Aijen

Plaats
Dorp
Bergen LB
Noord-Limburg
Limburg

aijen_loswalfeest_2017.png

Het piepkleine maar zeer charmante Bergense dorpje Aijen is groot als het om feesten gaat. Zo is er op een zaterdag in juli het Loswalfeest, een gratis toegankelijk zomerfestival met 's middags een wateractiviteit en 's avonds live muziek.

Het piepkleine maar zeer charmante Bergense dorpje Aijen is groot als het om feesten gaat. Zo is er op een zaterdag in juli het Loswalfeest, een gratis toegankelijk zomerfestival met 's middags een wateractiviteit en 's avonds live muziek.

aijen_maasduinen_lachgala.jpg

Op een zaterdag begin januari is er in Aijen het jaarlijkse Maasduinen Lachgala, met optredens van een 5-tal buutkampioenen, live bands en artiesten en een joekskapel.

Op een zaterdag begin januari is er in Aijen het jaarlijkse Maasduinen Lachgala, met optredens van een 5-tal buutkampioenen, live bands en artiesten en een joekskapel.

aijen_carnavalsvereniging_de_sukerpinnen_en_jeugdcarnavalsvereniging_de_bietjes.jpg

Natuurlijk doen ze in Aijen ook aan carnaval. Bij carnavalsvereniging De Sukerpinnen en jeugdcarnavalsvereniging De Bietjes is dat in goede handen.

Natuurlijk doen ze in Aijen ook aan carnaval. Bij carnavalsvereniging De Sukerpinnen en jeugdcarnavalsvereniging De Bietjes is dat in goede handen.

Aijen

(De cursieve alinea's zijn van onze lokale sponsoren)

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Aijen.

Terug naar boven

Status

- Aijen is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Noord-Limburg, gemeente Bergen.

- Het dorp Aijen heeft geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom 'in' Bergen.

Terug naar boven

Naam

In het Limburgs
Äöje.

Oudere vermeldingen
1336 Oyen, 1406 Ayen, Aien, 1635 Aegen, 1662 Oyen.

Naamsverklaring
Meervoud van ooi, gaat terug op het Germaanse agwjô*- 'land aan een waterloop'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp het Sukerpinnenriek.

Terug naar boven

Ligging

Aijen ligt Z van Bergen, NW van Well.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Aijen 44 huizen met 257 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Voetveer
Tot 1965 was hier een voetveer over de Maas naar Maashees v.v. Het veer is reeds in 1533 opgericht en is in die tijd eigendom van de 'Heerlijkheid Well, Bergen en Aijen'. Menig Aijenaar is vanuit deze plaats overgezet naar de overzijde en terug. Ook de schutterij die de concoursen aan de overzijde van de Maas bezocht kwam met de handboog aan de fiets gebonden, de gewonnen prijzen op de drager en van het bier lichtelijk aangeschoten na een gezellige dag weer met het veer naar Aijen terug.

- De site van Stichting Historisch Archief Aijen is opgezet door een enthousiaste groep mensen, die de historie van het dorp onderzoekt en beschrijft. De site bevat onder andere foto's, verhalen, krantenknipsels en andere documenten. - Historisch Archief op Facebook.

- Beschrijving van panden in Aijen in tekst en beeld, met veel oude foto's.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2017 en 2018 gaat Waterschap Peel en Maasvallei aan de slag met het versterken en verhogen van de dijk rond het ‘eiland van Bergen en Aijen’. Deze dijkversterking is nodig om te voldoen aan de actuele wettelijke normen van waterveiligheid. De dijkversterking heeft wel gevolgen voor de drukriolering. Deze zou in principe opnieuw moeten worden aangelegd, wat tot hoge kosten zou leiden. De gemeente Bergen overweegt daarom een lokale zuivering aan te leggen, zo mogelijk in combinatie met andere functies (energiewinning, recreatie). De gemeente heeft de firma ECS gevraagd dit proces mede te begeleiden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De inwoners van Aijen zijn terecht trots op hun fraaie Sint Antoniuskapel. De kapel bestaat uit een eenbeukige, rechthoekige aan het koor op vijfachtste grondslag afgesloten ruimte met segmentboog-deur in de westmuur. De kapel is in gotische stijl gebouwd. De gebruikte stenen zijn van groot formaat en van slechte kwaliteit, wat ertoe heeft geleid, dat de kapel in 1935 wit is gemaakt. De stichter en bouwmeester van de kapel zijn onbekend. Men vermoedt dat de kapel uit de 16e eeuw stamt, maar het is ook mogelijk dat zij uit de 17e eeuw stamt en dat er 'archaïstisch' is gebouwd.

Het interieur bevat een grote rijkdom aan beelden en kerkmeubilair uit de 16e eeuw. De kapel is als enige kerkgebouw in de gemeente Bergen vrijwel ongeschonden uit het oorlogsgeweld van de Tweede Wereldoorlog gekomen en daarmee in originele staat gebleven. Het fraaie, gotische gebouw is diverse malen gerestaureerd, voor het laatst in 2006. In de kapel is om de week een H. Mis. Verder is de kapel een geliefde plek voor bruidsparen om hun huwelijk te laten inzegenen.

- In 2002 is een kunstwerk bij de kapel geplaatst. Het betreft een bronzen varkenskop, verwijzend naar de ‘Köpkesmert’ die hier jaarlijks in januari wordt gehouden (zie daarvoor verder bij Jaarlijkse evenementen). Het beeld is gemaakt door Clemens Driessen uit Aijen en in brons gegoten door Rob van de Broek uit Afferden.

- In Aijen staan twee stenen kruisen; het kruis aan de Aijenseweg en het kruis op de Paol. Het kruis aan de Aijenseweg staat op een gemetselde voet nabij de vroegere molen, halverwege Aijen en Bergen. Dit kruis is rond 1938 opgericht door Gerardus M. Joosten. Het corpus van dit stenen kruis is in de wereldoorlog zwaar beschadigd en is in het atelier van beeldhouwer Meussen uit Leunen grondig hersteld. De twee hulstbomen zijn nog in 1938 geplant.

Aan de weg Op de Paal stond van oudsher een houten kruis met een houten corpus. Volgens overlevering heeft dit kruis er al vanaf 1700 gestaan. Op deze plaats zou een zwaargewonde of zieke gevonden zijn, die op deze plek genezen zou zijn. In 1948 is er een nieuw stenen kruis geplaatst, omdat het houten kruis zo versleten en verweerd was dat het niet meer te herstellen was. Vroeger werd op Goede Vrijdag om drie uur bij dit kruis door de buurtbewoners gebeden. Ook de Bedevaart te voet naar Kevelaer werd bij dit kruis met een gebed begonnen. 's Avonds bij terugkomst werd de processie daar weer met een slotgebed ontbonden. Deze traditie werd tot 1954 nog in ere gehouden. Beide kruisen worden onderhouden door Stichting Kruisen en Kapellen gemeente Bergen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Op een zaterdag begin januari is er het jaarlijkse Maasduinen Lachgala in Eetcafé-Zaal ’t Veerhuis. Met optredens van een 5-tal buutkampioenen, live bands en artiesten en een joekskapel.

- Bij het aanroepen van de Heilige Antonius Abt liet men in de middeleeuwen de varkens los rond lopen. In een later stadium werden de varkens voor die gelegenheid geofferd, om op die manier gevrijwaard te blijven van de gevreesde varkenspest. Niet voor niets wordt de patroonheilige van de kerk en het schuttersgilde in Aijen vrijwel altijd afgebeeld met een varken aan zijn voeten. Later werden alleen nog maar de koppen geofferd. In de jaren twintig van de vorige eeuw is deze traditie gestopt, vermoedelijk door een nieuwe wet die een notaris op openbare verkopingen verplicht stelde.

Deze zogeheten Köpkesmert in Aijen is in 1952 door het schuttersgilde weer in ere hersteld. De Köpkesmert vindt in de regel plaats op 17 januari (als dit een zaterdag is) of op de eerste zaterdag er na. De veilingmeester verkoopt dan ca. 20 varkenskoppen. De opbrengst komt ten goede aan het onderhoud van de Sint Antoniuskapel, en de geveilde varkenskoppen gaan naar een zusterorde die er traditionele 'kopkaas' van maakt. Na afloop van de 'mert' is er koffie met vlaai in 't Vérhuus en vindt het aloude platstoepen plaats. (bron: Schuttersgilde St. Antonius Abt / St. Agatha. Zie bij Links) De Köpkesmert is een evenement dat niet veel voorkomt in ons land (hoewel er toch best veel kerken en kapellen aan de H. Antonius Abt zijn gewijd). Deze traditie komt verder alleen nog voor in de Brabantse dorpen Groeningen en Maashees en in de Limburgse stad Weert. Zoals de Köpkesmert in Aijen wordt gehouden is uniek, namelijk voor de kapeldeur. In de andere genoemde plaatsen is het in zalen of in cafés.

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Sukerpinnen is opgericht in 1961. De prachtige carnavalsoptocht op carnavalsdinsdag zou je eerder in een grote stad verwachten dan in een klein dorp als Aijen. - Wagenbouwgroep CV De Sloebers is opgericht in 1998. - Onderdeel van het jaarlijkse carnaval in dit dorp is o.a. een boerenbruiloft.

- Het Loswalfeest (op een zaterdag in juli) is een gratis zomerfestival met 's middags een wateractiviteit en 's avonds live muziek.

- Tijdens de Dorsdagen (weekend in augustus) wordt er gedorst, geploegd en nog veel meer. Er wordt ook een oldtimer tractortreffen georganiseerd. Iedereen met een oldtimertractor of andere oldtimerlandbouwmachine is van harte welkom. Op zaterdag wordt de avond afgesloten met een heerlijke barbecue en is er een gezellig programma in de tent met muziek voor iedereen. Ook aan de kinderen is gedacht. Indien je beide dagen wilt bijwonen, is er ook een mogelijkheid om met je tractor of caravan te overnachten. Voor de meeste onderdelen van dit evenement dien je je aan te melden (tel. 06-51173595). - Radio-interview met organisator Dorsdagen Aijen. - Videoreportage Dorsdagen 2012, door Pieter van Schijndel uit Nieuw Bergen.

- Kermis (2e zondag van september, met op zaterdag een Kermisparty in 't Veerhuis en op maandag Kermistoepen in 't Veerhuis).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- ZO van Aijen, in het O grenzend aan Rijksweg N271, ligt natuurgebied het Heuloërbroek, dat deels wordt beheerd door Het Limburgs Landschap, deels door Staatsbosbeheer. Het is een afwisselend gebied met graslanden, elzenbroekbossen, wilgenstruweel en drogere bossen. Oude perceelscheidingen, in de vorm van houtwallen, zijn nog aanwezig. Aan de zuidrand ligt een rivierduin. Hier vind je eiken, grove dennen, korstmosbegroeiing en jeneverbes. Het is een broedgebied van havik en buizerd. Er is een klein stuk stuifzand aanwezig. In de houtwallen broeden boompieper en geelgors.

In het gebied komen ook dassen voor. Die hebben hun burchten in de Maasduinen O van Rijksweg N271, maar ze komen voedsel zoeken in het Heuloërbroek W van deze weg. Dat leverde nogal eens aanrijdingen op, met schade aan dieren en auto's. Alleen het plaatsen van hekken om ze tegen te houden werkt niet, omdat dieren door honger gedreven langs het gaas een oversteekmogelijkheid zullen blijven zoeken. Gaas in combinatie met kleine tunnels onder de weg, op de plekken waar veel dieren van nature oversteken, is wél een effectieve oplossing gebleken.

Daarom is in 2013 langs 650 meter aan beide kanten van Rijksweg N271 O van Aijen gaas geplaatst. Dat gaas leidt de dieren naar een 'wildtunnel', een tunnelbuis onder de weg door. De dieren kunnen zo van hun burchten in de Maasduinen O van de weg naar het voedselzoekgebied (foerageergebied) in het Heuloërbroek in het Maasdal W van de weg. Beide natuurgebieden worden op die manier met elkaar verbonden, waardoor de dieren een groter en veiliger leefgebied krijgen, en zo verdere schade aan dieren en menselijke verkeersdeelnemers wordt voorkomen.

- Veel Limburgers herinneren zich nog maar al te goed de overstromingen van de Maas in 1993 en 1995. Grote delen van de provincie komen dagenlang onder water te staan, duizenden mensen moeten huis en haard ontvluchten en er wordt voor vele miljoenen schade aangericht, ook in de gemeente Bergen. De Maas is een regenrivier en door de verwachte klimaatverandering zal de kans op overstromingen zoals in 1993 en 1995 alleen maar toenemen. Om dat te voorkomen heeft de overheid in 2002 een pakket maatregelen vastgelegd in het Tracébesluit Zandmaas / Maasroute. Daarin wordt geïnvesteerd in het versterken van kades, het verdiepen en verbreden van de rivierbedding, de aanleg van hoogwatergeulen en retentiegebieden en het verlagen van uiterwaarden. Na afronding van het Maasproject is het Limburgse Maasdal beschermd tegen hoogwaters die gemiddeld eens in de 250 jaar voorkomen.

Een van de maatregelen uit het Tracébesluit is de aanleg van een 'hoogwatergeul Well-Aijen'. Deze in 2015 gerealiseerde ‘nevengeul’ van de Maas, waarvoor een groot deel van de uiterwaarden Z van Aijen, W van de weg De Kamp is afgegraven, gaat in geval van hoogwater meestromen en zal draagt daarmee bij aan de hoogwaterbescherming in Noord-Limburg. In een hoogwatersituatie zorgt de hoogwatergeul voor een 7 cm. lagere waterstand van de Maas in deze regio. De gemeente Bergen heeft de maatregelen voor hoogwaterbescherming aangegrepen om het gebied gelijk te herinrichten en er naast de hoogwaterbescherming ook een nog aantrekkelijker gebied van te maken voor toeristen en recreanten. Dit project dat Maaspark Well is gedoopt omvat vele subprojecten die de komende jaren worden uitgevoerd. Het gehele project beoogt in 2025 gereed te komen. Zie verder bij Well.

Tijdens bodemonderzoek voorafgaand aan de aanleg van de hoogwatergeul Well-Aijen zijn sporen van mogelijke haardkuilen uit het Midden-Neolithicum, de Bronstijd en/of IJzertijd en vroeg-middeleeuwse houtskoolmeilers opgegraven. De sporen zijn bemonsterd ten behoeve van archeobotanisch onderzoek (rapport van Biax Consult, 2012).

Voorafgaand aan de aanleg van de hoogwatergeul is vanaf 2001 ook archeologisch onderzoek uitgevoerd. Daardoor zijn we veel te weten gekomen over de geschiedenis van de Maas en de bewoning aan de rivier. Er zijn resten gevonden van kampementen van jagers / verzamelaars die hier ongeveer 10.000 jaar geleden bivakkeerden. Daarnaast zijn sporen en vondsten onderzocht van de boeren die hier ruim 6.500 jaar geleden voor het eerst vanuit Zuid-Limburg neerstreken. Een stukje verder van de rivier, op de rand van een hogere strook, woonden de bewoners die het eerste ijzer introduceerden. De sporen en vondsten van deze mensen zijn ongeveer 2.500 jaar oud.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoseries van Aijen, gerangschikt op onderwerp.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - De Fontein is een tweewekelijks verschijnend mededelingenblad voor de kernen Nieuw Bergen, Bergen, Heukelom en Aijen. De Fontein wordt helemaal in eigen beheer door vrijwilligers gemaakt. Via de link is het blad ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Aijen.

- Overige verenigingen: - Schuttersgilde St. Antonius Abt / St. Agatha dateert van ongeveer 1500. Over de beginjaren is maar weinig bekend. Perioden van opbloei en neergang hebben zich ook hier afgewisseld. Naast het handboogschieten in de vroege jaren van het Gilde en het geweerschieten zoals we dat nu kennen, bestaan er binnen de vereniging nog diverse andere 'takken van sport'. Een variant op het gewone luchtbuksschieten is het 'biathlon'. In plaats van kartonnen kaartjes schieten ze op een metalen bak met doelen die kantelen bij een raak schot. Er zijn 5 doelen die steeds moeilijker worden. Ook kruisbogen worden tegenwoordig door het Gilde gebruikt op een baan van 10 meter. Verder heeft het gilde een drumband, en doet zij sinds kort ook aan vendelen. Op alle gildendagen zie je het kleurrijke spektakel van de vendeliers die met hun vendel 'het boze bezweren'. (de website van het Schuttersgilde lijkt opgeheven te zijn. Wij hebben een vraag uitstaan of men kan uitzoeken hoe dit zit)

Reactie toevoegen