Hoofdmenu

Crailo

Plaats
Buurtschap
HuizenBlaricum
't Gooi
Noord-Holland

Huizen-Crailo-MSD-20110110-224269.jpg

Huizen, Crailo, Noord Holland
Huizen, Crailo, Noord Holland

Huizen-Crailo-MSD-20110110-224266.jpg

Huizen, Crailo, Noord Holland
Huizen, Crailo, Noord Holland

Huizen-Crailo-MSD-20110110-224295.jpg

Huizen, Crailo, Noord Holland
Huizen, Crailo, Noord Holland

crailo_natuurgebied_crailo_i.jpg

Crailo, natuurgebied Crailo
Crailo, natuurgebied Crailo

crailo_natuurgebied_crailo_ii.jpg

Crailo, natuurgebied Crailo
Crailo, natuurgebied Crailo

crailo_natuurgebied_crailo_iii.jpg

Crailo, natuurgebied Crailo
Crailo, natuurgebied Crailo

crailo_natuurgebied_crailo_iv.jpg

Crailo, natuurgebied Crailo
Crailo, natuurgebied Crailo

crailo_natuurgebied_crailo_v.jpg

Crailo, natuurgebied Crailo
Crailo, natuurgebied Crailo

Crailo vijfgemeentenpunt [640x480].jpg

Op deze oude kaart is goed te zien dat bij de buurtschap Crailo een vijfgemeentenpunt ligt, nl. een 'kruispunt' waar de grenzen van de gemeenten Huizen, Blaricum, Bussum, Hilversum en Laren bijeenkomen. En de grens met Naarden ligt ook nog in de buurt.
Op deze oude kaart is goed te zien dat bij de buurtschap Crailo een vijfgemeentenpunt ligt, nl. een 'kruispunt' waar de grenzen van de gemeenten Huizen, Blaricum, Bussum, Hilversum en Laren bijeenkomen. En de grens met Naarden ligt ook nog in de buurt.

Crailo

Status en ligging
- Crailo is een buurtschap in de provincie Noord-Holland, in de streek 't Gooi, in deels gemeente Huizen (W van de Crailoseweg), deels gemeente Blaricum (O van de Crailoseweg). De buurtschap ligt direct O van de A1, N van Tergooi ziekenhuizen, locatie Blaricum (voorheen ziekenhuis Gooi-Noord).

- Direct aan de andere (W) zijde van de A1 ligt het voormalige militaire en AZC terrein Crailo (zie verder bij Recente ontwikkelingen), dat deels onder de gemeente Laren valt (O deel) en deels onder de gemeente Hilversum (W deel) en voor een klein W deel onder de gemeente Bussum.

- Alleen het deel van de buurtschap Crailo in de gemeente Huizen heeft een (officieel blauw) plaatsnaambord (kombord). Het Blaricummer deel is niet bebord.

- Enkele kilometers naar het ZW, aan de andere zijde van de Bussumerheide, liggen Sportpark Crailoo, Zanderij Crailoo en de Crailosebrug (alle gem. Hilversum), maar die hebben geen relatie met de buurtschap Crailo.

- De naam Crailo is in de regio ook bekend vanwege het dierenasiel Crailo.

- Bij Crailo bevindt zich een vijfgemeentenpunt, namelijk een 'kruispunt' waar de grenzen van de gemeenten Blaricum, Huizen, Bussum, Hilversum en Laren bij elkaar komen. Wij kunnen ons zo geen 2e vijfgemeentenpunt in ons land voor de geest halen, dus wellicht is dit een uniek geval. Maar voor melding van soortgelijke situaties houden wij ons natuurlijk aanbevolen (hoewel bij het Drentse dorpje De Kiel voor de herindelingen een zevenmarkenpunt, later zesgemeentenpunt heeft gelegen). Heel strikt genomen is het een driegemeentenpunt, want de grenzen met de 4e en 5e gemeente liggen er een paar meter bij vandaan. Zie de kaart. Het is zelfs bíjna een zesgemeentenpunt, want de grens met Naarden ligt er ook vlakbij, iets naar het NW.

Naam
Verschillende spellingen
Crailo wordt soms ook als Craailo en Crailoo geschreven, maar op het officiële blauwe plaatsnaambord (kombord) van het Huizense deel van deze buurtschap staat Crailo en dit is ook de meestgebruikte spelling voor de buurtschap en het gebied Crailo in bredere zin. Ter onderscheiding wordt voor het gebied aan de andere zijde van de Bussumerheide (zie de laatste alinea hiervoor bij Status en ligging) de naam Crailoo gehanteerd, met 2 o's dus.

Oudere vermeldingen
1442 Krayloy.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk lo 'bos(je) op hoge zandgrond' (zie verder bij Loo) waarin kraaien huizen. (1)

Statistische gegevens
De buurtschap Crailo heeft ca. 150 huizen met ca. 400 inwoners.

Geschiedenis
"Crailo is reeds een oude buitenplaats. Op de hofstede ‘den Hoogen Eng, alias Craailo’ bragt de Naardense rector Hortensius in rust en vrede de laatste jaren van zijn leven door. Fel geschokt door de gruweltooneelen van den moord, dien hij overleefd had, maar waarin hij voor zijn oogen zijn eigen zoon had zien ombrengen, nevens zoo menig vriend en bekende in de rampzalige stad, stelde hij hier de droevige herinneringen aan die verschrikkelijke dagen in een eenvoudig, maar daardoor des te aangrijpender verhaal te boek en hij stierf er in 1574. In de 17e eeuw was Crailo het zomerverblijf der Amsterdamsche koopmansfamilie Renselaer, om zijn heuvels en dalen, zijn akkers en waranden vermaard. Er was een deftig heerenhuis gesticht, met een koepelzaal en een voorplein, aan beide zijden van den ingang met nevengebouwen betimmerd. Maar het bleef niet in zijn geheel. In 't begin der vorige eeuw werd het gesplitst in twee buitenplaatsen, sedert als Noord- en Zuid-Crailo bekend en achtereenvolgens aan verschillende familiën behoorende, totdat de heer P. Langerhuizen, die Z. Crailo bezat, in 1879 ook grootste gedeelte van N. Crailo aankocht en het gescheidene weêr vereenigde.

Het huis van N. Crailo is gesloopt, met uitzondering van de koepelzaal, die thans het middengedeelte uitmaakt van het smaakvolle Museum, terwijl voor 't oogenblik ook de nevengebouwen van het voorplein nog ten deele bestaan. Het zeer digt daarbij staande voormalige heerenhuis van Z. Crailo, thans nog tuinmanswoning, met de daaraan verbonden boerderij, wordt eerstdaags afgebroken en de aanleg van dit gedeelte der plaats in verband gebragt met het schoone, in 1856 gestichte heerenhuis en de ruime, sierlijke stalling, gebouwd aan weerskanten van het uitgestrekte, door statig hout omringde terrein, waarvan het Museum den achtergrond vormt. Wat door vorige eigenaars van N. Crailo aan houtgewas is geveld - de prachtige laan voor het huis en het wilde bosch daarachter, waarin een der bezitters zelf eens verdwaald moet zijn geweest - dit is vooreerst niet meer te herstellen." (aldus Jacobus Craandijk en P.A. Schipperus in 'Nieuwe wandelingen door Nederland', uitg. H.D. Tjeenk Willink, 1888. Onder de link vindt u een nog veel uitvoeriger beschrijving van o.a. Crailo en de nabijgelegen landgoederen Valkeveen, Oud-Bussem en Oud-Naarden)

Het oude buitenhuis is einde 19e eeuw vervangen door het huidige landhuis, dat gelegen is aan de Museumlaan, op grondgebied van de gemeente Huizen. Tot in de 19e eeuw behoorden bij het landgoed twee pachtboerderijen.

Recente ontwikkelingen
Voormalig militair terrein en AZC terrein Crailo
In 2008 hebben de gemeenten Bussum, Hilversum en Laren, de Provincie Noord-Holland en het Goois Natuurreservaat een bestuursovereenkomst voor het voormalig militair terrein Crailo getekend. De samenwerkingspartners willen op Crailo een evenwicht bereiken tussen wonen, bedrijven en natuur. Het gebied is in 2007 aangekocht door de provincie Noord-Holland met als doel het hele gebied in samenhang te ontwikkelen. Het voormalige militaire gebied Crailo omvat de terreinen van de voormalige Legerplaats Crailo, de Kolonel Palmkazerne en het - in 2007 heropende - Asielzoekerscentrum. Aan de oost- en zuidzijde ligt een groot, aaneengesloten bos- en heideterrein: de Bussumerheide / Westerheide. Dit natuurgebied is een belangrijk uitloopgebied voor bewoners uit de regio. De nieuwe ontwikkelingen op Crailo voorzien in een regionale behoefte. Op de Kolonel Palmkazerne wordt op een oppervlakte van circa 9 hectare een woongebied ontwikkeld met maximaal 270 woningen in diverse prijsklassen. Het Middengebied van circa 12 hectare wordt bestemd als bedrijventerrein met kleine tot middelgrote bedrijven. Tussen beide gebieden komt een groene bufferzone van 6 hectare. Bovendien zal het bedrijventerrein door middel van een beplante grondwal extra worden afgeschermd. Het AZC-terrein wordt grotendeels ontwikkeld tot een natuurgebied van 15 hectare en de overige 3 hectare is bestemd als kantorenlocatie. Actuele ontwikkelingen omtrent dit gebied vindt u op de site Gebiedsontwikkeling Crailo. (bron: Provincie Noord-Holland, 4-12-2008)

De provincie zal steeds delen van het terrein uitgeven aan commerciële partijen of eigenbouwers. Bij die laatste groep zijn de toekomstige huiseigenaren vanaf het begin betrokken bij de ontwikkeling van hun woning. Door ruimte te bieden voor (collectief) particulier opdrachtgeverschap sluit de provincie aan bij de wensen van de eindgebruikers. Door te faseren maakt de provincie het mogelijk dat in 2015 gestart kan worden met woningbouw. Daar is in de regio veel vraag naar. Deze manier van ontwikkelen laat ook ruimte om te kijken of er behoefte is aan een bedrijventerrein, voor bedrijven in een lichte milieucategorie ('niet horen, niet zien, niet ruiken'), als zich daar vóór 2014 voldoende gegadigden voor aanmelden. (bron: Provincie Noord-Holland, 4-4-2013)

Bezienswaardigheden
- Landhuis Oud-Crailo (Museumlaan 1, Huizen. Privé-eigendom, niet te bezichtigen) uit omstreeks 1856 is het hoofdonderdeel van het gelijknamige complex. In hoofdvorm symmetrisch opgezet landhuis van twee bouwlagen met gepleisterde gevels op een rechthoekige plattegrond onder een afgeknot schilddak. De gepleisterde en gebroken witgesausde gevels zijn voorzien van cordonlijsten en pilasters die door middel van de lichtgrijze kleurstelling zijn geaccentueerd. Rond de gevelopeningen bevinden zich gepleisterde profiellijsten. Het dak is met gesmoorde Hollandse pannen gedekt, boven de dakkapellen een zinkbedekking. Nadere informatie over landhuis Oud-Crailo. Rijksmonumenten op dit landgoed zijn ook de historische tuin- en parkaanleg, de toegangshekken, grenspalen en de tuinmanswoning. Voor nadere toelichting zie onderaan de rijksmonumentenlijst van Huizen.

Natuur en recreatie
- Bij Crailo bevindt zich het natuurgebied Crailo, met een oppervlakte van 59 ha. Voormalig landgoedbos met imposante beukenlanen, kronkelende paden, akkers, vele doorkijkjes en een fraai uitzicht vanaf de Trapjesberg. Honden aangelijnd tijdens het broedseizoen (15 maart - 15 juli).

Reacties

De Palmkazerne heet officieel Kolonel Palmkazerne.
M. vr. gr.
J J M (Hans) Otten

Red.:
Dank! Ik heb het aangepast.
M. vr. gr. Frank van den Hoven

Reactie toevoegen