Bocholtz

Status
- Bocholtz is een dorp in de provincie Limburg, in de regio's Parkstad en Heuvelland, gemeente Simpelveld. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981.
- Onder het dorp Bocholtz vallen ook de buurtschappen Baneheide, Bocholtzerheide, Broek, Prickart, Vlengendaal en Zandberg.
- Wapen van de voormalige gemeente Bocholtz.

Naam
In het Limburgs
Bóches. Het dialect dat in Bocholtz (het Bocholtzer, limburgs Bòcheser) gesproken wordt, ligt ten oosten van de Benrather linie. Het behoort daardoor tot het Middelduits of Ripuarisch. Voor meer informatie over de Benrather Linie zie onderaan de pagina Zuid-Limburg.
Oudere vermeldingen
Bucholz, Bocholz, 1215 in Bugholte, 1253 Bukehout, 1378 Bouchout, Boukehout, 1487 Bucholtz, 1840 Bockholtz.
Naamsverklaring
Betekent letterlijk ‘beukenbos’.(1362)

Ligging
Bocholtz ligt ZO van Simpelveld en grenst in het Z aan Duitsland, in het O aan Duitsland en de A76 en in het N aan de N281.

Statistische gegevens
- In 1817 is, na een grenscorrectie, een deel van het Duitse Richterich bij Bocholtz gevoegd.
- In 1840 had de gemeente Bocholtz 209 huizen met 1.008 inwoners, verdeeld in dorp Bocholtz 168/832 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Bockholtzerheide 35/140 en Baneheide 6/36. De gemeente Bocholtz omvatte verder de buurtschappen Stein of Steinstrasse, Broek en Prickart.
- Per 1 januari 1982 is de gemeente Bocholtz opgeheven en als volgt verdeeld:
naar Simpelveld: 728 hectare met 5.427 inwoners;
naar Heerlen: 123 hectare met 3 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Bocholtz ca. 2.200 huizen met ca. 5.600 inwoners.

Geschiedenis
In den beginne
Bocholtz was in de tijd van de Romeinen al bewoond, getuige de machtige Romeinse Villa die in 1911 aan de Vlengendalerweg is opgegraven, en de opgraving op de akker van een boer van een Romeinse sarcofaag in 2003. Deze sarcofaag is nu te bewonderen in het Thermenmuseum in Heerlen. Artikel over de opgraving van de Romeinse sarcofaag te Bocholtz in 2003.

19e eeuw
Van 1830 tot 1839 was een groot deel van het huidige Nederlands Limburg, waaronder Bocholtz, Belgisch. In 1838  richtte de burgemeester van Bocholtz zich namens alle inwoners van de gemeente tot de Koning der Belgen met een verzoekschrift om bij België ingelijfd te blijven, echter zonder succes.

Meer weten?
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Bocholtz, kunt u terecht bij:
- Heemkundevereniging De Bongard.
- Inventaris van de archieven van de gemeente Bocholtz 1794-1940 (pdf).
- Inventaris van de archieven van de gemeente Bocholtz 1941-1981 (pdf).

Bezienswaardigheden
- Bocholtz heeft 12 rijksmonumenten.
- Kerk van Jacobus de Meerdere.
- Pastorie.
- Kasteel Bongard.
- Grenssteen 52.
- Zwerfkei.
- Monumentale panden buurtschap Vlengendaal.
- Mariakapel.
- In Bocholtz zijn nog stenen blokken en bunkers te vinden als restant van de Siegfriedlinie, een verdedigingslinie van de Duitsers tegen de Fransen.
- Op de monumentale hoeve Overhuizen in Bocholtz is sinds september 2010 Zorghotel Welloord gevestigd. Het zorghotel, het eerste in zijn soort in Zuid-Limburg, biedt 24-uurs verpleegkundige zorg, bijvoorbeeld om aan te sterken na een operatie of om een mantelzorger te ontlasten.

Musea
- In Hoeve Scholtissenhof vindt u de permanente tentoonstelling 'Klein Limburg'. Deze tentoonstelling is een verzameling van Limburgse miniatuur vakwerkwoningen, kastelen, bekende boerenhoeven en overige monumentale panden, vervaardigd door dhr. Nelis uit Brunssum.

Jaarlijkse evenementen
- Oogstdankfeest Mei-i-vare (eind augustus). Het Mei-i-vare is een veertig jaar geleden door de Katholieke Plattelands Jongeren (KPJ) in ere hersteld oogstdankfeest. Tot ca. 1900 behoorde het nog tot de jaarlijks terugkerende belangrijke evenementen op elke hoeve in de Zuid-Limburgse contreien. Men vertrekt met de versierde oogstwagen, getrokken door vier Belgische koudbloedpaarden, naar het veld van een uitgekozen hoeve. Hier worden de laatste schoven van het land gehaald. Het jongste KPJ-lid mag de laatste schoof, de ‘Hoakebuut’, opsteken. Vervolgens gaat de optocht door Bocholtz, onder begeleiding van de muziek en de rijvereniging. Terug op de hoeve worden er kamerschoten gelost en wordt de ‘meitak’ op het dak geplaatst. Vervolgens schuiven de genodigden aan voor een boerenkoffietafel. ‘s Avonds oogstbal op de hoeve. Het oogstdankfeest wordt ‘s zondags afgesloten met een  mis in de parochiekerk van Bocholtz.
- Nacht van Bocholtz (wandeltocht van 100 km, eind oktober). De Nacht van Bocholtz is een pittige wandeltocht van maar liefst 100 kilometer door een pittoreske omgeving. Voor geoefende wandelaars.

Natuur en recreatie
- Bocholtz heeft een station aan het traject tussen Simpelveld en het Duitse Vetschau. Op dit traject rijdt de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij met een Railbus. Het traject is een deel van de oudste internationale spoorwegverbinding van Nederland (Maastricht) met Duitsland (Aken).

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Bocholtz (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bocholtz (online te bestellen).

1. 1. Citekey not found