Vijlen

Status
- Vijlen is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Vaals.
- Onder het dorp Vijlen vallen ook de buurtschappen Camerig, Cottessen, Harles, Melleschet en Rott.

Naam
In het Limburgs
Ville.
Oudere schrijfwijzen
1016 Uillam*, 1041 kopie 13e eeuw Vilarus/Vilaris, 1179 Vile, 1224 / 1232 / 1243 / 1250 Vilen, 1320-1345 Vilen, ca. 1320-1396 Vylen, 1352 Vylen, 1356 Vilen, 1357 Wylen, 1358 / 1373 Vilen, 1415 Vilen, 1564 Vylen, 1665 Vylen, 1840 Vijlhen.
* In een officieel stuk uit 1016 wordt gesproken over Uillam. Aangezien echter in die tijd de U en de V beide voor dezelfde klankaanduiding werden gebruikt, wordt hier Villam bedoeld.
Naamsverklaring
De naam stamt van het Latijnse vîlla ‘boerderij, landgoed’, of villare ‘bij een landgoed of herenhoeve behorend’. De -n- kan als plaatsaanduidend suffix worden opgevat. De huidige schrijfwijze Vijlen is een onjuiste vertaling in het Nederlands (1362 en 3062).

Ligging
Vijlen ligt NW van Vaals en Holset. De oude dorpskern (Vijlenerstraat en Groenenweg) bevindt zich in het dal van de Lomberg  of Mechelderbeek, tezamen met de Munnixhof. Verdere oude bebouwing ligt op ‘Vijlenberg’ (192,5 m). Ten oosten daarvan is een nieuwbouwwijk ontstaan.

Statistische gegevens
- In 1665 woonden in Vijlen, Cottessen, Camerig en Rott samen 102 families met 421 personen.
- In 1840 had Vijlen 138 huizen met 519 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Vijlen ca. 600 huizen met ca. 1.500 inwoners.

Geschiedenis
In de Romeinse tijd bevond zich een villa aan de Kelderweg, die vandaag de dag nog niet is uitgegraven. Mogelijk duidt ook de naam Ter Moeren (= ter muur / ten muuren), die in de 14e eeuw in de vorm van ‘van der Muren / de Muro’ als Vijlense familienaam werd gebruikt, op vroegere Romeinse gebouwen. Deze naam draagt het huizencomplex Vijlenstraat 39-45, waartoe ook een ander zich op de plaats van de huidige nrs. 47-49 bevindend ouder huis behoorde. De oorsprong van Vijlen is dus vermoedelijk Romeins.

In 1016 schonk koning Hendrik de Tweede onder andere de hoeve Vijlen, die hij van graaf Liuzo had verworven, aan het klooster (Aken-)Burtscheid, bij wie de genoemde hoeve, de huidige Munnikshof, met toebehorende andere hoeven tot de secularisatie verbleef.

Volgens een lijst met de vroegste inschrijvingen van ca. 1320 werden onder ‘Vylen’ 20 bezittingen genoemd,  waarvan 14 eigenaren cijnsen en/of pachten aan de heerlijkheid Einrade (nu: hoeve Einrade, Holset 51-61) moesten afleveren. Hier waren ook bezittingen in Mamelis, Melleschet en Rott bij inbegrepen.

Omstreeks 1320-1345 bezat de abdij Burtscheid in en rond Vijlen 13 grotere percelen weilanden. In 1384 werd in Vijlen de schildknaap ‘Symon de Muro’ als getuige ondervraagd. Blijkbaar bevond zich toen in Termoeren (zie boven) een adellijk ‘huis’. In de heerlijkheid Vijlen was een schepenbank gevestigd, die in de hoeve Panhuis (= de brouwerij) zitting hield. Onder het Staatse bewind werd de schepenbank bij de driebank Holset-Vaals-Vijlen met zetel in Holset gevoegd.

Vijlen als oorspronkelijke heerlijkheid bestond uit zeven ‘rotten’, te weten Vijlen, Berg, Camerig, Cottessen, Mamelis, Melleschet en Rott. De parochie Vijlen omvatte toen ook de zelfstandige plaatsen Harles en Lemiers, dat in 1937 een zelfstandige parochie werd. De pastoor van Vijlen werd door de abdis van (Aken-)Burtscheid benoemd. Het oorspronkelijke dorp of rot was de Vijlenerstraat. De huidige kern van het dorp is de rot Berg, ‘Op de Berg’.

Bezienswaardigheden
- St. Martinuskerk.
- Munninkshof.
- Vakwerkboerderijen.
- In en rond Vijlen vindt u maar liefst ca. 70 wegkruisen.

Jaarlijkse evenementen
- Wandelen:
Bij de Winterwandeltocht (begin januari) kunt u kiezen uit de afstanden 7, 10, 15 en 20 kilometer.
De Wandeltocht Vijlen (begin mei) vertrekt vanaf restaurant l’Arbre.
Nadere informatie op tel. 043-3063176.
- Concerten harmonie Sint Martinus:
Voorjaarsconcert (op een maandag in maart), Zomerconcert (op een zaterdag in juni), Toeristenconcert (begin juli)  en Koffieconcert (op een zondag in oktober) door harmonie Sint Martinus in café-restaurant Bergzicht (behalve het juliconcert, dat is op camping Rozenhof). Nadere informatie op tel. 043-3064521.
- Kermissen:
Stroatkermis I Gen Stroat, op een zondag in mei.
Voorjaarskermis (op een zondag in juni).
Najaarskermis (op een zondag in september) op de parkeerplaats bij De Koel.
- Het regionaal bekende Koelmarktfeest (op de voorlaatste woensdag van juli) omvat onder meer een Braderie / Jaarmarkt met circa 120 kramen, een jeugdmarktkermis en diverse andere attracties. Locatie: De Koel. Nadere informatie op tel. 043-3064951. Op de woensdagen aansluitend aan het Koelmarktfeest volgen dan nog bij toerbeurt wisselend het Oud Vijlens Dorpsfeest (op het plein bij café Oud Vijlen) en het Vijlerhoffeest (bij hotel-café-restaurant Vijlerhof.
- Het Koelfeest (op een zondag begin september) omvat concerten door diverse harmonieën. Locatie: De Koel. Gratis toegang.
- St. Maartensoptocht (begin november). Lampionnenoptocht met St. Maarten te paard. Onder begeleiding van schutterij en harmonie. Na afloop vreugdevuur met chocolademelk en wafels.
- Evenementenkalender Vijlen.

Natuur en recreatie
- IVN-natuurtuin De Heebrig.
- Schaapskudde.
- Buurtschap Cottessen: natuurreservaat / Belletboomgaard / zinkflora / Heimansgroeve / wandelen.

Overnachten
- Vakantiehuizen in Vijlen en omgeving (online te boeken).
- Hotels in Vijlen en omgeving (online te boeken).

Links
- Site over Vijlen van de Dorpscommissie Vijlen.

De informatie over Vijlen en haar buurtschappen is gedeeltelijk samengesteld en gedeeltelijk geredigeerd door en © Heemkundekring Sankt Tolbert te Vaals en de heer J.H.G. Mordant te Vijlen.

1. 1. Citekey not found