Hardinxveld-Giessendam

Plaats
Dorp en gemeente
Hardinxveld-Giessendam
Alblasserwaard
Zuid-Holland

hardinxveld giessendam hardinxveld neder peulenstraat ca 1900 [640x480].jpg

Hardinxveld-Giessendam Hardinxveld Neder Peulenstraat ca 1900

Hardinxveld-Giessendam Hardinxveld Neder Peulenstraat ca 1900

Hardinxveld-Giessendendam.JPG

Hardinxveld-Giessendam aan het mooie riviertje de Giessen.

Hardinxveld-Giessendam aan het mooie riviertje de Giessen.

Hardinxveld-Giessendam..JPG

Het Streekmuseum, De Koperen Knop in Hardinxveld-Giessendam.

Het Streekmuseum, De Koperen Knop in Hardinxveld-Giessendam.

Hardinxveld-Giessendam. (2).JPG

De Hervormde kerk in Hardinxveld-Giessendam.

De Hervormde kerk in Hardinxveld-Giessendam.

zh_gemeente_hardinxveld_in_ca._1870_kaart_j._kuijper.gif

Gemeente Hardinxveld anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

Gemeente Hardinxveld anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

zh_gemeente_giessendam_in_ca._1870_kaart_j._kuijper.gif

Gemeente Giessendam anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

Gemeente Giessendam anno ca. 1870 kaart J. Kuijper

Hardinxveld-Giessendam

Terug naar boven

Status

- Hardinxveld-Giessendam is een dorp en gemeente in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard.

- De gemeente Hardinxveld-Giessendam is in 1957 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Hardinxveld en Giessendam. Het tot dat moment Giessendamse dorp Giessen-Oudekerk is middels grenscorrectie naar de nieuwe gemeente Giessenburg overgegaan.

- Wapen van de gemeente Hardinxveld-Giessendam. - Wapen van de voormalige gemeente Giessendam. - Wapen van de voormalige gemeente Hardinxveld.

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Hardinxveld-Giessendam.

- Omdat de kernen Hardinxveld en Giessendam geleidelijk aan elkaar zijn gegroeid, worden ze tegenwoordig gezamenlijk formeel als één dorp Hardinxveld-Giessendam beschouwd. Bijvoorbeeld in de postadressen en op de plaatsnaamborden. Toch 'leven' de afzonderlijke plaatsnamen nog wel en hebben de beide kernen kennelijk toch nog wel een zekere eigen identiteit, bijvoorbeeld in de namen van diverse lokale instellingen (voor enkele voorbeelden zie het kopje Links).

- Verder bestaat de gemeente nog uit het dorp Boven-Hardinxveld (dat destijds geen eigen postcode en postale plaatsnaam heeft gekregen en daarom voor de postadressen 'in' Hardinxveld-Giessendam ligt). Ter onderscheid daarvan werd Hardinxveld tot in de jaren zestig van de 20e eeuw (en op sommige plattegronden nog steeds) ook wel Neder-Hardinxveld genoemd.

- Burgemeester van deze gemeente is Dirk Heijkoop. Hij besloot de Nieuwjaarstoespraak Hardinxveld-Giessendam 2018 eens helemaal anders te doen dan anders, en wel in de vorm van een prachtig interactief filmpje op Facebook, waarin diverse personen, instellingen en evenementen die in 2017 een bijzondere rol hebben gespeeld, in de vorm van korte reportages de revue passeren. Aan het eind roepen de kinderen van de Ichtusschool op zeer creatieve wijze op om vooral te komen stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018. Mooi gedaan! En wellicht een inspirerend voorbeeld voor andere gemeenten!?

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Hardinxveld: 1105 Herdingfelde, 1252 kopie 1338 Hardingfelde, 1288 Hardinvelt, 14e eeuw Herdinxfelt.
Giessendam: 1230 Gysendam, 1307 Ghiesendamme, 1514 Gyessendamme.

Naamsverklaring
Hardinxveld: Samenstelling van veld en herdinga*, dienstlieden of verwanten van de persoon Herdo* of Hardo* (roepvorm van samengestelde namen als Hardemar of Leonhard), dan wel lieden woonachtig op of bij de/het herde. Veld staat in de middeleeuwen veelal voor onontgonnen grond, maar heeft hier mogelijk al de latere betekenis 'ontwateringseenheid'.
Giessendam: betekent dam 'waterkering om een waterloop te sluiten' in de rivier de Giessen. De naam van dit water houdt waarschijnlijk verband met het Germaanse geusan* 'krachtig stromen' (vergelijk het Nederlandse geyser, een Scandinavisch leenwoord afgeleid van het bijbehorende causativum gausjan* 'doen stromen'. Zie ook Giessen.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

De gemeente Hardinxveld-Giessendam ligt aan de rivieren Beneden-Merwede en Boven-Merwede en ligt verder O van het dorp Sliedrecht, ZO van de dorpen Wijngaarden en Bleskensgraaf, Z van de dorpen Molenaarsgraaf, Giessen-Oudekerk en Giessenburg, WZW van het dorp Schelluinen, W van de stad Gorinchem, WNW van het dorp Sleeuwijk, N van het dorp Werkendam en de Zuid-Hollandse Biesbosch en NO van de stad Dordrecht. Het riviertje de Giessen stroomt door de gemeente en door het Z van de gemeente loopt de A15 van W naar O.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 hebben de gemeente en het dorp Hardinxveld (het dorp wordt dan nog niet Neder-Hardinxveld genoemd) 412 huizen met 3.298 inwoners. De gemeente Giessendam heeft in 1840 271 huizen met 1.842 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 202/1.363 (= huizen/inwoners) en het dorp Giessen-Oudekerk 69/479. Tegenwoordig heeft de gemeente Hardinxveld-Giessendam ca. 7.200 huizen met ca. 18.000 inwoners; het gelijknamige dorp heeft tegenwoordig ca. 5.500 huizen met ca. 13.500 inwoners, dit is exclusief het aantal huizen en inwoners voor het dorp Boven-Hardinxveld.

Terug naar boven

Geschiedenis

- In 1997 is tijdens een archeologische opgraving in de polder bij Hardinxveld-Giessendam het skelet van een vrouw gevonden. Onderzoek heeft aangetoond dat de vrouw, die Trijntje is gedoopt, vermoedelijk rond 5500 voor Christus heeft geleefd en onderdeel uit moet hebben gemaakt van een groepje rondtrekkende jagers en vissers. Het is het oudste skelet dat ooit in Nederland is gevonden. Trijntje leefde waarschijnlijk in een gemeenschap van enkele families op een nabijgelegen donk, een soort rivierduin. Op deze donk zijn resten gevonden van onder meer eenden, ganzen, zwanen, reigers en meerkoeten, wat erop wijst dat de bewoners flink moeten hebben gejaagd. Het feit dat Trijntje in de buurt van de donk werd begraven, wijst er volgens archeologen op dat de nederzetting gebruikt werd als een soort basiskamp. Op basis van röntgen- en computertechnieken is een reconstructie gemaakt van Trijntje. Deze is te bewonderen in Museum De Koperen Knop. (bron: Historiek)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Hardinxveld-Giessendam, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Geschiedenis van Hardinxveld-Giessendam op de site Geschiedenis van Zuid-Holland.

- Historische Vereniging Hardinxveld-Giessendam.

- Museum De Koperen Knop is een historisch en cultureel centrum, een streekmuseum voor de Alblasserwaard. Het bevindt zich in en om een grote historische boerderij van bijna 400 jaar oud. De boerderij is gebouwd op een woonheuvel om het te beschermen tegen overstromingen. Het museum bestaat uit een hoofdgebouw, diverse bijgebouwen en een grote museumtuin.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Hardinxveld-Giessendam heeft 11 rijksmonumenten.

- Hardinxveld-Giessendam heeft 36 gemeentelijke monumenten.

- Kerk (Maasstraat 1) van Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) De Bron.

- De lokale Christengemeente is opgericht in 1982. In 2005 hebben ze de voormalige basisschool aan de Breedeway gekocht en verbouwd tot kerk. Het is een evangelische gemeente met ca. 400 leden. - Revelations organiseert hier eens in de 6 weken een jongerenavond.

- Tiendwegse Molen.

- De Peulensluis, zichtbaar vanaf de Amerhof, verbindt de Buiten-Giessen met de Beneden-Merwede. Het is de enige scheepvaartverbinding naar de Alblasserwaard. De sluis is in 1937 gebouwd in gewapend beton met houten puntdeuren als afsluitmiddel. Zowel in het binnen- als het buitenhoofd bevinden zich een stel vloed- en een stel ebdeuren. De schutsluis ligt onder de A15 zodat er een hoogtebeperking is van 5 meter boven kanaalpeil. De sluis was anno 2017 sterk verouderd, voldeed niet meer aan de huidige eisen van veiligheid en bedrijfszekerheid en was toe aan een grote opknapbeurt en modernisering.

Bij de renovatie in genoemd jaar zijn drie stel houten deuren geheel vernieuwd. Ook het hekwerk is geheel vernieuwd en zodanig uitgevoerd dat het aan de huidige veiligheidseisen voldoet. Schade aan het beton is hersteld en in de kolkwand zijn extra haalkommen aangebracht. De handbediening van de deuren en de nivelleerschuiven is vervangen door een elektro-hydraulisch aangedreven bewegingswerk. Langs het rijwielpad, dat de sluis aan de rivierzijde kruist, is een zitje met een informatiepaneel geplaatst.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Onder de noemer Hagi Festival is in heel 2017 met tal van evenementen gevierd dat de gemeente Hardinxveld-Giessendam in dat jaar 60 jaar bestond. Onder de link kun je in tekst en beeld terugkijken wat er allemaal georganiseerd is.

- Stichting het Vierspan heeft als doel het organiseren en begeleiden van diverse evenementen binnen de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Begonnen als organisator van de feestweek rond Koninginnedag werd vanuit de gemeente gevraagd ook zorg te dragen voor de organisatie van het Oud & Nieuw feest, dit naar aanleiding van een aantal zeer onrustig verlopen Nieuwjaarswisselingen. Met trots kunnen ze melden dat sinds de organisatie van dit Oud en Nieuw feest de overlast enorm is terug gelopen. De feestweek die rond Koningsdag wordt georganiseerd, biedt ruimte voor diverse evenementen om een zo groot mogelijk publiek aan te spreken. Evenementen die de afgelopen jaren zijn georganiseerd rond deze datum zijn o.a: Artiestenavonden, Disco- / DJ-avonden, Apres Ski feesten (doelgroep 15- 21 jr.), Optredens van diverse live bands, Darttoernooien, Tentdienst in samenwerking met de gezamenlijke kerken, Korenavonden in samenwerking met Oranjevereniging Oranje Trouw, Bekende artiesten gericht op de doelgroep 6-15 jr. op de middag (vrij entree, mogelijk gemaakt door sponsoren).

- Koningsdag.

- Op een zaterdag begin juli (in 2018 voor de 3e keer) is er de jaarlijkse SOLDscOUT van Scouting A15 op hun terrein (Sliet 2) te Hardinxveld. Met o.a. een Rommelmarkt, stormbaan, springkussen, spelletjes, hapjes en drankjes. De opbrengst komt ten goede aan de activiteiten van de vereniging.

- Een week na de landelijke intocht doet Sinterklaas Hardinxveld-Giessendam aan. In de ochtend bezoekt hij Boven-Hardinxveld, in de middag bezoekt hij Beneden-Hardinxveld. Een feest voor groot en klein, jong en oud!

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kun je schaatsen op de ijsbaan van de Hardinxveld-Giessendamse IJsclub. Het lidmaatschap kost slechts 5 euro per gezin per jaar.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Zwembad De Duikelaar beschikt over een mooi binnenbad met terras en horeca. Ze organiseren allerlei doelgroepactiviteiten en staan in de regio bekend om hun zwemlessen op maat.

- Nieuws van winkeliers van Winkelcentrum de Giessenhof op Facebook.

- De in 1967 opgerichte watersportvereniging WSV de Snap heeft 2 locaties nl. haven De Knaal en haven Het Balkengat. Haven De Knaal, Kanaaldijk-Noord 1, is gelegen aan het begin van het Kanaal van Steenenhoek. Je kunt deze locatie bereiken via Gorinchem, als je vanuit de Lingehaven, vanaf de Linge of het Merwedekanaal komt. De Kolffgemaalsluis geeft eveneens toegang tot dit kanaal. Deze sluis is gelegen aan het begin van het Kanaal van Steenenhoek en aan de noordoever van de Beneden-Merwede t.h.v. kilometerraai 963. Net binnen de sluis ligt hun geheel vernieuwde steiger. De tweede locatie, haven Het Balkengat, is gelegen aan de Buiten-Giessen. De Buiten-Giessen kun je bereiken via de Damsluis, als je vanuit de Alblasserwaard komt, of via de Peulensluis aan de noordoever van de Beneden-Merwede t.h.v. kilometerraai 965. Deze haven ligt nagenoeg in het hart van de gemeente en is zeer geschikt voor uitstapjes of boodschappen doen. Vaart je in de buurt van Hardinxveld-Giessendam, kom dan gerust even langs. Je bent van harte welkom.

Terug naar boven

Eten en drinken

- "Deelcafé De Buurman is een non-profit koffiehuis dat in september 2016 zijn deuren heeft geopend in de Peulenstraat in Hardinxveld-Giessendam. Bij De Buurman kun je aanschuiven voor de beste koffiespecialiteiten van het dorp, maar.. er is meer. De Buurman wil een plek bieden die inspireert om te delen. Delen van tijd, talenten, ideeën. En delen van middelen (100% van onze winst) om mensen in nood 'ver weg' te kunnen helpen. Gewoon vanuit Hardinxveld! Samen bouwen aan een betrokken lokale gemeenschap, die niemand in de kou laat staan. Een plek waar rust en aandacht centraal staan, en nieuwe ideëen ontspringen."

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hardinxveld-Giessendam (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Hardinxveld-Giessendam. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Nieuws: - Huis-aan-huiskrant Het Kompas. - Nieuws van Het Kompas H-G op Facebook. - Nieuws uit Sliedrecht, Hardinxveld-Giessendam en omgeving.

- Onderwijs: - Willem de Zwijger College. - Basisschool De Driemaster Westwijk. - Basisschool De Driemaster Wielwijk. - Merwedeschool. - Rehobothschool.

- Lezen: - Bibliotheek.

- Jeugd: - Scouting A15 heeft sinds 2000 de beschikking over een clubgebouw (met een eigen parkeerterrein, speelplein, 2 speel/kampeervelden en natuurlijk de voor iedere scoutinggroep onmisbare kampvuurkuil) aan de Sliet in Hardinxveld-Giessendam. Het clubgebouw is ook (deels) te huur voor andere scoutinggroepen of andere verenigingen. Het is een ideaal kampgebouw op een rustige plek, voor wie wel eens een andere omgeving wil dan bos, met toch genoeg mooie natuur in de nabije omgeving (Hollandse Biesbosch en de polders van de Alblasserwaard).

- Muziek: - In juni 1945 is Muziekvereniging Eendracht Maakt Sterk (EMS) opgericht door het samenvoegen van twee muziekverenigingen; Crescendo uit Boven-Hardinxveld en Tempo uit Giessendam. In de oorlog was al het koper in beslag genomen en er waren maar enkele mensen die hun koperinstrument hadden kunnen redden. Het muzikale niveau was in de beginperiode hierdoor aan de lage kant. In de jaren na de oorlog werd een drumband een must voor een muziekvereniging, dus ook bij EMS. Eind jaren zestig en begin jaren zeventig waren majorettes voor straatoptredens een hot item. In 1970 is ook EMS met een groep majorettes gestart. Tegenwoordig bestaat de vereniging uit de Harmonie (jeugdorkest en groot orkest), de Slagwerkgroep (jeugdslagwerkgroep en slagwerkgroep) en de Twirlgroep.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Hardinxveld. - Volleybalvereniging OKK'70. - Beachvolleybalvereniging Hardinxveld Beach speelt op velden aan de Merwedestraat. - Gymnastiekvereniging OKK. - Korfbalvereniging Vriendenschaar. - Tennisvereniging LTC De Merwede. - Basketbalvereniging River Trotters is opgericht in 1981. - Tafeltennisvereniging TTV Drivers.

- Zwemvereniging Hardinxveld-Giessendam (ZVH) is al sinds 1997 actief, en heeft zowel wedstrijdzwemmers als recreatieve leden. Zwemmen is een van de gezondste sporten, waar je al je spieren gebruikt. Met weinig kans op blessures kun je fit blijven en een goede conditie opbouwen. Wil je na het behalen van je zwemdiploma’s leren hoe je echt snel kunt zwemmen en aan wedstrijden mee gaan doen? Of wil je vooral werken aan je conditie en techniek zonder aan wedstrijden mee te doen? Voor beide kun je bij ZVH terecht. Ook als je  aan het trainen bent voor een triatlon, kunnen ze je helpen een betere tijd neer te zetten. Bij de ZVH kun je in dat geval namelijk lid worden voor 6 maanden. Tijdens deze 6 maanden helpen ze je om je techniek te verbeteren en een zwemconditie op te bouwen.

- Zorg: - Stichting Buitenhof is een nieuw wooninitiatief in Hardinxveld-Giessendam. Sinds eind 2017 biedt Buitenhof woonruimte aan 12 mensen met een beperking. Elke bewoner heeft een eigen levensloopbestendig appartement waar hij of zij zelfstandig kan wonen. 2 appartementen zijn voor mensen met een ernstige meervoudige beperking. Fase 2 van de plannen, vanaf medio 2018, betreft de bouw een dagbestedingsruimte met de ontwikkeling van stageplaatsen. Buitenhof is een particulier initiatief met een grote mate van vrijwillige inzet. - Woonzorgcentrum De Lange Wei. - Woonzorgcentrum Pedaja.

- Welzijn: - Servanda is de brede welzijnsorganisatie voor alle inwoners van Hardinxveld-Giessendam, jong en ouder.

- Net als een 'gewone' bank brengt Voedselbank Hardinxveld-Giessendam vraag en aanbod bij elkaar. De vraag naar voedsel komt van mensen die van zeer weinig leefgeld moeten rondkomen. Het aanbod komt van bedrijven die bepaalde kwalitatief goede producten niet meer (tijdig) kunnen verkopen en in plaats van het te vernietigen, dit aan hen doneren. Met uitsluitend (ca. 25) vrijwilligers zorgen zij er voor dat dit voedsel op de juiste plek terechtkomt. Zo snijdt het mes dus aan twee kanten: mensen met zeer weinig leefgeld worden ondersteund met voedsel(pakketten) en voedselverspilling wordt teruggedrongen.

Daarnaast zijn ze ook altijd blij met giften van niet-eetbare eerste levensbehoeften, zoals tandpasta, shampoo, wasmiddelen, allesreiniger, luiers etc. Dit krijgen ze namelijk veel minder dan voedsel, omdat daar meestal geen houdbaarheidsdatum aan zit, maar de klanten zijn er wel erg blij mee. Daarnaast blijven houdbare etenswaren ook altijd zeer welkom, zoals conserven, rijst en pasta, bijbehorende saus, houdbaar broodbeleg, koffie, thee. En ze zijn nog op zoek naar bedrijven die hen kunnen helpen aan periodieke aanvoer van groenten en fruit. Brood is er gelukkig genoeg, dankzij de steun van diverse bakkers uit de regio.

- Wonen: - Voor een huurwoning in Hardinxveld-Giessendam kun je terecht bij Woningcorporatie Omnivera GWZ.

- Veiligheid: - Buurttoezicht Hardinxveld-Giessendam. - Brandweer H-G. - EHBO afd. Giessendam. - De Hardinxveld-Giessendamse Reddingsbrigade (HGRB) is opgericht in 1965. De vereniging heeft als doel het voorkomen van verdrinkingsongevallen. Zij beogen dit doel te bereiken door: gewone leden en jeugdleden een praktische opleiding te geven tot het redden van drenkelingen en het verlenen van eerste hulp aan drenkelingen; aanleren om jezelf te redden; het organiseren van cursussen; het maken van propaganda en het geven van voorlichting; het houden van demonstraties, tentoonstellingen en wedstrijden; het aanschaffen of verzoek richten tot de plaatselijke overheid tot aanschaffing van alle mogelijke reddingsmiddelen. Onderscheidingen: Leukste sportvereniging van Hardinxveld-Giessendam (2014), Reddingsbrigade van het Jaar (2015).

Reacties

(1)

Volgens de oude gegevens over de twee wapens, samengevoegd in 1957, staan de paalvairen in blauw op zilver. Als we nu via wikipedia naslaan, zien we de paalvairen in wit op blauw?
Volgens de Summa encyclopedie en ook in alle officiële gemeentegidsen, moet het toch echt in Blauw op zilver.
Graag uw reactie hierop.
Met vriendelijke groet. Bert Holster.

Beste Bert,
Zo te zien heeft u inderdaad gelijk. De verkeerd getekende wapens staan echter niet op Wikipedia, maar op Heraldrywiki, een in (o.a. gemeente-)wapens gespecialiseerde site. We hebben de beheerder van die site gemaild of hij het wil verifiëren en aanpassen.
Met vriendelijke groet,
Redactie Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen