Galder

Status
- Galder is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Alphen-Chaam. T/m 1941 gemeente Ginneken en Bavel.
- Onder het dorp Galder valt ook de buurtschap Balleman.
- Het gebiedje Z van Galder, tussen Galder (na het bord ‘einde bebouwde kom’) en de Belgische grens, wordt op sommige plattegronden als buurtschap Kerzel beschouwd. De Kerzelse Beek, die gedeeltelijk onder de gemeente Breda valt, stroomt van het industrieterrein Hazeldonk, ZO van Rijsbergen aan de A16, naar de Mark ten oosten van Galder. Z parallel aan de Kerzelse Beek loopt de Kerzelseweg, van de buurtschap Diunt naar de Belgische grens bij Kerzel. Het buurtje heeft ca. 80 inwoners.

Naam
Naamsverklaring
- Onzeker, mogelijk een waternaam gevormd met het suffix -r bij de woordstam gal ‘zingen, razen’, of bij het kleurwoord gal ‘geel’. Aan een samenstelling met re, dat voortkomt uit rijt ‘waterloop’ moet hier niet worden gedacht. (1362)
- (21, 1998) stelt: “Ir. C. Buiks vermoedt dat de naam is ontstaan uit ‘Gelt-laar’. Hoewel het element ‘laar’ moeilijk is te duiden, zou het in de Kempen meestal staan voor ‘woeste onbebouwde gemeenschapsgrond’. Het element ‘gelt’ zou betekenen ‘onvruchtbaar’. Volgens drs. H. Thiadens zou het tweede element van de oorspronkelijke plaatsnaam Ghalre gelijk zijn aan de vroegere waternaam ‘rijt’. Een naam die in samenstelling ook zonder de letter –t kan optreden. Het eerste bestanddeel ‘ghal’ zou duiden op een door de lever afgescheiden vloeistof, die evenals het in Galder voorkomende zand, geel van kleur is.”
Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heten Galder en Strijbeek Maerkrattenland.

Ligging
Galder ligt Z van Breda, 3 km ZW van Ulvenhout. Grenst in het Z aan België.

Statistische gegevens
- In 1840 had Galder 50 huizen met 301 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Galder ca. 350 huizen met ca. 900 inwoners.

Geschiedenis
“Galder is een zeer oude beekdalnederzetting; uit archeologische gegevens kan worden geconcludeerd dat te Galder reeds in de Karolingische tijd (10e eeuw) een nederzetting is geweest. De eerste vermelding van de plaatsnaam is aangetroffen in een akte uit het jaar 1299, waarin Ghalre met zijn tienden als vanouds werd toegewezen aan de abdis van Thorn. Volgens J. de Haas was het oudste deel van de nederzetting Galder gelegen aan de noorzijde van het tegenwoordige dorp. Hier stond een reeks grote boerderijen, waaronder ‘de oude Hoeve van Galder’, die cijnsplichtig waren aan de abdij van Thorn. De oude Hoeve van Galder wordt reeds voor het eerst genoemd in het jaar 1343. Nog op de kadasterkaart uit 1828 is goed zichtbaar dat het oudste deel van Galder gelegen was rond het begin van de huidige Sint Jacobsstraat” (21, 1998).

De laatste jaren is de naam Galder landelijk vooral bekend vanwege het ‘(snelwegen)knooppunt Galder’ (=A58/A16).

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Galder, kunt u terecht bij heemkundekring Paulus van Daesdonck (die de geschiedenis van de kernen van de voormalige gemeente Nieuw-Ginneken, waaronder Galder, bestudeert).

Recente ontwikkelingen
- In 2011 is een Dorpsraad Galder en Strijbeek opgericht, die zich inzet voor behoud en bevorderen van de leefbaarheid in de dorpen.

Bezienswaardigheden
- Sint Jacobskapel.
- Landgoed Daasdonk.
- Ondergrondse grenspaal.
- Mariakapel.

Jaarlijkse evenementen
- Kermis (laatste weekend van juli en de daarop volgende maandag en dinsdag).
- De Ganzenvenloop is op een zondag in september. De Ganzenvenloop is een prestatieloop voor kinderen volwassenen, waarbij meedoen belangrijker is dan winnen. Site Ganzenvenloop.

Natuur en recreatie
- Galderse Heide en Galderse Meren.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Galder (online te boeken).

Foto's
- Fotoreportage van Galder door Kees Wittenbols, met onderaan de pagina tevens actuele krantenartikelen over Galder.

1. 1. Citekey not found