekocht door de gemeente die hem in 1963 aan de huidige eigenaar verkoopt, op voorwaarde dat deze de molen laat restaureren. In 1964 wordt de molen gerestaureerd en geschikt gemaakt voor bewoning. Het oorspronkelijke interieur is echter niet meer aanwezig. De molen is voor niet-permanente bewoning in gebruik en wordt sinds 1978 af en toe in werking gesteld.

- De Menningweermolen in Grootschermer (Menningweerdijk 2) is een poldermolen uit 1888, gebouwd als vervanging van een in dat jaar door blikseminslag getroffen en afgebrande molen op dezelfde plaats. Het is een rietgedekte achtkantige molen van het type grondzeiler. De molen is, zoals meer Noord-Hollandse poldermolens, een binnenkruier. De molen bemaalt samen met een elektrisch gemaal de polder Menningweer, is eigendom van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en is niet te bezoeken.

- Het voormalige rechthuis/raadhuis van Noord-Schermer uit 1652 kreeg een andere bestemming als woonhuis en later als opslag van schapen en hooi. In 1939 moest het rechthuis/raadhuis van de gemeente Zuid- en Noord-Schermer (voorheen rechthuis van Zuid-Schermer) uit 1639 vergroot worden. Er is toen besloten om het ernstig in verval geraakte raadhuis van Noord-Schermer steen voor steen af te breken en tegen het raadhuis van de gemeente Zuid- en Noord-Schermer in Grootschermer weer op te bouwen. Bijzonder is dat dat raadhuisje nog duidelijk als zodanig herkenbaar is (mede vanwege de gevelankers met jaartal 1652). Het raadhuis kreeg hierdoor meer ruimte voor een brandvrij archief, een balie en een arrestantenruimte. Tot 1970 is het raadhuis in gebruik gebleven (de nieuwe fusiegemeente Schermer betrok een nieuw gemeentehuis aan de Noordervaart in Stompetoren). Na de fusie met de gemeente Alkmaar in 2015 is het raadhuis door een nieuw opgerichte stichting in gebruik genomen.

"Wil je met je bedrijf of organisatie vergaderen in een bijzondere, historische omgeving? Kom dan naar Grootschermer. Daar kun je terecht in de raadzaal van het bijna 400 jaar oude raadhuis. Een unieke vergaderlocatie. Ingericht alsof de gemeenteraad van de voormalige gemeente Zuid- en Noord-Schermer de zaal nog steeds in gebruik heeft. Maar wel voorzien van de modernste apparatuur om een perfecte presentatie te kunnen verzorgen. Sinds 2017 is Stichting Raadhuis de gebruiker van dit rijksmonument uit 1639. Doel van de stichting is om het pand te behouden en open te stellen voor het publiek. Om het onderhoud te kunnen financieren verhuurt de stichting het voormalige raadhuis als locatie voor vergaderingen en bijeenkomsten. Als bedrijf bied je je gasten niet alleen een onvergetelijke ervaring, maar je helpt ook mee aan de instandhouding van dit historische pand.

In de zomermaanden stellen we het gebouw letterlijk open voor het publiek. In de weekenden van mei tot en met september kan iedereen er terecht voor informatie, een kleinschalige expositie of een rondleiding door het gebouw. Als je met een groep de locatie buiten de openingstijden wilt bezoeken dan is dat ook mogelijk. In het pittoreske raadhuisje van Grootschermer zorgen wij voor een gastvrij onthaal. Het raadhuis is sinds oktober 2017 ook beschikbaar als officiële trouwlocatie van de gemeente Alkmaar."

Tijdens restauratiewerkzaamheden aan het 17e-eeuwse raadhuis in 2016 is bij de hoofdingang de houten vloer van 2x3 meter blootgelegd. Deze blijkt te zijn bestempeld door kinderen met bruine verf aan hun voeten. Deze techniek werd ook wel in woonhuizen toegepast om er het dure marmer mee na te bootsen. Het heet daarom ook wel 'blote voeten marmer' of 'kindervoetjes vloer'. De kindervoetjes in het raadhuis hebben hier omstreeks 1850 rondgestampt.

- Gevelstenen in Grootschermer.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Podium onder de Toren organiseert maandelijks voorstellingen in de kerk op het gebied van muziek, dans, theater en cabaret.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Grootschermer (online te bestellen).

Terug naar boven

Links/voorzieningen

- Algemeen: - Site van en over Grootschermer.

- Nieuws: - Nieuws uit Grootschermer op Facebook.

- Belangenorganisatie: - "De missie van Dorpsraad Grootschermer is om een leefbaar dorp te creëren en te waarborgen voor en door de inwoners. Betrokkenheid is hierbij een van de kernbegrippen. Samen zetten we ons in voor onze gemeenschap. We coördineren, regisseren en initiëren. Waar nodig laten we ons adviseren en liefst ook zoveel mogelijk inspireren. We staan in contact met de gemeente samen met de gebiedsconsulent."

- Dorpshuis: - Voor zover ons bekend is Dorpshuis 't Wavetje niet met een website of -pagina op het internet aanwezig.

- Onderwijs: - "Basisschool W.J. Driessen wil een school zijn die een leer- en ontmoetingsplek is voor elk kind uit Grootschermer en de nabije omgeving. Onze school is een openbare basisschool, wat inhoudt dat iedereen van harte welkom is ongeacht maatschappelijke, culturele of levensbeschouwelijke achtergrond. Op OBS Driessen werken we vanuit drie pijlers: op onze school is kleinschaligheid onze kracht; op onze school werken we vanuit de normen respect, veiligheid en verantwoordelijkheid; op onze school is er directe communicatie en samenwerking met ouders. De visie van ons onderwijs is te zien in hoe we met de kinderen, elkaar en de ouders omgaan.

We willen dit bereiken door: te werken volgens de richtlijnen van Positive Behaviour Support (PBS). Dit programma is gericht op een doelmatige, schoolbrede aanpak en richt zich op het versterken van gewenst gedrag en op het voorkomen van probleemgedrag; gedigitaliseerd onderwijs. Thematisch gericht werken door: lesstof aan te bieden dat aansluit op het ontwikkelingsniveau en de belevingswereld van onze leerlingen; ruimte te bieden om te experimenteren, om zo de ontwikkeling tot zelfstandig denken en handelen te stimuleren; stimuleren van de creativiteit en reflecteren op eigen werk; leerlingen laten ontdekken en ervaren waar ze goed in zijn om het zelfvertrouwen en het samenwerken te stimuleren; vakoverschrijdend te werken met als doel verrijking, verduidelijking en vergroting van het referentiekader van de leerlingen; leerlingen kennis te laten maken met alle facetten van cultuur en erfgoed."

- Sport: - Voetbalvereniging GSV (Grootschermer Sport Vereniging) is opgericht in 1921.

- Al eeuwenlang stond Grootschermer bekend als knikkerdorp. Nadat aan deze traditie rond 1968 een einde was gekomen, heeft men het rond 1985 weer opgepakt. De traditie wil dat alleen mannen, die bovendien in de voormalige gemeente Zuid- en Noord-Schermer geboren moeten zijn, de sport mogen beoefenen. Dirk Plugboer en zijn vrouw Moop Klinkhamer vonden dat niet meer van deze tijd en zijn daarom in 2019 een eigen knikkerclub, De Vrolijke Stuiter, begonnen, waar iedereen welkom is. Ze willen het knikkeren hiemee ook weer op de kaart zetten. Anno mei 2019 hadden ze al ruim 40 leden, waaronder veel dames. Zie ook deze video van de eerste wedstrijd, in mei 2019, die men in klederdracht heeft afgewerkt.

- Zorg: - "Zorgboerderij Het Klooster in Grootschermer is een pluimveeopfokbedrijf met tevens een pensionstal. Wij staan open voor deelnemers met: autisme spectrum stoornis; een verstandelijke beperking; een lichamelijke beperking; een psychische hulpvraag; (dementerende) ouderen; een verslavingsachtergrond; burn-out, en langdurig werklozen. De deelnemers helpen met de paarden en bij de kippen. Ze helpen ook bij alle voorkomende werkzaamheden in de tuin."

Reactie toevoegen