Allingawier

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

allingawier_collage.jpg

Allingawier, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Allingawier, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Allingawier. (2).jpg

Allingawier, Plaatsengids.nl is er voor een plaatje en een praatje...

Allingawier, Plaatsengids.nl is er voor een plaatje en een praatje...

Allingawier. (3).JPG

De Hervormde kerk van Allingawier

De Hervormde kerk van Allingawier

Allingawier..JPG

Museumdorp Allingawier

Museumdorp Allingawier

Allingawier. (4).JPG

Je kijkt je ogen uit in het museumdorpje Allingawier. P.S. Zoek de spelfout op de foto. ;-)

Je kijkt je ogen uit in het museumdorpje Allingawier. P.S. Zoek de spelfout op de foto. ;-)

allingawier_wit_plaatsnaambordje_met_kijk_uit_eronder.jpg

Aan beide zijden van Allingawier staan officiële blauwe plaatsnaamborden. Maar ergens staat ook nog dít bordje, met de waarschuwing eronder dat je uit moet kijken. Waarvóór je moet uitkijken staat er helaas niet bij... (© Willem Jans)

Aan beide zijden van Allingawier staan officiële blauwe plaatsnaamborden. Maar ergens staat ook nog dít bordje, met de waarschuwing eronder dat je uit moet kijken. Waarvóór je moet uitkijken staat er helaas niet bij... (© Willem Jans)

Allingawier

Terug naar boven

Status

- Allingawier is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. T/m 2010 gemeente Wûnseradiel.

- In 1949 is er nogal wat grondgebied van dit dorp af gegaan, waaronder Bonjeburen, dat dicht tegen Idzegahuizum aan lag en daarom aan dat dorpsgebied is toegevoegd. Ook Exmorra heeft land van Allingawier ingepalmd. Daarentegen heeft het dorpje ook een kleine uitbreiding aan de zuidoostkant gekregen ten koste van buurdorp Piaam. (bron: de lokale dorpssite)

- Onder het dorp Allingawier valt ook de buurtschap Vierhuizen.

Jakle Zet is volgens de lokale dorpssite ook een buurtschap, maar volgens de Topografische atlas Friesland(1) betreft het slechts één pand, gelegen aan de Meerweg, direct ZZW van de Allingastate. Hoe dan ook, is het een mooie, nieuwsgierigheid opwekkende naam; wat zouden de beide delen van deze naam betekenen? Gelukkig wordt het op de dorpssite uitgelegd. Het is een prachtig verhaal dat we je niet willen onthouden: "Allingawier lag vanouds helemaal in het waterland en daarom heet het in oude bronnen dan ook een 'vischrijcke plaats'. Dichtbij lagen de grote meren Workumermeer en Makkumermeer, en er waren ook nog poelen in de omgeving van het dorp. Voorheen was er een vaart tussen beide grote meren en een overzet (pontje), waar men met een draai of met schotten overheen kon.

Later werd die vaart veel breder en kon men alleen met een bootje of met een praam naar de overkant. Dit 'overzet' was een strategisch punt, een soort thermopylae. Volgens oude verhalen had de oude vetverkoper Jackle Feddes hier in het jaar 1450 een soort van bolwerk. En gaf zijn naam Jackle aan het zet. Vandaar dus de naam Jackle Zet. In 1811 woonde Tjerk Tjerks bij het zet. In dat jaar moest iedereen van Napoleon een achternaam kiezen, voor zover hij die nog niet had. Mensen moesten iets bedenken en kozen soms iets heel praktisch, bijvoorbeeld het beroep wat ze hadden, of iets bijzonders m.b.t. de locatie waar ze woonden. Dat laatste deed Tjerk Tjerks dus: hij koos voor de achternaam Van 't Zet..."

- Het kleine dorp Allingawier heeft veel samenwerkingsverbanden (verenigingsleven, evenementen e.d.) met het grotere buurdorp Exmorra. Je zou ze dan ook als tweelingdorp kunnen beschouwen. Formeel zijn het nog wel twee aparte dorpen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Ca. 1275 Alingwere, 1379 Alingwere, 1505 Allingwyer, 1511 Allingewer.

Naamsverklaring
Betekent wier = weer 'werf, opgeworpen hoogte voor bewoning' van Alinge, een afleiding met het suffix -ing- van de persoonsnaam Ale met als betekenis 'de lieden van Ale'.(2)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Allingawier ligt ZW van de stad Bolsward en het dorp Exmorra en ZO van het dorp Makkum en grenst in het N aan het Van Panhuyskanaal, nabij de splitsing met de Makkumervaart.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Allingawier 17 huizen met 114 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 30 huizen met ca. 80 inwoners, waarvan ca. 15 in het prachtige dorpskommetje ca. 65 in het mooie en weidse buitengebied.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Allingawier op de lokale dorpssite.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Dorpsvisie Allingawier is verschenen in 2013.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Allingawier heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Hervormde kerk met toren, en de naastgelegen 18e-eeuwse boerderij De Izeren Kou.

- De op een ronde terp gelegen Hervormde Kerk dateert uit 1635, is in 1783 verbouwd en in 1978 gerestaureerd. Reeds vóór het jaar 1000 was op deze terp al een kerkje aanwezig. Het is een eenvoudig gotiserend schip bij een in oud-friese trant in drie weinig versneden geledingen opgebouwde toren, gedekt door een zadeldak. Bijzonderheden bij de kerk zijn o.a. een gebeeldhouwde zerk uit de 17e eeuw, en de Klokkenstoel met klok uit 1599 van H. Wegewaert. De kerk is eigendom van Stichting Oude Friese Kerken, en sinds 1984 in gebruik als cultureel centrum en voor trouwdiensten.

- Het Gereformeerde kerkje op Kerkbuurt 13 dateert uit 1893 en is sinds 1971 als zodanig buiten gebruik. Het is nu te bezichtigen als onderdeel van de museumroute.

- De Allingastate, een recent gebouwde state, is te bezichtigen.

- De paaltjasker bij museumboerderij De Izeren Kou is een gemeentelijk monument, en heeft een functie als demonstratiemolen bij het openluchtmuseum. De molen is hier in 1970 geplaatst en maalt in circuit, maar raakte in de loop der jaren steeds meer ingegroeid en viel uiteindelijk vrijwel niet meer op. Ook de draaivaardigheid was daardoor sterk verminderd. Daarom is de molen in 2011 binnen het museumterrein verplaatst. De windvang en de belevingswaarde zijn hierdoor sterk verbeterd. In 2008 is de molen gerestaureerd. Op de deel van de museumboerderij bevindt zich ook nog een karnmolen.

- Aldfaers Erf  betekent “het erf(goed) van uw voorvader”. Museum Aldfaers Erf vindt zijn oorsprong in 1957. Yde Schakel koopt dan een pand in het nabijgelegen Exmorra, als opslagplaats voor zijn bouw- en restauratiebedrijf. Bij de verbouwing vindt hij in een muur een opstel van een kind, waaruit blijkt dat hier vroeger een schooltje is geweest. Ook is er tot 1968 een kruidenierswinkel in het pand geweest. Yde besluit dit alles niet verloren te laten gaan en heeft het schooltje en de grutterswinkel in ere hersteld. Zo is museum Aldfaers Erf ontstaan en is de eerste stap gezet naar de Aldfaers Erfgoed Route. In 1968 koopt Yde in Allingawier de oude kop-romp boerderij, rond 1700 nog op koeienhuiden gebouwd. Na een prachtige restauratie wordt dit museumboerderij De Izeren Ko. Na nog meer aankopen en veel restauratiewerk is de route een feit. Het beheer wordt ondergebracht bij de in 1977 opgerichte stichting Aldfaers Erf.

Nu, 40 jaar later, zijn de prachtige locaties van de route ondergebracht bij verschillende stichtingen en andere partijen. Stichting Aldfaers Erf concentreert zich nu op Het Friese Museumdorp, Allingawier dus. Het dorp is een uniek ensemble van gebouwen, omgeving en verhalen. Het verdient de kwaliteitsslag die er nu plaatsvindt. Museumboerderij De Izeren Ko wordt een Geregistreerd Museum. Historisch onderzoek en beheer en behoud van het erfgoed staan centraal, om de verhalen te kunnen blijven vertellen. Er worden meer ambachten toegevoegd. Het restaurant wordt het culinaire centrum van de Friese keuken! De Aldfaers Erfgoed route krijgt opnieuw vorm in arrangementen.

In de kruidenierswinkel, bakkerij, smederij, boerderij, huiskamer, het schooltje, de kerk en op het skûtsje - een typisch Fries vrachtzeilschip - lijkt het alsof de oorspronkelijke bewoners en gebruikers hun domein even hebben verlaten om jou de tijd te geven je te verbazen en te dagdromen. Stel je het zware werk van de boerin eens voor, of van de kruidenier met slijterij, die tevens de dorpsjeugd onderwees in een als klaslokaal ingerichte kamer. Proef het verleden van Friesland in grootmoeders winkeltje of in de bakkerij, waar drabbelkoeken worden gebakken. In deze brochure over Fries Museumdorp Allingawier vind je al heel veel informatie in tekst en beeld over dit prachtige museumdorp, als 'warming up' om dit alles eens in het echt te gaan bekijken, want dat is zeer de moeite waard. Je kijkt er je ogen uit.

Het museumdorp en het restaurant zijn open van di t/m zo van 10.00-17.00 uur. Voor groepen en partijen zijn ze ook buiten openingstijden op afspraak geopend. Niet alleen het dorp maar ook de toegangsprijs is vooroorlogs; slechts € 4,50 per persoon, en kinderen tot 12 jaar mogen gratis naar binnen. Ook het parkeren is gratis. Daarnaast is er een bushalte in de buurt van de ingang. Het Friese Museumdorp is rolstoeltoegankelijk. Zo is er een rolstoel te leen en is er in de boerderij een invalidentoilet aanwezig. Houd er echter wel rekening mee dat het om een oud museumdorp gaat; de straatjes zijn van oude Friese geeltjes en dus hobbelig. Honden zijn welkom in het museumdorp indien aangelijnd. Gelieve zelf hondenzakjes mee te nemen.

Directeur Hilda van der Meulen vraagt in juli 2018 aandacht voor het feit dat ze nog altijd met veel enthousiasme Het Friese Museumdorp Allingawier aan het op- en uitbouwen zijn, maar dat ze dat niet volhouden zonder financiële ondersteuning van overheden of andere fondsen. De afgelopen jaren zijn al enkele panden verkocht om de begroting sluitend te houden, maar dat kan zo natuurlijk niet doorgaan. Zie de videoreportage en beluister de audioreportage hierover van Omrop Fryslân d.d. 11-7-2018.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oranjevereniging Exmorra - Allingawier is opgericht in 1937 en organiseert jaarlijks het Dorpsfeest en de activiteiten rond Koningsdag.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandel- en fietspaden rond Allingawier.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Allingawier.

- Nieuws: - Doarpsnijs, het inhoudelijk en visueel fraaie maandblad (van ca. 50 pag.) voor Exmorra en Allingawier, is via de link ook online te lezen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Allingawier kerk.

Reactie toevoegen