Wytgaard

Plaats
Dorp
Leeuwarden
Fryslân

wytgaard_plaatsnaambord_kopie.jpg

Wytgaard is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Leeuwarden. T/m 1943 gemeente Leeuwarderadeel.

Wytgaard is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Leeuwarden. T/m 1943 gemeente Leeuwarderadeel.

wytgaard_collage_kopie.jpg

Wytgaard, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wytgaard, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

wytgaard_dorpsgezicht_kopie.jpg

Wytgaard, dorpsgezicht

Wytgaard, dorpsgezicht

wytgaard_landschap_bij_kopie.jpg

Landschap bij Wytgaard

Landschap bij Wytgaard

wytgaard_merke_2015_bord_kopie.jpg

In Wytgaard is er jaarlijks in augustus het dorpsfeest Merke Wytgaard, waarvoor men altijd letterlijk en figuurlijk flink aan de weg timmert. Zo kon men in 2015 met dit object op de foto en zo op zijn eigen Facebookpagina het feest promoten.

In Wytgaard is er jaarlijks in augustus het dorpsfeest Merke Wytgaard, waarvoor men altijd letterlijk en figuurlijk flink aan de weg timmert. Zo kon men in 2015 met dit object op de foto en zo op zijn eigen Facebookpagina het feest promoten.

Wytgaard

Terug naar boven

Status

- Wytgaard is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Leeuwarden. T/m 1943 gemeente Leeuwarderadeel.

- Onder het dorp Wytgaard valt ook de buurtschap Noardein.

Terug naar boven

Naam

Spelling
Bijzonder is dat Wytgaard als enige dorp in de gemeente Leeuwarden alleen de Friese spelling op de plaatsnaamborden heeft staan, wat tegenwoordig ook de formele spelling is (de Nederlandse spelling was Wijtgaard). Bij alle andere plaatsen in de gemeente Leeuwarden staat de Nederlandse spelling bovenaan en de Friese eronder, en is de Nederlandstalige naam ook de formele naam. In de Topografische atlas Friesland uit 2004(1) staat overigens nog wel de spelling Wijtgaard. Tot ver in de 20e eeuw was die spelling nog gangbaar. In het lokale dorpsblad It Havenpypke zien wij dat men daar vanaf 1980 de plaatsnaam als Wytgaard is gaan spellen. Wij vermoeden dat dat onder invloed van het in 1978 ingestelde postcodeboek is gebeurd, waar men namelijk in de eerste jaren - in de plaatsnamen en de straatnamen - alle ij´s als y´s schreef (omdat schijfruimte op computers in die tijd nog kostbaar was en de PTT daarom straatnamen maar ook plaatsnamen op alle mogelijke manieren inkortte; iedere letter en dus byte besparing was er één), en wat in dit geval toevallig overeenkomt met de Friese spelling (hoewel Wytgaerd als Friese spelling ook niet ongebruikelijk was). De gemeente stelt dat de huidige spelling tegenwoordig ook de Nederlandse is.

Oudere vermeldingen
1485 'op Wythgardera ny land', 1718 Wytgaard, 1840 en 1866 Wijtgaard.

Naamsverklaring
Betekent 'de witte gaarde', misschien een naam in relatie tot een klooster, of uit gawerd(?). Vergelijk Bilgaard.(2)

Terug naar boven

Ligging

Wytgaard ligt Z van Leeuwarden. Het dorpsgebied grenst in het W aan de Sneekertrekvaart of Zwette, en in het O aan de A32. O van het dorp loopt de Wytgaardster Feart.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Wytgaard 36 huizen met 329 inwoners. Dat is gemiddeld 9 mensen in 1 huis, ook voor die tijd meer dan gemiddeld. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ruim 600 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Wytgaard is een katholieke enclave in het overwegend protestantse Fryslân en naast het protestantse moederdorp Wirdum. Hoe dat zit kun je hier lezen. De pastorie (Buorren 11) uit 1928 is in 1961 ter beschikking gesteld aan de Zusters van Liefde, die er het klooster Mater Dei vestigden. In 2014 is It Kleaster verkocht aan de huisartsen van Weidum en Wirdum, die er sindsdien hun gezondheidscentrum (praktijk en apotheek) hebben. Voorheen was er het Dienstencentrum gevestigd, dat een ander onderkomen heeft gekregen. Het kleine dorpje werd in 1863 belangrijk genoeg bevonden voor de vestiging van een bestelhuis (= een eenvoudige variant van een postkantoor). Kennelijk werden er toch te weinig handelingen verricht, want in 1866 werd dat kantoortje alweer gesloten en moesten de dorpelingen het in het vervolg met alleen een brievenbus doen...

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- "Op deze site vind je overzichten van de bewoners (en het verloop hiervan) gedurende de laatste 200 jaar in het dorp Wytgaard. Het is slechts een eerste aanzet met als voornaamste bron dorpsblad 'it Havenpypke', waar de verhuisberichten al sinds de jaren 60 in worden vermeld. Daarnaast is er ook geput uit de vele bijdragen van Henk Nota over het grijze verleden van het dorp. Artikelen over (verdwenen) middenstand, en verhalen van oud dorpsbewoners waren hierbij erg nuttig. Uiteraard zijn de overzichten niet compleet en bevatten ze fouten en onduidelijkheden, zeker wanneer we verder terug gaan in de tijd. Mocht je opmerkingen en/of aanvullingen hebben dan kun je een reactie sturen (rechtsonderaan deze pagina). Ook vind je op de site een aantal links met betrekking tot de geschiedenis van het dorp voor wat betreft de bewoners, een database met krantenberichtjes door de jaren heen en de digitale collectie aan 'Havenpypkes' die digitaal kunnen worden doorzocht. Nieuw is de Facebookpagina van de Beeldbank, waar (oude) foto’s kunnen worden bekeken en gedeeld."

- Geschiedenis van Wytgaard op de site van Historisch Centrum Leeuwarden.

- Skûtsjehistorie Wytgaard. Het Wytgaardster skûtsje Jonge Rein is gebouwd in 1907 en vaart sinds 2007 mee in de Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS). Stichting Skûtsje Jonge Rein kan dagtochten op de prachtige Friese wateren verzorgen voor gezelschappen tot maximaal 12 personen. Wanneer er sprake is van een groter gezelschap, kan men een beroep doen op collega-schippers (uiteraard ook met skûtsjes). Of men gaat in combinatie met een praam zeilen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Dorpsvisie Wytgaard 2007-2017.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wytgaard heeft 1 rijksmonument, nl. de stelpboerderij uit 1923 op Hegedyk nr. 3.

- De oorspronkelijke RK kerk Maria Hemelvaart, in 1872 ontworpen door de bekende Roermondse architect Pierre Cuypers, is in 1966 wegens slechte bouwkundige staat gesloopt - restauratie werd te duur bevonden - en opgevolgd door de huidige moderne kerk Maria Hemelvaart.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Pypskoft organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten voor jong en oud(er) in Wytgaard.

- De Twirreloop (augustus, in 2021 voor de 26e keer) is een hardloopwedstrijd met een prachtige route langs de Zwette en over rustige landwegen. Je kunt kiezen uit diverse afstanden. Er is ook een Jeugdloop van 2,5 km.

- Dorpsfeest Merke Wytgaard (weekend in augustus).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Wandelroute rond Wytgaard (10 km).

- Fotoreportage van een wandeling door het dorp, door Marja Hoefsmit.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Wytgaard.

- Nieuws: - Oudere nummers van Dorpsblad It Havenpypke (6x per jaar) zijn (vanaf het begin in 1969!) via de link ook online te lezen.

- Belangenorganisatie: - "Vereniging Dorpsbelang Wytgaard is opgericht in 1925. Onze doelstelling is het behartigen van belangen van de inwoners naar gemeente en provincie. Daarnaast organiseren en ondersteunen wij vele activiteiten om de leefbaarheid van het dorp te bevorderen. De meeste inwoners zijn lid van dorpsbelang. Zij worden vertegenwoordigd door een bestuur van vijf leden die ondersteund worden door de volgende werkgroepen: Sociaal / Wonen / Buorren / Redactie 't Havenpyke / Bezoeken van nieuwe bewoners / Onwikkeling van het dorp. Deze werkgroepen opereren zelfstandig en hebben regelmatig contact met het bestuur. We vergaderen meestal iedere 1e maandag van de maand in de Twirre. Tussen 19:30 en 20:00 is er vrije inloop voor inwoners om wensen en ideeën voor dorp, buurt of straat met ons te delen. Jaarlijks krijgen wij een bijdrage van de gemeente: het dorpenbudget. Hiermee worden lokale initiatieven ondersteund die bijdragen aan de leefbaarheid van het dorp. Aanvragen voor een bijdrage kunnen gemaild worden met een duidelijke onderbouwing en op verzoek toegelicht worden tijdens het inloophalfuur. Eenmaal per jaar wordt er een algemene ledenvergadering georganiseerd, waar we verantwoording afleggen aan onze leden."

- Onderwijs en kinderopvang: - Teake Jan Roordaschool. Alle groepsleerkrachten van de school zijn gediplomeerde Kanjertrainers, of volgen de opleiding. De kanjertraining richt zich op het vergroten van de sociale vaardigheden en oplossend vermogen van leerlingen. Ze blijken heel goed in staat conflicten zelf op een creatieve en rechtvaardige manier op te lossen. Met de Kanjertraining leren leerlingen elkaar aan te spreken op concreet gewenst gedrag. Ze leren om te gaan met hun gevoelens, voor zichzelf op te komen, te uisteren naar anderen, elkaar te respecteren en conflicten op een goede manier op te lossen. Alle betrokkenen werken samen aan een veilig pedagogisch klimaat waarin leerlingen hun eigen identiteit kunnen ontwikkelen. - Kinderopvang De Lytse Twirre. Basisschool en kinderopvang zijn in 2015 samengegaan in Kindcentrum Wytgaard. Tevens is er in 2015 een 'groen schoolplein' gerealiseerd.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wytgaard RK.

Reactie toevoegen