Sint Pieter

Status
- Sint Pieter is een voormalig dorp en gemeente, thans wijk in de gemeente Maastricht. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1919.

Naam
Oudere vermeldingen
1155 kopie 13e eeuw Sanctum Petrum, 1186 ecclesiam Sancti Petri, 1233 villa sancti Petri.
Naamsverklaring
Vernoemd naar de apostel Petrus. (3083)

Ligging
Sint Pieter ligt in het Z van Maastricht, W van de Maas, met als westgrens het riviertje de Jeker. Z grenzend aan België. Het belangrijkste gedeelte van het dorp strekte zich uit langs het inmiddels gedempte kanaal Maastricht-Luik.

Statistische gegevens
- In 1840 omvatte dorp en gemeente Sint Pieter 113 huizen met 675 inwoners.
- Per 1 januari 1920 is de gemeente Sint Pieter opgeheven en opgegaan in de gemeente Maastricht met 567 hectare en 2.225 inwoners.

Geschiedenis
De plaats Sint Pieter heeft door de eeuwen heen veel te lijden gehad van de nabijheid van de vestingstad Maastricht. Het dorp is regelmatig verwoest en afgebroken. Vrijwel telkens als Maastricht belegerd dreigde te worden, werd om strategische redenen begonnen met het afbreken van Sint Pieter om de stad een vrij en overzichtelijk schootsveld te bieden en de vijand geen bouwmateriaal in handen te geven. De bewoners van Sint Pieter zochten dan met vee en huisraad hun toevlucht in de stad of in de Sint Pietersberg, waar de nodige voorzieningen in werden aangebracht - er waren een bakoven, veestallen en een kapel.

De Sint Pietersberg kreeg vooral (ook) een strategische betekenis toen de kanonnen ver genoeg reikten om de stad te beschieten. Met de bouw van fort Sint Pieter in 1701-1702 heeft Maastricht deze zwakke plek in de verdediging proberen op te vullen. In de 19e eeuw is het gelijktijdig met de vestingwerken van Maastricht ontmanteld. (3123)

In de eerste helft van de 19e eeuw was de tuinbouw een specialiteit van Sint Pieter; de Sintpieter ‘mooswiever’ (groentevrouwen) waren een begrip op de Maastrichtse markt.
In het voorjaar van 1944 zijn maatregelen genomen om in geval van oorlogshandelingen de bevolking van Maastricht in een veilige ruimte te kunnen onderbrengen. De gangen van de St. Pietersberg werden daarvoor gereed gemaakt, waarbij ruimten werden aangewezen voor de inrichting van een ziekenhuisafdeling. (3204)

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Sint Pieter, kunt u terecht bij Stichting Oud Sint Pieter.

Bezienswaardigheden
- Grafmonumenten.

Natuur en recreatie
- Sint Pietersberg.
- Vanaf de voet van de Sint Pietersberg vaart sinds 2011 in de zomer ieder weekend een veerpont tussen 11 en 19 uur naar het aan de andere oever gelegen dorpje Heugem. De dienst wordt uitgevoerd door rederij Stiphout. De veerpont vaart van mei t/m september op zaterdag en zondag.