Borgharen

Status
- Borgharen is een dorp in de provincie Limburg, gemeente Maastricht. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1970.
- Borgharen is evenals het nabijgelegen Itteren nog een apart van de kern Maastricht gelegen dorp, met eigen blauwe plaatsnaamborden (komborden). Toch heeft het geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, waardoor Borgharen voor de postadressen 'in' Maastricht ligt.
- Wapen van de voormalige gemeente Borgharen.

Naam
In het Limburgs
Hare.
Oudere vermeldingen
Borcharen, Burcharen, ca. 1170-1180 curtim aput Haren.
Naamsverklaring
Het Latijnse curtim betekent ‘hoeve’, het germaanse haru-* ‘zandige heuvelrug’. Sinds de 15e eeuw werd borg aan de naam toegevoegd, wat slaat op het kasteel ter plaatse. Soms heette Borgharen ook wel Opharen, ter onderscheiding van Neerharen, dat 3 km N van Borgharen ligt, aan de Belgische kant van de Maas. (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Ligging
Borgharen ligt N van Maastricht, aan de Maas. Samen met Itteren een ‘eiland’ vormend tussen Julianakanaal en Maas, die de grens met België vormt, tegenover Smeermaas. Borgharen wordt doorsneden door de Canjelbeek en de Oude Canjel.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Borgharen 80 huizen met 437 inwoners.
- Per 1-7-1970 is de gemeente Borgharen opgeheven en opgegaan in de gemeente Maastricht met 271 hectare, ca. 550 huizen en 1.664 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Borgharen ca. 700 huizen met ca. 1.800 inwoners.

Geschiedenis en beschrijving
Borgharen is een voormalige heerlijkheid. Het kasteel was het stamhuis van het Friese geslacht Van Haren. De oudst bekende eigenaar der heerlijkheid, Ogier Sire van Haren, wordt al in 1248 vermeld. In 1330 wordt Borgharen een Brabants leen; Itteren wordt afgescheiden. Bij het Partagetraktaat van 1661 komt het onder Staats gezag.

De Stuw van Borgharen in de Maas ligt 44 meter boven NAP.

Wateroverlast
Borgharen en het nabijgelegen dorp Itteren hebben regelmatig te lijden gehad van wateroverlast door de Maas. De afgelopen jaren zijn er zodanige maatregelen genomen dat deze dorpen niet meer zouden moeten kunnen onderlopen bij hoogwater. Rond Borgharen zijn dijken aangelegd, waardoor bij hoogwater een eiland ontstaat en de dorpskern zelf niet meer onder water loopt. Op 8 januari 2011 was er weer hoogwater in Borgharen. Een deel van de inwoners is toen geëvacueerd. Reportage wateroverlast Borgharen januari 2011 I. Reportage wateroverlast Borgharen januari 2011 II.

Recente ontwikkelingen
Consortium voor ontwikkeling waterkrachtcentrale in Borgharen
Arbra, International Hydro, Greenchoice en World Improvement Money zijn in 2010 een samenwerking aangegaan voor de ontwikkeling van een waterkrachtcentrale in Borgharen (in het Bosscherveld, naast de stuw van Borgharen). De centrale wordt met een vermogen van 11 MW de grootste waterkrachtcentrale die de afgelopen 25 jaar in Nederland is gebouwd, en een van de 3 grootste van Nederland. De centrale krijgt een jaarproductie van ca. 46 miljoen kWh, wat overeenkomt met de energieconsumptie van zo'n 13.000 huishoudens. Waterkracht is een van de meest klimaatneutrale en duurzame methoden om elektriciteit op te wekken. Zo bespaart de centrale in Borgharen straks de uitstoot van 38.000 ton CO2 per jaar ten opzichte van de gebruikelijke vormen van elektriciteitsopwekking in Nederland. Deze jaarlijkse verlaging van de CO2-emissie komt overeen met de jaaruitstoot van 20.000 tot 22.000 auto's. Daarnaast bespaart de waterkrachtcentrale in Borgharen ten opzichte van een kolencentrale jaarlijks 85 ton SO2, 75 ton NOx en 11 ton fijnstof. Daarmee draagt Borgharen direct bij aan de Nederlandse klimaatdoelstellingen. De waterkrachtcentrale levert verder een positieve bijdrage aan de Nederlandse economie, omdat blijvend de import van conventionele brandstoffen (olie, kolen en gas) wordt verminderd. In Nederland speelt waterkracht tot dusver een beperkte rol. Op dit moment wordt slechts 0,2% van de elektrische energie uit water gewonnen. Uit een verkenning van WINN (het innovatieprogramma voor Wateruitdagingen van Rijkswaterstaat) blijkt dat energie uit water aan 10% van de elektriciteitsvraag in Nederland zou kunnen voldoen. Nadere informatie: artikel over de toekomstige waterkrachtcentrale in Borgharen op Infrasite.nl.

Paardengraf
In 2010 is tijdens archeologische opgravingen te Borgharen een massagraf gevonden met de skeletten van 69 paarden. Waarschijnlijk zijn zij gedood tijdens gevechten in de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648), of bij de belegering van Maastricht in 1673 door de Franse Zonnekoning Lodewijk XIV. Mogelijk is er een verband met de vondst van resten van Franse soldaten enkele jaren geleden nabij de Maasoever in Borgharen, niet ver van de huidige vindplaats van het paardengraf.

Nieuw fietspad
In 2011 is een nieuw fietspad aangelegd tussen Borgharen en Itteren. Het bestaande pad langs de Maas was vervallen vanwege de werkzaamheden voor het Grensmaasplan.

Bezienswaardigheden
- St. Corneliuskerk.
- Kasteel Borgharen.
- Wiegershof.
- Maashof.

Natuur en recreatie
- Langs Borgharen lopen diverse fietsroutes.
- In de zomer kunt u hier kajaks huren.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Borgharen (online te boeken).

Links
- Site over Borgharen met o.a. actualiteiten en een online versie van de dorpskrant Buurtpraat.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)