Makkum

Plaats
Dorp
Súdwest-Fryslân
Fryslân

makkum dorpsgezicht [640x480].jpg

Makkum dorpsgezicht

Makkum dorpsgezicht

Makkum

Terug naar boven

Status

- Makkum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. T/m 2010 gemeente Wûnseradiel.

- Onder het dorp Makkum valt ook de buurtschap Engwier.

- Makkum heeft een dorpswapen. Het wapen toont een zeemeermin van goud met in de rechterhand een naar rechts zeilend schip en in de linkerhand een kalkoven.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
944 kopie 1150-1158 in Maggenheim, 13e eeuw Mackengum, 1379 kopie Mackinghe, 1476 Mackum, Makkum.

Naamsverklaring
Betekent het Oudfriese hem 'woonplaats' van de persoon Maggo of Makko. In de oudste vorm is het Oudfriese hem verhoogduitst tot heim door de schrijver in het klooster Fulda.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Makkum ligt W van de stad Bolsward en grenst in het W aan het IJsselmeer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Makkum 326 huizen met 1.941 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.400 huizen met ca. 3.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Makkum ontwikkelt zich vooral in de 17e en 18e eeuw tot een belangrijk bedrijvigheids- en handelscentrum, met steenbakkerijen, tegelbakkerijen, hout-, olie-, papier- en pelmolens, scheepswerven, schelpkalkovens en visserij (betreffende zowel vissen als schelpen). De schelpkalkbranderijen zijn destijds de belangrijkste pijlers voor de welvaart van Makkum. Het transport van het basismateriaal en de eindproducten gebeurt per schip en als gevolg daarvan floreert ook de scheepvaart en de scheepsbouw. De 19e eeuw brengt een terugval als gevolg van het verzanden van de Zuiderzee waardoor de haven van Makkum niet meer bereikt kan worden. De bedrijvigheid loopt terug en alleen de scheepsbouw en wat aardewerkfabrieken blijven over. Het Makkumer aardewerk van de nog immer florerende aardewerkfabriek Tichelaar is wereldberoemd (zie verder bij Bezienswaardigheden).

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kunt u terecht bij Stichting Ald Makkum.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Makkum heeft 57 rijksmonumenten. Het centrum is een beschermd dorpsgezicht. Het dorp heeft een stedelijke structuur die dateert uit de 17e eeuw. Vooral bij de sluis vinden we fraaie koopmanshuizen met prachtige gevels en indrukwekkende ornamenten.

- Het voormalige Waaggebouw is te bezichtigen.

- Aardewerkfabriek Koninklijke Tichelaar Makkum, het oudste aardewerkbedrijf van Nederland, is de producent van het wereldberoemde Makkumer aardewerk. Het bedrijf is te bezichtigen.

- Gevelstenen in Makkum.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Makkum is tegenwoordig een populaire watersportplaats, met o.a. recreatiegebied De Holle Poarte met zijn strand, kampeerterrein, vakantiewoningen en boulevard.

- Voor de Friese IJsselmeerkust liggen, ter hoogte van Makkum en Piaam, de Noordwaard, de Zuidwaard en de Kooiwaard (Fries: Noardwaard, Súdwaard en Koaiwaard). Onder de verzamelnaam Makkumerwaarden valt dit 467 hectare grote natuurterrein, samen met 1.601 hectare watervogelreservaat, onder het Beschermd Natuurmonument de Friese IJsselmeerkust. Het is een gevarieerd gebied, dat bestaat uit voormalige zandplaten begroeid met riet, ruigten en struweel en omgeven door ondiep water. Al die variatie levert in alle jaargetijden grote aantallen vogels op. De Makkumerwaarden zijn niet vrij toegankelijk. Vanaf de dijk zijn ze wel goed te overzien. Door de Zuidwaard loopt wel een wandelpad, dat in het broedseizoen deels is afgesloten. Wie de vogelrijkdom beter wil bekijken, kan terecht in de vogelwaarnemingshut met informatiepaneel op de Kooiwaard. Deze hut is te bereiken langs een pad vanaf de dijk of langs het wandelpad dat van museum It Fûgelhûs in Piaam langs de Dyksfeart voert. De expositie in het museum zelf staat in het teken van het vogelleven op en rond de waarden.

Mensen houden van vogels, maar lang niet alle vogels houden van mensen. Omdat er vogelsoorten zijn die heel erg gebaat zijn bij rust, worden mensen soms op afstand gehouden. Dat is het geval aan de Friese IJsselmeerkust, die voor vogels een belangrijke schakel in hun levenscyclus is. Het is de plaats om te ruien, te broeden, uit te rusten en aan te sterken tijdens de trek of om te overwinteren. Daar kunnen ze niet te veel pottenkijkers bij gebruiken. Om deze reden zijn langs de kust veel terreinen en grote stukken aansluitend ondiep water onder de werking van de Natuurbeschermingswet gebracht. Dat wil niet zeggen dat mensen helemaal niets te zien krijgen van de vogelrijkdom. Tussen de Afsluitdijk en de Noardwaard zijn goede mogelijkheden om de pleisterende vogels te zien. In het ondiepe water bevinden zich grote aantallen, die vanaf de parallelweg langs de Afsluitdijk met kijker en telescoop kunnen worden bewonderd. Meestal zijn het verschillende eendensoorten, zwanen en ganzen, maar ook lepelaars en soms zelfs flamingo’s worden hier waargenomen.

De observatiehut in de Kooiwaard is bij uitstek geschikt om naar vogels te kijken. In het ondiepe water, dat ze bescherming biedt tegen de roofdieren van het land, zitten vaak honderden steltlopers en eenden. In juli en augustus komen lepelaars geregeld langs. Ze kunnen hier van dichtbij worden bekeken. Het zijn vaak broedvogels van de waddeneilanden, die in de zomer graag met hun jongen naar de Friese IJsselmeerkust komen om aan te sterken voor het vertrek naar de overwinteringsgebieden in Afrika. De laatste jaren komen hier ook steeds vaker zilverreigers. Net als lepelaars grote witte vogels, maar met rode poten en een rechte snavel. Op de lange paal voor de observatiehut zit in de nazomer soms een visarend Nadere informatie over de Makkumerwaarden op de site van beheerder It Fryske Gea.

- Een groep inwoners van Makkum die drie belangenverenigingen van zowel inwoners als het bedrijfsleven vertegenwoordigen, heeft zich verenigd in Platform Kosta. Dit platform wil anno 2016 onder de naam Makkumer Lagune 3 eilanden voor de IJsselmeerkust aanleggen. De eilanden moeten de ecologie, economie en recreatie (zoals zeilen, surfen) en de 'Makkummer mienskip' een extra impuls geven. Het project moet de gevreesde negatieve gevolgen van het toekomstige Windpark Fryslân deels compenseren en daarnaast bescherming bieden voor het hoger wordende waterpeil. De aanleg van de 3 eilanden is onderdeel van een groter plan om de IJsselmeerkust te verbeteren. De lagune die ontstaat door de aanleg van de eilanden moet tot een rustiger gebied leiden, met minder hoge golven. Dit is volgens de initiatiefnemers beter voor de ecologie en bovendien aantrekkelijk voor watersporters. Het platform hoopt dat de eilanden voor 2020 aangelegd kunnen worden.

Terug naar boven

Beeld

- Henry Spruyt fotografeert al meer dan 40 jaar in de buitendijkse natuurgebieden tussen Workum, Makkum en de Afsluitdijk. Deze gebieden zijn onder te verdelen in de Workumerwaard, de Kooiwaard, de Makkumerzuidwaard en de Makkumernoordwaard. Op zijn site kunt u naast films over de Makkumerwaard, w.o. over de ijsvogels aldaar, verder ook albums inzien van De Hoge Veluwe, Terschelling en van enkele natuurgebieden buiten Nederland.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Makkum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Weekkrant voor Makkum de Makkumer Belboei is via de link ook online te lezen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Makkum en idem Kerkhof.

Reactie toevoegen