Allingawier

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

allingawier_collage.jpg

Allingawier, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Allingawier, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Allingawier. (2).jpg

Plaatsengids is er voor een plaatje en een praatje.

Plaatsengids is er voor een plaatje en een praatje.

Allingawier. (3).JPG

De Hervormde kerk van Allingawier.

De Hervormde kerk van Allingawier.

Allingawier..JPG

Museumdorp Allingawier.

Museumdorp Allingawier.

Allingawier. (4).JPG

Je kijkt je ogen uit in het museumdorpje Allingawier. P.S. zoek de spelfout op de foto ;-)

Je kijkt je ogen uit in het museumdorpje Allingawier. P.S. zoek de spelfout op de foto ;-)

allingawier_wit_plaatsnaambordje_met_kijk_uit_eronder.jpg

Als je Allingawier binnenkomt van beide zijden, staan er officiële blauwe plaatsnaamborden. Maar ergens staat ook nog dít bordje, met de waarschuwing eronder dat je uit moet kijken. Waarvóór je moet uitkijken staat er helaas niet bij... (© Willem Jans)

Als je Allingawier binnenkomt van beide zijden, staan er officiële blauwe plaatsnaamborden. Maar ergens staat ook nog dít bordje, met de waarschuwing eronder dat je uit moet kijken. Waarvóór je moet uitkijken staat er helaas niet bij... (© Willem Jans)

Allingawier

Terug naar boven

Status

- Allingawier is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. T/m 2010 gemeente Wûnseradiel.

- In 1949 is er nogal wat grondgebied van dit dorp af gegaan, waaronder Bonjeburen, dat dicht tegen Idzegahuizum aan lag. Ook Exmorra heeft land van Allingawier ingepalmd, daarentegen heeft het dorpje ook ook een kleine uitbereiding aan de zuidoost kant gekregen ten koste van buurdorp Piaam. (bron: de lokale dorpssite)

- Onder het dorp Allingawier valt ook de buurtschap Vierhuizen.

Jakle Zet is volgens de lokale dorpssite ook een buurtschap, maar volgens de Topografische atlas Friesland(1) betreft het slechts één pand, gelegen aan de Meerweg, direct ZZW van de Allingastate. Hoe dan ook, is het een mooie, nieuwsgierigheid opwekkende naam; wat zouden de beide delen van deze naam betekenen? Gelukkig wordt het op de dorpssite uitgelegd. Het is een prachtig verhaal dat we je niet willen onthouden: "Allingawier lag vanouds helemaal in het waterland en daarom heet het in oude bronnen dan ook een 'vischrijcke plaats'. Dichtbij lagen de grote meren Workumermeer en Makkumermeer, en er waren ook nog poelen in de omgeving van het dorp. Voorheen was er een vaart tussen beide grote meren en een overzet (pontje), waar men met een draai of met schotten overheen kon. Later werd die vaart veel breder en kon men alleen met een bootje of met een praam naar de overkant. Dit 'overzet' was een strategisch punt, een soort thermopylae. Volgens oude verhalen had de oude vetverkoper Jackle Feddes hier in het jaar 1450 een soort van bolwerk. En gaf zijn naam Jackle aan het zet. Vandaar dus de naam Jackle Zet. In 1811 woonde Tjerk Tjerks bij het zet. In dat jaar moest iedereen van Napoleon een achternaam kiezen, voor zover hij die nog niet had. Mensen moesten iets bedenken en kozen soms iets heel praktisch, bijvoorbeeld het beroep wat ze hadden, of iets bijzonders m.b.t. de locatie waar ze woonden. Dat laatste deed Tjerk Tjerks dus: hij koos voor de achternaam Van 't Zet..."

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1379 Alingwere, 1505 Allingwyer, 1511 Allingewer.

Naamsverklaring
Betekent wier 'kleinere, steilere terp, bewoonde hoogte' van de lieden van de persoon Alle.(2)

Terug naar boven

Ligging

Allingawier ligt ZW van Bolsward en Exmorra, ZO van Makkum en grenst in het N aan het Van Panhuyskanaal, nabij de splitsing met de Makkumervaart.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Allingawier 17 huizen met 114 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 30 huizen met ca. 80 inwoners, waarvan ca. 15 in de bebouwde kom en ca. 65 in het buitengebied.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Allingawier op de lokale dorpssite.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Allingawier heeft 2 rijksmonumenten, zijnde de Hervormde kerk met toren, en de naastgelegen 18e-eeuwse boerderij De Izeren Kou.

- De op een ronde terp gelegen Hervormde Kerk dateert uit 1635, is in 1783 verbouwd en in 1978 gerestaureerd. Reeds vóór het jaar 1000 was op deze terp al een kerkje aanwezig. Het is een eenvoudig gotiserend schip bij een in oud-friese trant in drie weinig versneden geledingen opgebouwde toren, gedekt door een zadeldak. Bijzonderheden bij de kerk zijn o.a. een gebeeldhouwde zerk uit de 17e eeuw, en de Klokkenstoel met klok uit 1599 van H. Wegewaert. De kerk is eigendom van Stichting Oude Friese Kerken, en sinds 1984 in gebruik als cultureel centrum en voor trouwdiensten.

- Het Gereformeerde kerkje op Kerkbuurt 13 dateert uit 1893 en is sinds 1971 als zodanig buiten gebruik. Het is nu te bezichtigen als onderdeel van de museumroute.

- De Allingastate, een recent gebouwde state, is te bezichtigen.

- Aldfaers Erf is Fries voor het erfgoed van onze voorvaderen. Museumroute Aldfaers Erf Route loopt o.a. door de dorpen Exmorra en Allingawier. 25 kilometer cultuurhistorie in de vorm van fraai gerestaureerde en oorspronkelijk ingerichte historische panden, ambachten, gereedschappen en gebruiksvoorwerpen. In de kruidenierswinkel, bakkerij, smederij, boerderij, huiskamer, het schooltje, de kerk en op het skûtsje - een typisch Fries vrachtzeilschip - lijkt het alsof de oorspronkelijke bewoners en gebruikers hun domein even hebben verlaten om jou de tijd te geven je te verbazen en te dagdromen.

Stel je het zware werk van de boerin eens voor, of van de kruidenier met slijterij, die tevens de dorpsjeugd onderwees in een als klaslokaal ingerichte kamer. Proef het verleden van Friesland in grootmoeders winkeltje of in de bakkerij, waar drabbelkoeken worden gebakken. En wat te denken van het prachtig dia-klank-beeld project wat over de vier seizoenen rondom de Waard in Friesland gaat. Nadere informatie vind je op de site van Aldfaers Erf Route.

- De paaltjasker bij museumboerderij De Izeren Kou is een gemeentelijk monument, en heeft een functie als demonstratiemolen bij het openluchtmuseum. De molen is hier in 1970 geplaatst en maalt in circuit, maar raakte in de loop der jaren steeds meer ingegroeid en viel uiteindelijk vrijwel niet meer op. Ook de draaivaardigheid was daardoor sterk verminderd. Daarom is de molen in 2011 binnen het museumterrein verplaatst. De windvang en de belevingswaarde zijn hierdoor sterk verbeterd. In 2008 is de molen gerestaureerd. Op de deel van de museumboerderij bevindt zich ook nog een karnmolen.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandel- en fietspaden rond Allingawier.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Allingawier.

- Nieuws: - Doarpsnijs, het inhoudelijk en visueel fraaie maandblad (van ca. 50 pag.) voor Exmorra en Allingawier, is via de link ook online te lezen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Allingawier kerk.

Reactie toevoegen