Berkel-Enschot

Plaats
Dorp
Tilburg
Hart van Brabant
Noord-Brabant

berkel enschot cistercienzer abdij [640x480].jpg

Berkel-Enschot, cisterciënzerabdij

Berkel-Enschot, cisterciënzerabdij

NB gemeente Berkel-Enschot in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Berkel-Enschot in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Berkel-Enschot in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Berkel-Enschot

Terug naar boven

Status

- Berkel-Enschot is een in de provincie Noord-Brabant, in de regio Hart van Brabant, gemeente Tilburg. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996. Bij de herindeling van 1997 is de buurtschap Heukelom middels grenscorrectie naar de gemeente Oisterwijk overgegaan.

- Wapen van de voormalige gemeente Berkel-Enschot.

- Onder het dorp Berkel-Enschot vallen ook de buurtschappen Brem, De Kraan, Heikant, Heuveltje, 't Hoekske (deels), Koningshoeven (deels) en Moerenburg (deels). Dit zijn in totaal 7 buurtschappen.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving
Oorspronkelijk waren Berkel en Enschot twee aparte dorpen. Rond 1973 is men ze als één tweelingdorp gaan beschouwen. Dat kwam bijvoorbeeld tot uitdrukking in de poststempels, waar in dat jaar de benamingen 'Berkel' en 'Enschot' verdwenen en nieuwe stempels met de naam 'Berkel-Enschot' werden verstrekt (vergelijk Etten en Leur, die ook in dezelfde periode transformeren tot het tweelingdorp Etten-Leur).

In het Brabants
Volgens (1) Béérkel, volgens (2) Bèrkel.

Oudere vermeldingen
Berkel: 1214 kopie 17e eeuw Bercle, 1304 kopie 17e eeuw Berckle, 1305 kopie 16e eeuw Berkel, 1312-1350 Bercle, Berkel, 1573 Berckele, 1773 Berkel.
Enschot: 1164 en 1186 Endeschit, 1233 kopie 14e eeuw Enschit, 1233 Enskit, 1383 kopie 16e eeuw Eyndscot (?), 1573 Enschoten, 1773 Enschot.

Naamsverklaring
Berkel: Samenstelling van de boomnaam berk (Betula) en lo 'licht, open bos' met de betekenis 'berkenbos'.
Enschot: Betekent het Oudnederlandse schid* 'scheiding, waterscheiding' (vergelijk het Middelhoogduitse schit) en ende = eind 'rand, uiteinde, plaats waar iets ophoudt'. Voorheen doorgaans verklaard als een samenstelling van schot 'afgeschoten ruimte, omheind terrein' en ende 'eend (Anas)'.(3)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Berkel-Enschot ligt direct NO van Tilburg en verder W van Oisterwijk, Z van Udenhout en NW van Moergestel. In het Z (maar niet in het uiterste Z) van het dorpsgebied ligt het Knooppunt De Baars; van hieruit lopen de A58 in ZW en ZO richting (in die richting nog even door en langs de grens van het dorpsgebied) en de A65 in NO richting, die even verderop langs de O grens van het dorpsgebied gaat lopen, en, weer iets verderop, nog steeds langs die grens, overgaat in de N65.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Berkel-Enschot 156 huizen met 999 inwoners, verdeeld in de dorpen Berkel 63/399 (= huizen/inwoners) en Enschot 56/351 en de buurtschap Heukelom 37/249.

- Per 1-1-1997 is de gemeente opgeheven en als volgt verdeeld:
naar de gemeente Tilburg: 1.178 hectare met 3.774 huizen en 10.258 inwoners;
naar de gemeente Oisterwijk: 783 hectare met 118 huizen en 395 inwoners (dit betrof het buitengebied O van de A65/N65, waar de nieuwe grens tussen de gemeenten Tilburg en Oisterwijk is komen te liggen, met daarin de buurtschap Heukelom).

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 4.500 huizen met ruim 11.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Berkel-Enschot, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Heemkundekring De Kleine Meijerij (die o.a. dit dorp als werkgebied heeft). De vereniging beschikt over een eigen gebouw, het Heemcentrum (Spoorlaan 70 te Oisterwijk), waar vergaderingen plaatsvinden en waarin de bibliotheek- en documentatiecollectie is ondergebracht. Daarnaast is er ook een kleine tentoonstellingsruimte met wisselende exposities. Openingstijden: iedere vrijdagmiddag van 13.30-16.00 uur, of op afspraak met de bibliotheekcoördinator dhr. J. Franken (tel. 013-5333366).

- Verhalen over de geschiedenis van Berkel-Enschot en Heukelom op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Berkel-Enschot krijgt de komende jaren een nieuw centrum. Het bestaande winkelcentrum Eikenbosch wordt verplaatst naar het kloosterterrein van abdij Koningsoord. Daar wordt een nieuw winkelcentrum gebouwd, dat voor 75 procent wordt gevuld met bestaande winkels uit Eikenbosch. Het centrumplan bestaat uit 4 gebouwblokken met in de plint horeca en winkels (totaal 10.000 m2 oppervlakte) en daar boven 139 appartementen. Een groen plein en een dorpsplein met een kleine markthal voor weekmarkten en braderieën dragen bij aan het dorpse karakter. De oude abdij, het eikenlaantje, de bijzondere heggen en de algehele uitstraling van het klooster blijven behouden. Het project is in de zomer van 2018 gestart en beoogt medio 2020 gereed te komen. Hier wordt tevens de nieuwe woonwijk Koningsoord gerealiseerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Berkel-Enschot heeft 26 rijksmonumenten.

- Mariakapellen.

- Beschrijving orgel Sint Caeciliakerk.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging CV Juin.

- Kraanpop (weekend eind september).

Terug naar boven

Eten en drinken

- De Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven is vooral bekend van haar trappistenbier La Trappe. Sinds 2014 is daar ook geitenkaas bij gekomen. Verder zjin er plannen voor een imkerij, zodat men ook honing kan gaan maken.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Berkel-Enschot door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Berkel-Enschot (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Berkel-Enschot maakt zich hard voor de belangen van de inwoners. Hiervoor voeren ze regelmatig overleg. Ze vergaderen bijna wekelijks met de eigen leden, met bewoners, met de gemeente of met projectontwikkelaars. Een paar keer per jaar organiseren ze een openbare thema-avond.

- Jeugd: - De in 2011 opgerichte Stichting Jeugdwerk Berkel-Enschot organiseert door het jaar heen vele evenementen en activiteiten voor de jeugd in het dorp. Het betreft met name: Jeugdcarnaval; Pasen: eieren zoeken in combinatie met allerlei leuke spelletjes in de bossen en duinen; Koningsdag, met kindervrijmarkt, open podium en vele activiteiten; KinderVakantieWerk: ontzettend gave activiteitenweek in de 5e week van de zomervakantie voor alle basisschoolgaande jeugd (4 t/m 12 jaar); Halloween: een spannende tocht in het donker voor de jongsten en een heuse griezeltocht voor de oudere jeugd (2 t/m 14 jaar, i.s.m. de Scouting); Sinterklaasintocht; KreaKids: leuke creatieve workshops voor kinderen waarbij gewerkt wordt met diverse materialen.

Naast deze evenementen maakt ook Toneelgroep De Toverbol deel uit van de stichting. Dit is een enthousiaste groep jongeren die bij verschillende evenementen van de stichting toneelvoorstellingen, en hiermee de rode draad, verzorgt. In de loop der jaren heeft de stichting verschillende spelmaterialen verzameld, waaronder een fantastische stormbaan (21 meter lang!), een springkussen, maar ook kleiner spelmateriaal en een terras. Om fondsen te verkrijgen voor goed onderhoud van de materialen, stellen ze andere verenigingen / stichtingen, maar ook particulieren, in de gelegenheid om, tegen een kleine vergoeding, deze materialen te huren. Stichting Jeugdwerk Berkel-Enschot is aangesloten bij de Meedoenregeling van de gemeente Tilburg. Aan al hun activiteiten kan via deze regeling worden deelgenomen.

- Jongeren: - KPJ Berkel-Enschot / Heukelom is een vereniging met ca. 140 leden in de leeftijd van 16 t/m 30 jaar. Door middel van diverse activiteiten beogen zij jongeren samen te brengen en leuke activiteiten te ondernemen. Dat varieert van busuitstapjes naar kroegen en discotheken tot aan karten, skiën en motorcrossen. Verder organiseren zij jaarlijks in april het Trekkertrek-weekend, zijn ze al ca. 20 jaar mede-organisator van Kraanpop (ze werken hierin samen met stichting De Wielbraek = organisatie Kraanpop), en organiseren ze sinds 2016 het evenement Zomerleut.

- Sport: - Voetbalvereniging Jong Brabant.

- Overige verenigingen: - Vogelvereniging De Goudvink is recentelijk verhuisd van Udenhout (voormalig Café De Schol) naar Berkel-Enschot (Café Het Raadhuis).

- Zorg: - Torentjeshoef neemt een prominente plaats in in Berkel-Enschot. De bewoners nemen deel aan het leven in het dorp en omgekeerd vinden verenigingen, parochie en diverse dorpsactiviteiten hun weg naar het woonzorgcentrum aan de Oranjesingel. Er worden regelmatig leuke activiteiten georganiseerd en 55-plussers kunnen dagelijks terecht in het restaurant dat gevestigd is in ontmoetingsruimte De Stulp. Er wonen ca. 50 ouderen. Aan het gebouw bevindt zich verder nog een grote vleugel met 66 aanleunwoningen.

Reactie toevoegen