Groene Hart

Status
- Het Groene Hart is een streek in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht.
- Het Zuid-Hollandse deel van het Groene Hart omvat de gemeenten Alblasserdam, Alphen aan den Rijn, Bergambacht, Bodegraven-Reeuwijk, Boskoop, Giessenlanden, Gorinchem, Gouda, Graafstroom, Hardinxveld-Giessendam, Kaag en Braassem, Leerdam, Leiderdorp, Leidschendam-Voorburg, Liesveld, Nederlek, Nieuwkoop, Nieuw-Lekkerland, Ouderkerk, Papendrecht, Rijnwoude, Schoonhoven, Sliedrecht, Teylingen, Vlist, Waddinxveen, Zederik, Zoetermeer, Zoeterwoude en Zuidplas (anno 2011 zijn dat er 30).

Naam
Naamsverklaring
Het Groene Hart wordt zo genoemd omdat het een groot overwegend groen gebied is met veel open ruimte, omsloten door dicht(er) bevolkt randstedelijk gebied.

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van het Groene Hart, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Groene Hart Archieven.
- Plaatsbeschrijvingen uit de 18e en 19e eeuw van de plaatsen in het Groene Hart op de site van Groene Hart Archieven.

Recente ontwikkeliingen
- De site Toekomst Groene Hart is een initiatief van de drie betrokken provincies.

- Het in 2010 afgesloten Veenweideconvenant Gouwe Wiericke beoogt het gebied tussen globaal Gouda en Woerden de komende jaren integraal te ontwikkelen, d.w.z. rekening houdend met de belangen van wonen, werken, water, landschap, natuur en recreatie.

Kwaliteitsteam Groene Hart
Sinds november 2009 is er het Kwaliteitsteam Groene Hart. Onder voorzitterschap van de Rijksadviseur voor het Landschap Yttje Feddes brengt dit team gevraagd en ongevraagd advies uit op ruimtelijke plannen en projecten in het Groene Hart. De Stuurgroep Groene Hart, waarin de provincies Zuid-Holland, Utrecht en Noord-Holland vertegenwoordigd zijn,  wil met dit team zorgdragen voor betere plannen en voor ruimtelijke oplossingen met kwaliteit. Het team bestaat uit vijf onafhankelijke adviseurs met verschillende disciplines. Naast Yttje Feddes zijn dit Pieter Jannink (stedebouwkundige), Jan-Willem Bosch (landschapsarchitect), Sjef Jansen (bioloog) en Frits van der Schans (landbouweconoom). Het team presenteert zich als kritische, meedenkende bondgenoot. Zij stelt zich als doel om met haar adviezen ruimtelijke kwaliteit, samenhang en consistentie in plannen te brengen én om de voortgang te versnellen van planvorming met kwaliteit. Het team voorziet plannen in het Groene Hart op verschillende momenten in de planfase van een advies; bij de start, tijdens het kiezen van alternatieven en bij het eindontwerp. De adviezen zijn openbaar en te vinden op de site Kwaliteitsatlas Groene Hart. Ook onder de link aan het begin van deze alinea vindt u voorbeelden van hoe het team constructief-kritisch meedenkt met ruimtelijke plannen van gemeenten in het Groene Hart.

Ontwerpers buigen zich over inpassen van woningen in het Groene Hart
Het Bouwfonds heeft een prijsvraag uitgeschreven voor jonge ontwerpers, zoals ruimtelijke ontwerpers, architecten, stedenbouwkundigen, planologen en kunstenaars voor verantwoord inpassen van woningen in het Groene Hart. Onder het motto 'Good Red Super Green' moeten deelnemers concepten bedenken waarin de bebouwing het 'groen' kan ondersteunen. Het Groene Hart volledig met rust laten is geen optie, meent Fred Schoorl, directeur van het Nirov. Stedelingen willen de ruimte kunnen gebruiken om te wonen en te recreëren. Om te voorkomen dat er niks overblijft van het Groene Hart moet worden nagedacht op welke manier er met het gebied moet worden omgegaan.

Volgens Friso de Zeeuw, directeur Nieuwe Markten van Bouwfonds Property Development schuilt er een gevaar in de vele bouwplannen van de Groene Hart-gemeenten. Als die allemaal worden uitgevoerd blijft er weinig ruimte over voor natuur of recreatie. De Zeeuw is tevens bestuurslid van de Vereniging Nederlandse Projectontwikkeling Maatschappijen Neprom. Die organisatie stelt voor om van de 30.000 woningen die volgens de bestemmingsplannen de komende jaren in het Groene Hart gebouwd mogen worden, er 13.000 te reserveren voor een 'rood-voor-groen' constructie. Dat betekent dat een deel van de winst uit de grondexploitatie of de verkoop van de woningen wordt geïnvesteerd in natuur. Het Nationaal Groenfonds en Bouwfonds hebben becijferd dat een hectare bebouwing voldoende geld op kan leveren voor de duurzame ontwikkeling en beheer van 11 hectare natuur in het Groene Hart. Woningbouw is te gebruiken om te investeren in natuurontwikkeling en -beheer. De andere functies van het gebied, zoals landbouw en waterberging, leveren te weinig geld op. Met een concreet, uitvoerbaar plan voor een zorgvuldig uitgekozen locatie willen de initiatiefnemers bewijzen dat woningbouw, natuurontwikkeling en landschapsbeheer best samen kunnen gaan. (bron: De Pers, 16-7-2008)

LTO maakt zich sterk voor behoud agrarisch Groene Hart    
De beste garantie om een uniek gebied als het Groene Hart met een eeuwenoud landschap ook op de langere termijn in stand te houden is een sterke en renderende melkveehouderij. Dat zegt LTO-voorzitter Albert Jan Maat van LTO Nederland naar aanleiding van de Structuurvisie Randstad 2040. Ook de SER heeft onlangs gepleit voor perspectief voor de melkveehouderij als één van de belangrijkste dragers van dit gebied. Een toenemende diversiteit in delen van het Groene Hart, zoals in de Structuurvisie bepleit, en verder oprukkende woningbouw zullen er uiteindelijk toe leiden dat amper iets van dit gebied overblijft. Wel ziet LTO kansen voor meer dynamische functies van dit gebied, onder meer voor wateropvang en kleinschalige recreatie- en natuurprojecten, gekoppeld aan agrarische bedrijven.

LTO Nederland verzet zich tegen grootschalige projecten voor wateropvang en natuur. Maat is voorstander van kleinschaligheid om de tendens te doorbreken steeds meer landbouwgrond op te offeren ten behoeve van natuur. ,,Vergeet niet dat land- en tuinbouw óók uiteenlopende functies vervullen voor natuur, groen en recreatie. Daarom is het des te belangrijker ook met het oog op die functies op de langere termijn, dat het landelijk gebied nog beter toegankelijk wordt gemaakt.” De LTO-voorzitter noemt een betere ontsluiting van de Randstad essentieel voor de toekomstige economische ontwikkeling. Zo’n tweederde van de glastuinbouw is gevestigd in het westen van het land en die sector blijft, ook met het oog op toekomstige werkgelegenheid en energievoorziening, een heel belangrijke. ,,Er moeten ruimte blijven voor ontwikkeling van deze sector, die eveneens een bredere functie zal krijgen”, voorziet Maat. (bron: LTO Nederland, 5-9-2008)

Klimaatpark Groene Hart
Voor het Groene Hart kan de klimaatverandering niet alleen een bedreiging maar ook een kans zijn. Het gebied zou dan meer dan tot nu toe klimaatbestendig moeten worden ingericht. Dat staat in het rapport Klimaatpark Groene Hart, (juli 2010). Duurzaamheid is de basis voor de nieuwe inrichting. Het meest in het oogspringende voorstel is de transformatie van de diepe droogmakerijen. Deze bestaan nu vooral uit eindeloze akkers en rechte wegen, waar het grondwater steeds verder verzilt. In het nieuwe Klimaatpark worden delen van deze polders opgehoogd zodat er woningen kunnen worden gebouwd, terwijl andere delen onder water worden gezet waardoor er plassen ontstaan. In het concept van het Klimaatpark zal ook het waterpeil van veengebieden worden verhoogd. Op dit moment wordt in het Groene Hart woningbouw geweerd en landbouw bevorderd. Het landschap is echter niet duurzaam en het is niet toegankelijk voor Randstedelingen. Het polderlandschap zal altijd blijven bestaan. Maar het Klimaatpark Groene Hart zal ook spectaculaire waterlandschappen, een brede gordel van moerasgebieden, bijzondere woon- en werkgebieden aan het water of langs bosrijke rivierzomen bieden. Voor nadere informatie zie het rapport Klimaatpark Groene Hart.

Een commissie van de Groene Hart-organisatie ontwikkelt in 2012 plannen om het inklinken van het veen in het Groene Hart te beperken.

Jaarlijkse evenementen
- In 2011 is er voor het eerst een Nationaal Regenboog Zeilevenement op de 'Hollands-Utrechtse Plassen'. De eerste wedstrijddag is woensdag 29 juni op de Kagerplassen. De volgende dag heeft het evenement plaats op het Braassemermeer, vervolgens op de Westeinderplassen en daarna op de Vinkeveense Plassen. Op zondag 3 juli, de slotdag, wordt op de Nieuwkoopse Plassen aan het einde van de zeilcompetitie de winnaar bekendgemaakt. In deze periode worden er, naast de zeilcompetitie, door en in de gemeenten ook veel andere activiteiten georganiseerd. Het evenement beoogt bij te dragen aan de bekendheid van het Groene Hart als recreatief en toeristisch watersportgebied, waarvan het wateroppervlak groter is dan dat van Friesland (want naast de genoemde plassen zijn er ook nog de Reeuwijkse Plassen en de Loosdrechtse Plassen).

Landschap, natuur en recreatie
- Stichting Groene Hart wil het karakter van het Groene Hart behouden, met al zijn cultuur-, natuur- landschaps- en natuurwaarden.
- De komende dreigen in het Groene Hart meer dan 60 polders te verdwijnen of ernstig te worden aangetast door o.a. woningbouw, bedrijventerreinen en nieuwe wegen. Onder de link vindt u welke polders het betreft, met per polder de specifieke redenen van bedreiging.
- Site over het Groene Hart met toeristische informatie (een initiatief van de drie betrokken provincies).
- Een Toeristisch Overstappunt (TOP) is een startpunt waar u de auto kunt achterlaten om vandaar heerlijk te fietsen of te wandelen in een landelijke omgeving. Vanaf elke TOP kunt u bewegwijzerde of beschreven routes volgen, die u laten kennismaken met de mooiste plekjes van het Groene Hart. Overzicht van de TOP's in het Groene Hart.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Groene Hart (online te bestellen).

Links
- Rapport over de demografische ontwikkelingen in het Groene Hart (groei en 'krimp') en de gevolgen daarvan voor woningbouw.