Bolsward

Plaats
Stad
Súdwest-Fryslân
Fryslân

Bolsward stempel Bolswaard [640x480].jpg

Bolsward heeft veel verschillende schrijfwijzen gekend. Zo heeft het, althans in de stempels van het postkantoor, van 1850 tot 1864 Bolswaard geheten.

Bolsward heeft veel verschillende schrijfwijzen gekend. Zo heeft het, althans in de stempels van het postkantoor, van 1850 tot 1864 Bolswaard geheten.

Bolsward

Terug naar boven

Status

- Bolsward is een stad in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2010.

- De gemeente Bolsward omvatte alleen de gelijknamige stad met daaromheen slechts een smalle strook buitengebied. De gemeente omvatte naast de stad zelf slechts één buurtschap, en wel de buurtschap Zaad, sinds de jaren zeventig van de 20e eeuw met de Wolsumer buur-buurtschap Laad samengevoegd tot Laad en Zaad. Wel valt een deel van deze buurtschap, namelijk het W deel met de gelijknamige straatnaam (dat is de oorspronkelijke buurtschap Zaad), nog altijd onder de stad Bolsward.

- Wapen van de voormalige gemeente Bolsward.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
- Er zijn twee verschillende Friese schrijfwijzen te onderscheiden; Bolswert en Boalsert. Bolswert is op zich een natuurlijke, toegankelijke schrijfwijze. De letter w in de spelling Bolswert wordt niet uitgesproken; historisch gezien wordt de w gespeld in stadsnamen. Deze letter spreken we sinds de 19e eeuw niet meer uit. De spelling Boalsert hanteren we ruim een halve eeuw en de spelling kent diepe wortels in de cultuur van de Friese taal. Gysbert Japiks is de bekendste Friese renaissanceschrijver en historisch gezien een belangrijk persoon voor de Friese taal. Hij heeft ervoor gezorgd dat de Friese taal een plaats heeft gekregen. De taal en spelling van Japiks' werk vormen de basis van de hedendaagse Friese schrijftaal, zoals die zich in de 19e en 20e eeuw heeft ontwikkeld. Ook Dr. Joost Halbertsma is voor de Friese literatuur een invloedrijk persoon geweest. Het college heeft besloten de Friese spelling Boalsert derhalve te handhaven. Als eerbetoon aan Dr. Joost Halbertsma en Gysbert Japiks is de Friese spelling Boalsert historisch gezien op zijn plaats. (bron: nieuwsbericht gemeente Bolsward, 14-5-2009)
- Om het nog ingewikkelder te maken is er ook nog een lokale schrijfwijze (Stadsfries?) Bolsert.

Oudere vermeldingen
Bolsward heeft in de loop der eeuwen vele schrijfwijzen gekend. Zo zijn er: 11e eeuw Bodliswert, 1275 Bodleswerth, 1290 Bodelswaert, 1313 Bodeleswarth, 1328 Beudelswaerde, 1356 Vodilswerdensem (waarbij voor de V een B gelezen moet worden) en 1398 Boelswaer (waarbij de t vergeten is). (1) Op een poststuk uit 1650 komt de geschreven aanduiding 'port van Boolswaard' voor, en van 1850 tot 1864 staat in de stempels van het postkantoor 'Bolswaard' (zie afbeelding onderaan deze pagina). (2)

Naamsverklaring
Met betrekking tot de verklaring van de naam zijn er verschillende verkeerde interpretaties geweest. 1) Zo is er een Bedelaarsvaart bij Kimswerd die eigenlijk Bolswardervaart zou moeten heten. Dat komt omdat men destijds de oude spelling met de d erin niet begreep en het verbasterde tot bedelaar. 2) In de 19e eeuw interpreteerde men het eerste deel als bodelen = handelen. 3) En een in 1622 vermeld volksverhaal stelt dat de stad naar Bolswina, de dochter van Redbad zou zijn vernoemd. Echter nederzettingen werden vroeger nooit naar vrouwen vernoemd en of die Bolswina echt heeft bestaan is ook nog maar de vraag, want de enige vermelding van deze persoon is in het genoemde verhaal.
Het eerste element van de naam Bolsward heeft waarschijnlijk betrekking op de persoonsnaam Bodele, in het Nieuwfries Boele, kernbetekenis 'strijd'. Het tweede element is werth, wat staat voor erfafscheidingen van in elkaar gewonden takken en twijgen.
(dit is slechts een summiere samenvatting uit (3), waar je uitvoeriger informatie vindt over de oudere schrijfwijzen en de diverse naamsverklaringen van Bolsward en de meer dan 1.200 andere huidige en verdwenen Friese plaatsen)

Terug naar boven

Ligging

De stad Bolsward ligt NW van de stad Sneek en ZO van de stad Harlingen en grenst in het Z aan de A7.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Bolsward 703 huizen met 4.450 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 625/3.899 (= huizen/inwoners) en de Buitenbuurt 78/551. Tegenwoordig heeft de stad ca. 4.000 huizen met ca. 10.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Bolsward, kun je terecht bij:

- Stichting Bolswards Historie.

- Sinds 1955 is de Oudheidkamer Bolsward gevestigd in de ruimte boven de “vierschaar “ van het tussen 1614 en 1617 gebouwde stadhuis. De lokale historie wordt hier zichtbaar gemaakt. Bijzonder zijn onder andere: zilveren voorwerpen van Bolswarder zilversmeden; lokaal geslagen munten; 18e-eeuws aardewerk geproduceerd in de tussen 1737 en circa 1800 werkzame gleibakkerij. De representatieve ruimten van dit voormalige stadhuis (o.a. burgemeesterskamer; vierschaar en raadszaal) zijn te bezichtigen. Sinds de herindelingen van 2011 heeft het gebouw zijn functie als bestuurscentrum verloren. Geopend van mei t/m oktober. Voor dagen en tijden zie de link. De toegang is gratis, maar een gift wordt wel op prijs gesteld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Bolsward heeft 79 rijksmonumenten.

- Bolsward heeft 75 gemeentelijke monumenten.

- Het imposante Hinsz-orgel uit 1781 in de Martinikerk is in 2016 gerestaureerd.

- Het voormalige Stadhuis uit 1617 staat sinds de herindeling van 2011 nagenoeg leeg. Sindsdien zijn verschillende plannen ontwikkeld voor een passende nieuwe invulling van het 400 jaar oude rijksmonument. In 2016 heeft de gemeente besloten dat het pand een ideale plek is voor een Historisch Centrum Súdwesthoeke (HCS), dat eenzelfde functie moet krijgen als het Historisch Centrum Leeuwarden. Daarvoor moet het pand nog wel flink worden gerestaureerd en verbouwd. Dat kost ca. €8,5 miljoen. De verbouwing zal vermoedelijk in 2017 starten.

- Molens: - Lonjé of Tadema's Molen. - Molen De (Greate) Klaver. - Paaltjasker. - Windmotor.

- Watertoren uit 1929.

- Gevelstenen in Bolsward.

- It Gysbert Japicxhûs Museum en Tekstwinkel.

- Titus Brandsma Museum.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Elfstedentocht op de fiets / Friese Elfsteden Rijwieltocht / Fietselfstedentocht vanuit Bolsward (Pinksteren) wordt al georganiseerd sinds 1912 en trekt ca. 15.000 deelnemers uit binnen- en buitenland.

- Heamielfeesten (lang weekend eind juni).

- De Meerslag om Bolsward is 3 dagen wandelen om Bolsward (eind juli), iedere dag in een andere richting. U kunt kiezen uit 25 of 40km per dag. Filmpje met verslag van de Meerslag om Bolsward editie 2010.

Terug naar boven

Beeld

- Op TV Bolsward kun je filmpjes bekijken van actuele gebeurtenissen in Bolsward.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en tweedehands boeken over Bolsward (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Muziek: - Popkoor Majelkoor.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Bolsward.

Reactie toevoegen