Voulwames
lokatie
Status
- Voulwames is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Meerssen. T/m 1981 gemeente Bunde.
- De buurtschap Voulwames valt onder het dorp Bunde.
- Voulwames had altijd een wit plaatsnaambord (zie foto) en ligt daarmee dus buiten de bebouwde kom. Wij hebben vernomen dat dit bord inmiddels verdwenen zou zijn.
Naam
In het Limburgs
‘t Voêlwames.
Oudere schrijfwijzen
Voulwamis, 1626 Voulwambes, 1805-1807 Voulwaumis, 1840 en 1853 Veulwamis.
Naamsverklaring
- Het Zuid-Limburgse vuilwammes betekent ‘veenachtig, moerassig, laaggelegen land’ of ‘vuilnis’. Gedacht wordt aan een veldnaam(1).
- Een andere verklaring voor de naam Voulwames is: vuile wambuis, ‘vroeger kledingstuk voor mannen dat het bovenlijf van de hals tot aan het middel bedekte’. (3150)
Ligging
De buurtschap Voulwames ligt WNW van Bunde, tussen Julianakanaal en Maas, aan de Belgische grens, tegenover de Belgische buurtschap Herbricht (die de komende jaren moet verdwijnen in verband met herinrichting van de Maas).
Statistische gegevens
- In 1840 had Voulwames 7 huizen met 32 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Voulwames ca. 6 huizen met ca. 15 inwoners.
Recente ontwikkelingen
Grensmaas ontwikkelingen: Herbricht moet verdwijnen, Voulwames mag blijven
Aan de overzijde van de Maas ligt de buurtschap Herbricht, op grondgebied van België. In het kader van de werken ter verbetering van de veiligheid van de Maas in relatie tot de plaatsen die er langs liggen, moet Herbricht verdwijnen. Voulwames mag blijven. In Herbricht staat momenteel nog een 4-tal woningen, waaronder een café.
In het verleden hadden zowel Herbricht als Voulwames vaak te kampen met overstromingen van de Maas. Voulwames kreeg een ringdijk die overloopt in de dijk van het Julianakanaal en is zo beschermd tegen de Maas. Voor Herbricht is er geen oplossing: het gehucht zal moeten verdwijnen.
Twee verschillende factoren beïnvloeden het verdwijningproces van Herbricht:
1. Advies Vlaamse Maascommissie
Na de zware overstromingen van 1993 adviseerde de Vlaamse Maascommissie dat ‘de winterbedding aan de Maas behoort en alle obstakels verwijderd dienen te worden’. Dat advies kwam er aangezien er maar een handvol woningen in de winterbedding lag én het economisch en verzekeringstechnisch voordeliger was om eigendommen van de bewoners in der minne aan te kopen en correct te vergoeden. Dit advies is nog steeds geldig. De streefdatum was 2010, maar die zal niet gehaald worden. Het advies werd nog niet omgezet in een politieke beslissing. Er is nog geen minister die dit besluit heeft willen ondertekenen. In Herbricht mag momenteel geen woning verkocht of verbouwd worden. Ook mag er niemand extra komen wonen. De woningen van mensen die overlijden of die in der minne verkopen aan het Vlaamse Gewest worden onmiddellijk afgebroken. Reeds drie woningen verdwenen op die manier.
2. Grensmaasproject
Na de zware overstromingen van 1993 besliste de Nederlandse Commissie Watersnood Maas (ook wel de 'Commissie Boertien’ genoemd) om de Grensmaas tussen Maastricht en Kinrooi te verbreden. De verbreding is noodzakelijk om de Maas haar gang te laten gaan bij hoogwater.
De commissie wil van de Grensmaas een natuurlijke slagader maken met meer natuur. De Grensmaas zal daarom een ware metamorfose ondergaan. De oevers worden afgegraven en de bodem wordt soms opgehoogd waardoor er eilanden, kreken en nevengeulen ontstaan die eigen zijn aan de grindrivieren. Het Grensmaasproject wordt ongetwijfeld een van de mooiste natuurprojecten van de Benelux.
Nederland kan echter niet overal op eigen grondgebied verbreden. Soms liggen de Nederlandse dorpen vlak langs de Maas, zodat men aan Belgische zijde moet verbreden. Dat zijn dan de zgn. ‘Boertienlocaties’.
Om Itteren te beschermen wil de commissie ‘Boertien’ de Maas aan Belgische zijde afgraven in het gebied tussen Lanaken en Neerharen. Op zich heeft het project dus geen invloed op het al dan niet ‘verdwijnen’ van Herbricht: het graaft enkel een deel van het grondgebied van Herbricht af.
Het Grensmaasproject is een gigantische operatie waarin – hoe paradoxaal ook – grindexploitatie en natuurontwikkeling hand in hand gaan. De grindexploitatie in Nederland wordt gebruikt om alle kosten te dekken. Ook de werken in België worden door Nederland betaald.
Voor nadere informatie zie de site De Nieuwe Grensmaas.
Natuur en recreatie
De Geul bij Voulwames
Enkele honderden meters W van Voulwames mondt de Geul uit in de Maas. Circa drie kilometer daarvóór, bij Meerssen / Rothem / Bunde / Weert, moet de rivier kort na elkaar een aantal grote obstakels overwinnen: achtereenvolgens de weg Meerssen-Rothem, de spoorlijn Maastricht-Heerlen, de rijksweg Bunde-Rothem, de autosnelweg A2, de spoorlijn Maastricht-Eindhoven en de weg Bunde-Maastricht, in de buurtschap Weert (Z van de Weerterhof).
Ca. 1,5 km verderop ontmoet de Geul het Julianakanaal, waar zij met behulp van betonnen duikers van bijna drie meter doorsnede en een lengte van zeventig meter onderdoor wordt geholpen (ter hoogte van hectometerpaal 3.5). Vervolgens loopt de laatste kilometer N langs de imposante kasteelhoeve Hartelstein. Hier heeft de Geul zich op sommige plaatsen zo diep ingevreten, dat er loodrechte oevers staan van vijf tot zes meter hoogte.
Dan, W van Voulwames, de spectaculaire eindsprint. Een finish zoals je die in Nederland niet snel verwacht. Vlak voor zijn monding boort de Geul zich met veel verval door een grote, diepe kloof die iets wegheeft van een canyon. Oevers van tien meter hoog klimmen de graanvelden in en leiden het water in een bocht van 180 graden naar de Maas. Na de bocht is het spektakel voorbij en stroomt de Geul gewoon heel gemoedelijk de Maas in (bij grenspaal 108). (3020 21-8-1999)
