Broekheurne
lokatie
Status
- Broekheurne is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Enschede. T/m 30-4-1934 gemeente Lonneker.
- De buurtschap Broekheurne valt onder de stad Enschede.
- Niet te verwarren met het tuindorp Broekheurne (zie verder bij Ligging).
- De buurtschap Broekheurne heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, postaal gezien ligt Broekheurne 'in' Enschede. Broekheurne omvat globaal het buitengebied van de postcodegebieden 7542 en 7544.
Naam
Naamsverklaring
Heurne, variant van hoorne 'bij de hoek', van het broek 'moerassig land'. Vergelijk Broekhoek. (1)
Ligging
- De buurtschap Broekheurne omvat het buitengebied Z van Enschede tot de grens met de gemeente Haaksbergen, gelegen O van Usselo, O van Het Rutbeek, O van de Riethermsteeg. In het O grenst Broekheurne aan Duitsland.
- Een deel van de buurtschap Broekheurne is verdwenen door nieuwbouw van Enschede (wijk Wesselerbrink). De naam leeft daar nog voort in de openbare basisschool Broekheurne. De wijk Wesselerbrink werd voorafgegaan door het tuindorp Broekheurne in de jaren dertig van de 20e eeuw.
Statistische gegevens
- In 1840 had Broekheurne 45 huizen met 267 inwoners.
Geschiedenis
In een wandelgids uit 1889 vinden wij de volgende beschrijving van Broekheurne:
"Verlaten wij nu deze in vele opzichten merkwaardige en aan sagen rijke veenstreek en richten wij ons naar het zuidwesten dan komen wij in het minst bekende gedeelte der gemeente Lonneker, in de boer- of buurtschap Broekheurne, waarin wij verscheidene schoone, houtrijke boerenerven aantreffen. Rechts van den weg, even voor het aan de overzijde gelegen schoone erve Stroink, dat vroeger aan de stad Enschede behoorde en na den brand van 20 Mei 1750 verkocht werd, ligt een klein erve, dat den zonderlingen naam de Posse draagt. In het begin van de vorige eeuw had hier het voorspannen of het verwisselen plaats van de paarden van den postwagen op Vreden, waartoe steeds twee paarden op dit erve moesten beschikbaar zijn. [Ook het plaatsje Postjan in Twekkelo aan den postweg over Bekkum naar Goor dankt aan dezelfde omstandigheid zijn naam]. Tien minuten westelijk van hier vindt men een zeer primitieve tichelarij. Acht minuten zuidelijk van het erve Stroink ligt het Hof te Koesveld; of dit, zooals zijn naam schijnt aan te duiden, geschiedkundig merkwaardig is, kunnen wij niet uitmaken.
Wat historische bijzonderheden aangaat is Broekheurne al zeer misdeeld; men zou zelfs met geen mogelijkheid de grenzen van deze buurtschap kunnen aanwijzen. Men spreekt zelfs thans nog wel eens van Esch-Broekheurne, dat tot de Eschmarke en met deze tot omstreeks het jaar 1815 tot de stad Enschede, en van Usseler-Broekheurne, dat tot de Marke Usselo behoorde, en alleen tusschen deze marken was de grens scherp afgebakend.
Eén merkwaardig punt, dat aan vroegere tijden herinnert, kunnen we in deze buurtschap aanwijzen en wel het erve Wüstink, eene boerenwoning, die op ongeveer een kwartier uur gaans ten zuiden van de school is gelegen. De van klei opgetrokken muren, looden ruitjes en het eigenaardig inwendig voorkomen van dit huis leeren ons hoe het meerendeel der kleinere boerenwoningen in vorige eeuwen was ingericht. Aan de beschouwing van dit eeuwen-oude erve knoopen wij de volgende opmerking vast:
1. alle boerenhuizen in deze streken liggen met ‘de niendeur’ naar den weg gekeerd; speciaal in Broekheurne heeft men daarbij getracht den voorgevel naar het zuiden te plaatsen;
2. bij bijna alle oude en zeer vele nieuwe boerenwoningen vindt men - op den deurpost van de niendeur het teeken g (een zandlooper?) geschilderd, zelfs dan wanneer de deur overigens niet geverfd is. Op de vraag, door ons dikwijls gesteld, waarom zulks geschiedde, ontvingen wij nimmer een voldoend antwoord.
Keeren wij nu tot onze algemeene beschrijving terug. Slechts weinige minuten noordelijk van het Wüstink ligt het schoone erve Brünink, bekend door zijn fraai hout."
(bron: Overijssel, plaatsbeschrijvingen 1880-1930, weblog van de Overijsselse Bibliotheek Dienst OBD)
Station
- Broekheurne heeft een station gehad aan de spoorlijn Ahaus - Enschede-Zuid, van 1903-1939.
Recente ontwikkelingen
Herinrichting buitengebied Enschede-Zuid
- Het Landinrichtingsplan Enschede-Zuid heeft betrekking op de landschappelijke ontwikkelingen in de komende jaren m.b.t. (het buitengebied van) de kernen Broekheurne, Usselo, Boekelo en Twekkelo.
Bezienswaardigheden
- Het stationscomplex Broekheurne aan de voormalige spoorlijn Ahaus - Enschede-Zuid is nog bewaard gebleven. Het ligt aan de Duitse grens, aan de Arendsweg (zie foto).
Musea
Modelbaan Zuiderspoor
Albert Platvoet is al jaren doende om een modelbaan te bouwen van het voormalige Zuiderspoor (Ahaus - Enschede-Zuid) in de kelder van zijn modelbouwwinkel Pijp-Lines, Pijpestraat 34 in Enschede (tegenover de openbare bibliotheek). De modelbaan is dinsdags, donderdags en zaterdags te bezichtigen tussen ca. 14:00 en 16:00 uur. Op zijn site Zuiderspoor vindt u uitvoerige documentatie over deze voormalige spoorlijn en de stations in Enschede, Broekheurne en Ahaus, en kunt u de vorderingen van de modelbaan volgen.
