Woerden

Status
- Woerden is een stad en gemeente in de provincie Utrecht, in de streek Groene Hart. De gemeente Woerden is in 1989 door een grenscorrectie overgegaan van de provincie Zuid-Holland naar de provincie Utrecht.
- Wapen van de gemeente Woerden.
- De gemeente Woerden is per 1-2-1964 vergroot met de gemeenten Barwoutswaarder en Rietveld, in 1989 met de gemeenten Kamerik (die ook het dorp Kanis omvatte) en Zegveld (waar ook een stukje van het dorp Meije onder valt)  en in 2001 met de gemeente Harmelen.
- Er zijn plannen om het dorp Kockengen, dat nu nog onder de gemeente Breukelen valt, aan de gemeente Woerden toe te voegen.
- De gemeente Woerden heeft sinds 1972 een jumelage (stedenband) met het Duitse Steinhagen.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Woerden.

Naam
Oudere vermeldingen
786 kopie eind 15e eeuw Wirda, 918-948 kopie 11e eeuw Wurdin, 1131 Worthen, 1264 kopie 1340 Wourden.
Naamsverklaring
Wordt gezien als datief meervoud (met locatieve functie) van het Oudnederlandse uurth* 'omheind gebied, tuin, hoogte', vergelijk Wirdum. Ter plekke zijn Laat-Romeinse munten uit de 4e eeuw gevonden en, uit de Frankische tijd, ruwwandig oranje aardewerk, wat wijst op een zekere bewoningscontinuïteit vanaf het begin van de vroegere middeleeuwen. (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Ligging
Woerden ligt W van Utrecht, in het uiterste oosten van de provincie, en grenst in het Z aan de A12 en in het W aan de provincie Zuid-Holland (gemeente Bodegraven-Reeuwijk, kern Nieuwerbrug).

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Woerden, die toen nog slechts de stad met direct omgeving besloeg (zie de oude plattegrond hieronder), 755 huizen met 4.233 inwoners.
- Tegenwoordig heeft de gemeente Woerden ca. 20.000 huizen met ruim 49.000 inwoners. De stad Woerden heeft ca. 35.000 inwoners.

Geschiedenis
Woerden stamt uit de Romeinse tijd, toen rond 41 n.Chr hier het castellum Laurium werd gesticht. Dit castellum was een legerplaats langs de noordgrens van het Romeinse Rijk, die gevormd werd door de Rijn, tegenwoordig de Oude Rijn. Laurium is in gebruik geweest tot omstreeks 270. Artikel van historicus Jona Lendering over Woerden in de Romeinse tijd.

Vanaf de 12e eeuw werd Woerden versterkt (met een slot, wallen, grachten). In 1372 kreeg het stadsrechten van hertog Albrecht van Beieren. De Woerdense priester Jan de Bakker is de eerste in de Noordelijke Nederlanden, die om zijn van de R.K. kerkleer afwijkende prediking in 1525 ter dood is gebracht op de brandstapel. De godsdiensttwisten zijn in Woerden aanvankelijk beperkt. Echter, de katholieke hertog Erik van Brunswijk, die door Filips II benoemd was tot Heer van Woerden, onderdrukte in september 1566 op hardhandige wijze pogingen om de Lutherse eredienst in te voeren in de Petruskerk. In 1575-1576 volgde het Beleg van Woerden. Woerden, dat zich in 1572 aan de kant van de Opstand schaarde, werd door de Spanjaarden belegerd: de stad houdt stand en de Spanjaarden breken hun beleg na een jaar op.

De stad had tot tweemaal toe zwaar te lijden onder de Fransen. De eerste keer was in het rampjaar 1672, toen de Fransen de stad gedurende een jaar bezetten, gedurende welke zij een schrikbewind uitvoerden, waarbij vele gebouwen werden verbrand en archieven werden vernietigd. De tweede maal was in 1813, aan het einde van de Franse Tijd, toen de bevolking iets te vroeg de kant van de prins van Oranje koos, namelijk toen de Franse soldaten zich nog in de stad bevonden. Zij namen hiervoor op een afschuwelijke manier wraak, door op 24 november de stad zwaar te plunderen en vele burgers te vermoorden. Bij deze slachtpartij werden 28 burgers gedood en raakten 37 gewond. Artikel uit 1813 over de wraak van de Fransen op Woerden. (2)

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Woerden, kunt u terecht bij de Stichts-Hollandse Historische Vereniging.

Bezienswaardigheden
- De stad Woerden heeft 49 rijksmonumenten.
- De karakteristieke watertoren aan de Oostsingel is in 1906 gebouwd door architect J. Schotel. De al jaren buiten gebruik zijnde watertoren is in 2009 verkocht aan de instantie die het beste idee had ingezonden voor een zinvolle herbestemming. Dat was de Stichting HoogInWoerden. Bedrijven en inwoners kunnen 'vriend van de watertoren' worden en als tegenprestatie de toren gebruiken voor bijeenkomsten. Van de opbrengst wordt het Rijksmonument duurzaam onderhouden.
- Het defensie-eiland is een restant van de (Oude) Hollandse Waterlinie.
- In 1410 begon de bouw van het Kasteel van Woerden.
- In het voormalige raadhuis van Woerden uit 1501 is tegenwoordig Stadsmuseum Woerden gevestigd (zie verder bij Musea).
- Stellingmolen De Windhond uit 1755.
- Het Arsenaal (1762).
- Pastorie (1672).
- Petruskerk (1673).
- Kruijthuis (1784).
- Kazerne (1790).
- Klooster (1899).
- Lutherse kerk (1646).
- Sint Bonaventurakerk (1892).
- Begraafplaatsen.
- Molen van Polder Breeveld / Breeveldse Molen.
- De Broekmolen / Polder Papekop en Diemerbroek.

Museum
- Het Stadsmuseum Woerden is gevestigd in het voormalige stadhuis van Woerden, dat dateert uit de 16e en 17e eeuw.

Jaarlijkse evenementen
- Triathlon Woerden (tweede pinksterdag).
- Jazzfestival Jazzin' Woerden (eind mei).
- Straattheaterfestival (eind juni).
- Dancefestival Groove'n Woerden (begin juli). Gratis toegang.
- Shantyfestival Bravour (augustus).
- Eru Taptoe Woerden, de oudste burgertaptoe van Nederland (2e za van september).
- Popfestival Babypop (begin september). Gratis toegang.
- Nachtcross Nacht van Woerden (wielerwedstrijd, eind oktober).
- Woerdense Koeienmarkt, jaarmarkt op de eerste woensdag na 20 oktober, waarop traditioneel snert wordt gegeten. Deze markt heeft in 2009 het 600(!)-jarig bestaan gevierd.

Natuur en recreatie
- Het IVN Vereniging voor Natuur- en Milieueducatie afd. Woerden en omgeving organiseert openbare wandelexcursies in de eigen omgeving onder leiding van natuurgidsen. Verder organiseert de vereniging Groene Cursussen, houdt zij informatiebijeenkomsten en lezingen en doet zij aan landschapsbeheer.

Eten en drinken
- Op de Streekmarkt Woerden (zaterdag) vindt u lekkere producten uit de regio.

Overnachten
- Hotels in Woerden en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Woerden (online te bestellen).

Trivia
- Woerden wordt door marktonderzoekers beschouwd als de meest gemiddelde gemeente van Nederland, in die zin dat de inwoners het meest representatief zijn voor de Nederlandse bevolking. Daarom worden marktonderzoeken voor nieuwe producten of diensten vaak hier gehouden. Zo is hier in 2004 een proef gehouden met het afronden van contante bedragen op 5 eurocent, en zijn er in 1990-1992 proeven gehouden met de Chipcard, de voorloper van de huidige Chipknip.

Links
- Officiële site van de gemeente Woerden.
- Woerden linkspagina met honderden lokale links van de kernen in deze gemeente. Ook veel fotoalbums met oude ansichtkaarten van de plaatsen in deze gemeente (klik op een ansichtkaart bovenaan de pagina).
- Lokale Omroep Woerden RPL FM.
- Woerden TV.
- Woerdense Courant.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)
   
2. 2. Wikipedia,
   x
   , (2011)