Zwaanshoek

Plaats
Dorp
Haarlemmermeer
Kennemerland
Noord-Holland

Zwaanshoek

Terug naar boven

Status

- Zwaanshoek is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland, gemeente Haarlemmermeer.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Tot in de jaren vijftig van de 20e eeuw heette dit dorp nog Bennebroekerbuurt, naar de ligging tegenover Bennebroek. De naam Zwaanshoek wordt weliswaar reeds vermeld door Ter Veen in zijn dissertatie over Haarlemmermeer uit 1925. Officieel werd echter toen nog van Bennebroekerbuurt gesproken. Van oudsher droeg echter de plaatselijke IJsclub al wel de naam Zwaanshoek.

Naamsverklaring
Volgens overlevering stamt deze naam uit de eerste jaren na de drooglegging, toen in dit gebied grote aantallen wilde zwanen neerstreken.

Terug naar boven

Ligging

Zwaanshoek ligt W van Hoofddorp en grenst in het W aan de Ringvaart van de Haarlemmermeer.

Terug naar boven

Statistische gegevens

Zwaanshoek heeft ca. 700 huizen met ca. 1.750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Tot in de jaren vijftig is Zwaanshoek, evenals Beinsdorp en enkele andere kleinere randkernen van Haarlemmermeer, een zogeheten 'buurtdorp'. Voordat er officieel sprake is van de dorpsnaam Zwaanshoek spreekt men soms van Bennebroekerweg-West maar meestal van Bennebroekerbuurt, hiermee de relatie uitdrukkende met het tegenoverliggende grotere Bennebroek. Ook hier ontstaat na de drooglegging van het Haarlemmermeer een relatie tussen het oude en het nieuwe land. Behalve door een zekere vestiging van minder draagkrachtige gezinnen uit Bennebroek e.o., komt deze relatie ook tot uitdrukking in het aankopen en weer verpachten van landerijen in de Haarlemmermeer door in Bennebroek en Heemstede woonachtige landadel.

Zo heeft de in 1938 op het tussen Heemstede en Bennebroek gelegen landgoed De Hartekamp gevestigde Gelderse baron Van Verschuer, tijdens de veilingen van de Haarlemmermeergronden, een aantal kavels aangekocht ter grootte van 255 ha, gelegen aan de ringdijk nabij de huidige Bennebroekerbrug. Hoewel deze kavels niet één geheel vormden - het betrof o.a. een tweetal grote boerderijen - waren ze ten opzichte van De Hartekamp zeer gunstig gesitueerd en in korte tijd bereikbaar. Ook tal van bekende Heemsteedse families laten zich bij de aankoop van de nieuwe landbouwgronden - met name ook in dit deel van de polder - niet onbetuigd. Bekend als zodanig is o.a. de familie Van Wickevoort Crommelin, wier leden in deze omgeving een modelboerderij laten bouwen. Aangenomen mag worden dat in het bijzonder ook deze grote bedrijven destijds een belangrijke aanzet hebben gevormd voor de ontwikkeling van het huidige Zwaanshoek dat, door haar wat afzijdige ligging, tot in de jaren zestig nog een tamelijk gesloten gemeenschap vormt.

Rond 1960 lijkt het erop dat zich in en om Zwaanshoek een belangrijke ontwikkeling zou gaan voordoen op het gebied van de bollenteelt. De eerste aanzet hiervoor bestaat in de vestiging van bollenteeltbedrijven ten noorden van de woonkern. Juist in dit gebied lijken voor de bollenteelt optimale mogelijkheden aanwezig, vooral dankzij de gunstige bodemgesteldheid ter plaatse door de aanwezigheid, op geringe afstand onder de oppervlakte, van het voor genoemde teelt zo belangrijke oude duinzand.

In de jaren zestig gaat men er dan ook vanuit dat dit gebied aan enkele honderden mensen nieuwe werkgelegenheid zou gaan verschaffen. Aan de op deze ontwikkeling gebaseerde gemeentelijke bestemmingsplannen, zowel ten behoeve van het genoemde 'landelijk gebied' - officieel Bestemmingsplan Zwaanshoek / Spaarnetocht genoemd - als ook het bestemmingsplan ten behoeve van Zwaanshoek-dorp, wordt aanvankelijk door de Provincie goedkeuring onthouden. Ten aanzien van het landelijk gebied is de voornaamste reden voor afwijzing de onzekerheid die bestaat over het in deze omgeving te ontwerpen tracé van rijksweg 80. In beroep bij de Kroon wordt het Bestemmingsplan Zwaanshoek-dorp in 1967 evenwel alsnog goedgekeurd, maar blijft het plan voor het landelijk gebied buiten de goedkeuring.

Intussen ontstaat eind jaren zestig in de bollenteelt, door de conjuncturele ontwikkeling in deze bedrijfstak, een duidelijke kentering in negatieve zin. De verder ontwikkeling van het bollenteeltgebied tussen Zwaanshoek en Cruquius komt hiermee op losse schroeven te staan.

Echter door de reeds genoemde beslissing van de Kroon worden de mogelijkheden voor uitbreiding van de eigenlijke dorpskern verruimd, en wel in die zin dat hier een zekere uitbreiding van woningen als ook van bedrijven kan worden gerealiseerd. De woningbouw ter plaatse, primair bestemd voor de medewerkers van de in Zwaanshoek en Cruquius gevestigde bedrijven, is mede gemotiveerd door het vrijwel ontbreken van bouwmogelijkheden in het tegenovergelegen Bennebroek, het nagenoeg ontbreken van geluidshinder van Schiphol en de relatief slechte wegverbindingen met de overige woonkernen in Haarlemmermeer.

Zwaanshoek dat qua grootte lange tijd vergelijkbaar is met het ZW gelegen buurdorp Beinsdorp en begin jaren zeventig bijna 800 inwoners telt, is door de uitvoering van het reeds genoemde Bestemmingsplan Zwaanshoek-dorp qua inwonertal verdubbeld middels de bouw van een kleine 300 woningen. Het nog altijd kleine dorp beschikt over enkele basale voorzieningen waaronder een basisschool en enkele winkels voor de dagelijkse levensbehoeften. Voor de meeste andere voorzieningen zijn de Zwaanshoekers voornamelijk op Bennebroek aangewezen.

In de loop der jaren heeft zich in deze omgeving - zoals reeds eerder vermeld - een aantal bollenteeltbedrijven gevestigd waardoor het, binnen Haarlemmermeer gezien, een belangrijk bloembollengebied is geworden. De meeste bedrijven in deze bedrijfstak in de gemeente zijn in deze omgeving gevestigd. Overige bedrijvigheid is er op bedrijventerrein De Hanepoel, en ook aan de Bennebroekerweg en de Bennebroekerdijk zijn nog enkele grotere bedrijven gevestigd. (bron: 'Haarlemmermeer, schets van historie en ontwikkeling'. Uitg. Sociografisch Bureau De Meerlanden, 1975)

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Feestweek Zwaanshoek (augustus).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zwaanshoek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Zwaanshoek.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Zwaanshoek op Facebook.

- Dorpshuis: - Het in 1969 met behulp van vele vrijwilligers tot stand gekomen Dorpshuis De Oase heeft voorheen een kerkelijke functie vervuld.

- Onderwijs: - Basisschool De Zwanebloem.

- Muziek: - Muziekvereniging Kunst Na Arbeid is er van en voor de dorpen Bennebroek, Vogelenzang en Zwaanshoek. In 2015 is uit deze muziekvereniging ook de Big Band Bennebroek ontstaan, bijgenaamd Triple B.

- Sport: - Tennisclub Zwaanshoek.

- Zorg: - Zorgboerderij De Landyn.

- Vervoer: - De buurtbus tussen Bennebroek, Zwaanshoek en Hoofddorp staat bij het publiek bekend als Buurtbus Zwaanshoek, maar heet officieel Connexxion lijn 401.

Reactie toevoegen