Wytgaard

Plaats
Dorp
Leeuwarden
Fryslân

wytgaard_collage_kopie.jpg

Wytgaard, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wytgaard, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

wytgaard_plaatsnaambord_kopie.jpg

Het dorp Wytgaard viel vanouds onder de gemeente Leeuwarderadeel, sinds 1942 gemeente Leeuwarden. Heel vroeger werd het met y geschreven, in de decennia voor 1980 met een ij, en sindsdien weer met een y.

Het dorp Wytgaard viel vanouds onder de gemeente Leeuwarderadeel, sinds 1942 gemeente Leeuwarden. Heel vroeger werd het met y geschreven, in de decennia voor 1980 met een ij, en sindsdien weer met een y.

wytgaard_dorpsgezicht_kopie.jpg

Wytgaard, dorpsgezicht

Wytgaard, dorpsgezicht

wytgaard_landschap_bij_kopie.jpg

Landschap bij Wytgaard

Landschap bij Wytgaard

wytgaard_merke_2015_bord_kopie.jpg

In Wytgaard is er jaarlijks in augustus het dorpsfeest Merke Wytgaard, waarvoor men altijd letterlijk en figuurlijk flink aan de weg timmert. Zo kon men zich in 2015 met dit object op de foto zetten en zo op hun eigen Facebookpagina het feest promoten.

In Wytgaard is er jaarlijks in augustus het dorpsfeest Merke Wytgaard, waarvoor men altijd letterlijk en figuurlijk flink aan de weg timmert. Zo kon men zich in 2015 met dit object op de foto zetten en zo op hun eigen Facebookpagina het feest promoten.

Wytgaard

Terug naar boven

Status

- Wytgaard is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Leeuwarden. T/m 1943 gemeente Leeuwarderadeel.

- Onder het dorp Wytgaard valt ook de buurtschap Noardein.

Terug naar boven

Naam

Spelling
Bijzonder is dat Wytgaard als enige dorp in de gemeente Leeuwarden alleen de Friese spelling op de plaatsnaamborden heeft staan, wat tegenwoordig ook de formele spelling is (de Nederlandse spelling is Wijtgaard). Bij alle andere plaatsen in de gemeente Leeuwarden staat de Nederlandse spelling bovenaan en de Friese eronder, en is de Nederlandstalige naam ook de formele naam. In de Topografische atlas Friesland uit 2004(1) staat overigens nog wel de spelling Wijtgaard. Tot ver in de 20e eeuw was die spelling nog gangbaar. In het lokale dorpsblad It Havenpypke zien wij dat men daar vanaf 1980 de plaatsnaam als Wytgaard is gaan spellen. Wij vermoeden dat dat onder invloed van het in 1978 ingestelde postcodeboek is gebeurd, waar men namelijk in de eerste jaren alle ij´s als y´s schreef (omdat schijfruimte op computers in die tijd nog kostbaar was en de PTT daarom straatnamen maar ook plaatsnamen op alle mogelijke manieren inkortte, iedere letter en dus byte besparing was er één), en wat in dit geval toevallig overeenkomt met de Friese spelling (hoewel Wytgaerd als Friese spelling ook niet ongebruikelijk was).

Oudere vermeldingen
1485 'op Wythgardera ny land', 1718 Wytgaard, 1840 en 1866 Wijtgaard.

Naamsverklaring
Betekent 'de witte gaarde', misschien een naam in relatie tot een klooster, of uit gawerd(?). Vergelijk Bilgaard.(2)

Terug naar boven

Ligging

Wytgaard ligt Z van Leeuwarden. Het dorpsgebied grenst in het W aan de Sneekertrekvaart of Zwette, en in het O aan de A32. O van het dorp loopt de Wytgaardster Feart.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Wytgaard 36 huizen met 329 inwoners. Dat is gemiddeld 9 mensen in 1 huis, ook voor die tijd meer dan gemiddeld. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ruim 600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Wytgaard is een katholieke enclave in het overwegend protestantse Fryslân en naast het protestantse moederdorp Wirdum. Hoe dat zit kun je hier lezen. De pastorie (Buorren 11) uit 1928 is in 1961 ter beschikking gesteld aan de Zusters van Liefde, die er het klooster Mater Dei vestigden. In 2014 is It Kleaster verkocht aan de huisartsen van Weidum en Wirdum, die er sindsdien hun gezondheidscentrum (praktijk en apotheek) hebben. Voorheen was er het Dienstencentrum gevestigd, dat een ander onderkomen heeft gekregen.

Het kleine dorpje Wytgaard werd in 1863 belangrijk genoeg bevonden voor de vestiging van een bestelhuis (= een eenvoudige variant van een postkantoor). Kennelijk werden er toch te weinig handelingen verricht, want in 1866 werd dat kantoortje alweer gesloten en moesten de dorpelingen het in het vervolg met alleen een brievenbus doen...

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Geschiedenis van Wytgaard op de site van Historisch Centrum Leeuwarden.

- Oude krantenartikelen m.b.t. Wytgaard.

- Skûtsjehistorie Wytgaard. Het Wytgaardster skûtsje Jonge Rein is gebouwd in 1907 en vaart sinds 2007 mee in de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS). Stichting Skûtsje Jonge Rein kan dagtochten op de prachtige Friese wateren verzorgen voor gezelschappen tot maximaal 12 personen. Wanneer er sprake is van een groter gezelschap, kan men een beroep doen op collega-schippers (uiteraard ook met skûtsjes). Of men gaat in combinatie met een praam zeilen.

- Onder het menu Geschiedenis van de lokale dorpssite van Wytgaard vind je veel artikelen en afbeeldingen m.b.t. de geschiedenis van dit dorp.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Wytgaard 2007-2017.

- Dorpswinkel Deelstra is gestart in 2008 en biedt een uitgebreid assortiment heerlijk brood en lekker banket. Daarnaast biedt men een assortiment aan levensmiddelen en kruidenierswaren, en leuke en originele cadeaus en decoratieartikelen. De exploitanten doen hun uiterste best om de dorpswinkel als een belangrijke voorziening te behouden voor het dorp Wytgaard en zijn omgeving. Voor de leefbaarheid van het dorp is het immers belangrijk dat er een winkel is, die tevens een belangrijke sociale functie heeft als ontmoetingspunt voor de dorpsbewoners. In de winkel tref je enthousiaste medewerkers, die zich inzetten om het de klant naar de zin te maken.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wytgaard heeft 1 rijksmonument, nl. de stelpboerderij uit 1923 op Hegedyk nr. 3.

- De oorspronkelijke RK kerk Maria Hemelvaart, in 1872 ontworpen door de bekende Roermondse architect Pierre Cuypers, is in 1966 wegens slechte bouwkundige staat (en restauratie werd te duur bevonden) gesloopt en opgevolgd door de huidige moderne kerk Maria Hemelvaart.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Twirreloop (mei) is een hardloopwedstrijd met een prachtige route langs de Zwette en over rustige landwegen. Je kunt kiezen uit de afstanden 5,8 / 10,1 / 15,9 km. Er is ook een Jeugdloop van 2,5 km. Veel lopers doen in juni ook mee aan de Slachtemarathon en de Twirreloop is hier dan een mooie training voor.

- Dorpsfeest Merke Wytgaard (weekend in augustus).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandelroute rond Wytgaard (10 km).

- Fotoreportage van een wandeling door Wytgaard door Marja Hoefsmit.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Wytgaard.

- Nieuws: - Oudere nummers van Dorpsblad It Havenpypke (6x per jaar) zijn (vanaf 1969!) via de link ook online te lezen.

- Onderwijs en kinderopvang: - Teake Jan Roordaschool. Alle groepsleerkrachten van de school zijn gediplomeerde Kanjertrainers, of volgen de opleiding. De kanjertraining richt zich op het vergroten van de sociale vaardigheden en oplossend vermogen van leerlingen. Ze blijken heel goed in staat conflicten zelf op een creatieve en rechtvaardige manier op te lossen. Met de Kanjertraining leren leerlingen elkaar aan te spreken op concreet gewenst gedrag. Ze leren om te gaan met hun gevoelens, voor zichzelf op te komen, te uisteren naar anderen, elkaar te respecteren en conflicten op een goede manier op te lossen. Alle betrokkenen werken samen aan een veilig pedagogisch klimaat waarin leerlingen hun eigen identiteit kunnen ontwikkelen. - Kinderopvang De Lytse Twirre. Basisschool en kinderopvang zijn in 2015 samengegaan in Kindcentrum Wytgaard. Tevens is er in 2015 een 'groen schoolplein' gerealiseerd.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wytgaard RK.

Reactie toevoegen