Hilversum

Hilversum

Onderdelen

lokatie

samenvatting:

Status
- Hilversum is een plaats en gemeente in de provincie Noord-Holland, in de streken 't Gooi en Gooi en Vechtstreek.
- Wapen van de gemeente Hilversum.
- De gemeente Hilversum noemt zich (onder de plaatsnaamborden) 'media-stad', gezien het feit dat de meeste omroepen vanouds en nog steeds, in Hilversum zijn gevestigd.
- Onder de gemeente Hilversum valt ook (het grootste deel van) de buurtschap Egelshoek. Een in topografisch opzicht bijzondere wijk van Hilversum is de Hilversumse Meent, die geheel los van de kern Hilversum ligt, in een NW uithoek, slechts via een smal gemeentelijk corridoor verbonden met de rest van de gemeente, W van Bussum. Een andere topografische bijzonderheid is dat aan de weg Rading, die O langs Nieuw-Loosdrecht loopt, officiële blauwe plaatsnaamborden (komborden) 'Rading gem. Hilversum' hebben gestaan. In 2009 heeft in deze buurt een grenscorrectie plaatsgevonden met de gemeente Wijdemeren, omdat het gemeentehuis van Wijdemeren (adres: Rading 1) op grondgebied van de gemeente Hilversum stond. In ruil is sportpark Berestein geheel onder de gemeente Hilversum komen te vallen.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Hilversum.

Naam
Oudere schrijfwijzen
1305 Hilfersem, 1305 Hilfercem, 1427 Hilfersom, 1573 Hilfertsem.
Naamsverklaring
Heem 'woonstede' van de persoon Hilfert (ontstaan uit Hildefried*, vergelijk Govert, dat is ontstaan uit Godfried). (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Ligging
- Hilversum grenst in het O aan de A27 en aan de provincie Utrecht (gemeente Baarn, kern Lage Vuursche), in het Z aan de Utrechtse gemeente De Bilt (kern Hollandsche Rading), in het W aan de gemeente Wijdemeren (kernen Loosdrecht en 's-Graveland) en in het N aan Bussum en Laren.
- In het uiterste oosten van Hilversum bevindt zich een bijzonder grenspunt: Op een punt O van de A27, iets Z van de Soestdijkerstraatweg, komen namelijk de grenzen bijeen van: 1) vier plaatsen (Hilversum, Hollandsche Rading, Lage Vuursche en Baarn), 2) drie gemeenten (Hilversum, De Bilt - t/m 2000 Maartensdijk - en Baarn) en 3) twee provincies (Noord-Holland en Utrecht). Bijkomende complicatie is dat golfbaan Boschoord ter plekke ook onder die 4 plaatsen, 3 gemeenten en 2 provincies valt.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Hilversum 570 huizen met 5.314 inwoners, verdeeld in dorp Hilversum 545/5.160 (= huizen/inwoners), buurtschap Het Gooische Gat 10/62 en 'verspreide woningen' 15/92.
- Tegenwoordig heeft Hilversum ca. 35.000 huizen met ca. 85.000 inwoners.

Geschiedenis
Het hooggelegen Gooi is een van de oudst bewoonde streken van Nederland, waarvan de prehistorische grafheuvels en vondsten uit de Hilversumcultuur getuigen. Water verzamelde zich op de lager gelegen plaatsen, dat werden drinkplaatsen voor het vee. De dorpen Hilversum, Laren, Blaricum en Bussum zijn rond die drinkplaatsen ontstaan. Door de arme zandgronden was er voornamelijk schapenhouderij mogelijk. In de 17e eeuw groeiden de weverijen sterk, en deze industrie bleef zich uitbreiden tot in de 20e eeuw. Het boerendorp Hilversum groeide gestaag, maar werd in 1725 en 1766 geteisterd door branden die het dorp vrijwel vernietigden.

Rijke Amsterdammers vestigden zich in Hilversum na de aansluiting op het spoorwegnet in 1874. In 1882 werd de aanleg van een stoomtram naar Laren, Naarden, Muiden en Amsterdam voltooid; de Gooise Stoomtram, bijgenaamd de Gooise Moordenaar, vanwege een aantal dodelijke ongevallen. Deze tram liep tot 1947. De spoorweg trok onder meer de families Brenninkmeijer (eigenaren van C&A), en de aan hen verwante Gockels. Een andere bekende familie in Hilversum waren de Wortelboeren. Mede door deze families kreeg Hilversum langzamerhand een overwegend katholiek signatuur. Dat leidde tot de bouw van de grote neogotische Sint-Vituskerk voor 1800 mensen, ontworpen door P.J.H. Cuypers, in 1892. Eind jaren zestig zou Hilversum acht parochiekerken tellen, waarvan er alweer twee gesloopt zijn, één in onbruik is en één verbouwd is tot appartementen.

Na de komst van de spoorweg groeide Hilversum heel snel, aanvankelijk door de groei van de textielsector (weverijen en aanverwante bedrijven) en de vestiging van tapijtfabrieken (waarvan uiteindelijk de Veneta overbleef). In 1918 startte de Nederlandsche Seintoestellen Fabriek en daarna begonnen ook de experimentele radio-uitzendingen. Daarop volgde de vestiging van omroepen van alle gezindten, na de Tweede Wereldoorlog gevolgd door de televisie. Sinds het verdwijnen van de grotere industrie is de mediasector de grootste werkgever van Hilversum. Veel omroepen zijn tegenwoordigd geconcentreerd op het vanaf 1995 aangelegde Media Park in Hilversum-Noord. (2) Het Media Park gaat de komende jaren overigens met 170.000 m2 uitbreiden (om dat tastbaar te maken: dat zijn ca. 35 voetbalvelden).

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Hilversum, kunt u terecht bij de Hilversumse Historische Kring Albertus Perk. Op hun site vindt u o.a. een pagina over de geschiedenis van Hilversum.

Bezienswaardigheden
- Hilversum heeft 210 rijksmonumenten.
- Hilversum heeft niet alleen veel natuurgebieden (zie hieronder bij Natuur en recreatie) maar ook veel monumentale panden, maar liefst bijna 1.000. De gemeente heeft een prachtige applicatie waar u alle monumenten in tekst en vaak ook beeld kunt bekijken. Hilversum heeft ruim 200 rijksmonumenten, 3 provinciale monumenten, ruim 300 gemeentelijke monumenten en ruim 400 mogelijke gemeentelijke monumenten (nog in beoordeling). Applicatie waar u alle bijna 1.000 monumenten in Hilversum kunt bekijken.
- Het bekendste rijksmonument van Hilversum is waarschijnlijk wel het raadhuis uit 1931 van architect Dudok, dat belangstellenden trekt uit binnen- en buitenland.
- Ook Landgoed Zonnestraal (bekend als voormalig sanatorium), in 1925 ontworpen door de bekende architect Jan Duiker, wordt beschouwd als topstuk van de 20e-eeuwse architectuur.
- Stadsarchitect Dudok heeft naast de hiervoor genoemde panden nog veel meer gebouwen in Hilversum ontworpen. Er is dan ook een speciale Dudokroute die langs deze panden voert.
- Overzicht van bezienswaardige kerken in Hilversum.

Musea
- Museum Hilversum.
- Museum Beeld en Geluid Experience is voortgekomen uit het voormalige Omroepmuseum.
- Historische Verzameling Militaire Geneeskundige Dienst.

Jaarlijkse evenementen
- Hilversum Alive (weekend eind juni) is een festival met veel livebands, een braderie en lekkere hapjes van de Hilversumse restaurants.

Natuur en recreatie
- Pinetum Blijdenstein.
- Vliegveld Hilversum.
Hilversum is zeer royaal bedeeld met bossen, natuurgebieden en - doorgaans openbaar toegankelijke - landgoederen:
- Bussumerheide en Westerheide.
- Zanderij Crailoo en De Snip.
- Anna's Hoeve.
- Corversbos.
- Spanderswoud en Kamphoeve.
- Einde Gooi.
- Hoogt van 't Kruis.
- Zwarte Berg.
- Smithuyserbos.
- G.H. Cronebos.
- Monnikenberg.
- Westerveld.
- Bantam.
- Dassenveld.
- Hilversums Wasmeer.
- Zonneheide.
- De Zuid.
- Hoorneboegse Heide.
- Huydecopersbos.
- Laapersheide / Laapersbos / Laapersveld.