Marrum

Plaats
Dorp
Ferwerderadiel
Fryslân

Marrum kerk JD [640x480].JPG

Marrum, de 12e-eeuwse Godeharduskerk.

Marrum, de 12e-eeuwse Godeharduskerk.

Marrum dorpsgezicht JD [640x480].JPG

In Marrum vind je veel stoepen voor de deuren omdat Marrum op een terp ligt.

In Marrum vind je veel stoepen voor de deuren omdat Marrum op een terp ligt.

Marrum.JPG

Het voormalige stationsgebouw Marrum-Westernijtsjerk is na jarenlange restauraties sinds 2015 in functie als museum over de spoorwegen in de regio en als pannenkoekenrestaurant.

Het voormalige stationsgebouw Marrum-Westernijtsjerk is na jarenlange restauraties sinds 2015 in functie als museum over de spoorwegen in de regio en als pannenkoekenrestaurant.

MSD-20140525-310044.jpg

De eigenaar heeft locomotieven en wagons van elders hierheen laten transporteren en eveneens gerestaureerd. In de wagons kun je nu in deze nostalgische treinsfeer pannenkoeken eten.

De eigenaar heeft locomotieven en wagons van elders hierheen laten transporteren en eveneens gerestaureerd. In de wagons kun je nu in deze nostalgische treinsfeer pannenkoeken eten.

marrum_zuivelfabriek_sluiting_1979_rouwadvertentie_kopie.jpg

De sluiting van de zuivelfabriek van Marrum in 1979 is een klap voor het dorp: werkgelegenheid verdwijnt, jonge gezinnen trekken weg. Eén der betrokkenen uit zijn gevoelens door het plaatsen van deze rouwadvertentie in de Leeuwarder Courant.

De sluiting van de zuivelfabriek van Marrum in 1979 is een klap voor het dorp: werkgelegenheid verdwijnt, jonge gezinnen trekken weg. Eén der betrokkenen uit zijn gevoelens door het plaatsen van deze rouwadvertentie in de Leeuwarder Courant.

Marrum

Terug naar boven

Status

- Marrum is een terpdorp in de provincie Fryslân, gemeente Ferwerderadiel.

- Onder het dorp Marrum valt ook de buurtschap Westernijtsjerk. Gezamenlijk worden ze vaak als tweelingdorp beschouwd.

- De Fryske Rie foar Heraldyk heeft een aantal jaren geleden een wapen en vlag voor Marrum - Westernijtsjerk ontworpen. De bijnaam van de Marrumers is katten en voor Nijkerkers roeken. Daarom zijn deze dieren afgebeeld op het wapen. Daarnaast zijn er elementen ontleend aan de wapens van adelijke families die hier in het verleden hebben gewoond en aan de omgeving en historie van het dorp.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Waarschijnlijk ca. 825-842 kopie 1150-1158 Mereheim, Merheim, 13e eeuw Merum, 1418 Marrym, 1491 Marrum, Merrum. Op een ansichtkaart uit begin 20e eeuw komt de spelling Marum voor (zie de 5e foto in het fotoalbum onder het kopje Beeld onderaan deze pagina), maar dat is een drukfout want zo is de naam (zéker in die tijd) nooit gespeld geweest.

Naamsverklaring
Betekent het Oudfriese hem 'woonplaats', in Fulda verhoogduitst tot heim, aan het meer, ontstaan uit mari-* 'meer, plas, waterloop'. Vergelijk Marum. Meer zal hier moeten worden opgevat als 'breed water'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Marrum ligt ZW van Ferwert, NO van Hallum.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Marrum 121 huizen met 935 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 600 huizen met ca. 1.450 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Verhalen uit de geschiedenis van Marrum op de lokale dorpssite, o.a. de geschiedenis van het dorp in 8 delen door Henk Koekstra.

- In Marrum heeft de Botnia State gestaan.

- Marrum tijdens de Tweede Wereldoorlog.

- Van 1891 tot 1979 heeft het dorp een zuivelfabriek gehad.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Basisschool Aasterage is in 2015 gerenoveerd en voldoet daarmee weer helemaal aan de eisen des tijds. Er waren plannen voor een nieuw multifunctioneel centrum (nieuw schoolgebouw in combinatie met sportvoorzieningen), maar dat is niet doorgegaan. Daarom is besloten het bestaande schoolgebouw alsnog te renoveren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Marrum heeft 9 rijksmonumenten.

- De 12e-eeuwse (voorheen Hervomde, thans PKN) Godeharduskerk staat op een nog bijna in oorspronkelijke staat zijnde terp, en maakt deel uit van de Protestantse Gemeente Marrum - Westernijtsjerk. - Het Hillebrand- / Lohman-orgel (in 1831 gebouwd door J.A. Hillebrand en in 1833 afgebouwd en gewijzigd door N.A. Lohman) is in 2010 gerestaureerd en in 2016 uitgebreid met 3 pedaalstemmen.

- De Kleilânsmole staat in buurtschap Westernijtsjerk en wordt daarom aldaar beschreven.

- De Grutte Mûne (Grote Molen) is in 2016 gerestaureerd.

- Ook Molen De Phenix is in 2016 gerestaureerd. De oorspronkelijke stalen schroef is in 1982 vervangen door een houten vijzel, als blijkt dat het staal wordt weggevreten door het afvalwater van de - overigens in 1979 gesloten - Marrumer zuivelfabriek. De houten vijzel is in 2016 door een nieuw stalen exemplaar vervangen, maar blijft als tastbare herinnering wel naast de molen staan. De nieuwe stalen schroef zorgt er voor dat de molen weer kan malen, maar omdat het water sinds de jaren zeventig niet meer uitkomt op de boezem, maalt De Phenix het water alleen maar rond de molen.

De Phenix staat op de fundering van een in 1848 gebouwde poldermolen, die in 1916 door bliksem wordt getroffen en volledig afbrandt. Na de brand wordt het bovenste deel van houtzaagmolen De Phenix van het Vliet in Leeuwarden op de bestaande fundering bij Marrum geplaatst. Na de Tweede Wereldoorlog wordt overwogen De Phenix te vervangen door een elektrisch gemaal, maar vereniging De Hollandse Molen neemt de molen over (sinds 1976 is de molen eigendom van De Fryske Mole) en houdt de sloop tegen. Wel wordt dan een dieselmotor in De Phenix geplaatst, zodat de molen ook bij windstil weer kan malen. De dieselmotor is in 2016 gereviseerd. De Phenix is een van de weinige poldermolens in ons land met een dieselmotor.

- Het stationsgebouw van station Marrum-Westernijkerk aan de voormalige spoorlijn Leeuwarden-Anjum (in gebruik 1901, buiten gebruik 1940), in de regio beter bekend als het Dokkumer Lokaaltje, is bewaard gebleven. Het gebouw is sinds 2003 door eigenaar Klaas Smit prachtig gerestaureerd en volledig in de originele staat teruggebracht. Sinds 2015 is het een museum en bezoekerscentrum over het spoor in Noord-Fryslân in vroeger tijden. Het heeft een inrichting uit de jaren twintig en dertig van de 20e eeuw. In april 2014 is een stoomlocomotief uit 1914 uit Duitsland in bezit gekomen van het museum, identiek aan zoals ze destijds op deze lijn hebben gereden. Fotoreportage over het arriveren en op zijn plek zetten van de stoomlocomotief. Voor de liefhebbers: het betreft een SIK 320.

En er zijn ook nog enkele personenwagons bij gekomen, die zijn ingericht tot De Pannekoektrein, waar je sinds eind 2015 pannenkoeken kunt eten in een bijzondere treinsfeer en -inrichting. Er komen ook nog mogelijkheden om te overnachten in een wagon. Eigenaar van de spoorlijn was de NFLS, de 'Noord-Friesche Locaalspoorweg-Maatschappij', later de H.IJ.S.M., 'Hollands IJzeren Spoorweg Maatschappij'. Met een knipoog naar dat verleden heeft Smit zijn 'spoorlijn' Marrumer IJzeren Spoorweg Maatschappij (M.IJ.S.M.) gedoopt. - Interview met eigenaar Klaas Smit over De Pannekoektrein. - En nog een video- en audioreportage over De Pannekoektrein. - Fotoserie van de Pannekoektrein.

Terug naar boven

Evenementen

- De evenementenagenda van het dorp vind je op de site van Feestvereniging Marheim. - Marheim op Facebook.

- De Oudejaarsloop (hardlopen, op een zaterdag eind december) gaat over de afstanden 5,4 / 10,8 / 21,1 km (Halve Marathon) en trekt ca. 400 deelnemers.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De buitendijkse kwelders bij Westernijtsjerk overstromen niet jaarlijks, maar incidenteel door een combinatie van noordwestenwind en springtij. In 2006 was Westernijtsjerk* even wereldwijd in het nieuws, toen de kwelders onder water kwamen te staan, en een boer zijn paarden** niet op tijd op het droge had gehaald. De paarden stonden dagenlang vast op een stukje land omringd door water. Uiteindelijk zijn de meeste paarden gered doordat ruiters ze met hun paarden hebben 'meegelokt'. 25 paarden hebben het niet overleefd door verdrinking, onderkoeling of longontsteking. - Nog een videoreportage over de paardenredding. - En nog eentje. In 2014 was er weer soortgelijk hoogwater in het gebied. Natuurfotograaf Ruurd Jelle van der Leij heeft er toen hazen, een vos en muizen gefotografeerd die zich al dan niet succesvol uit het water probeerden te bevrijden.
* Zij het onder de naam van buurdorp Marrum, omdat de buurtschap Westernijtsjerk voor de postadressen nu eenmaal 'in' dat dorp ligt. Vandaar dat deze kwestie bekend is geworden in relatie tot de plaatsnaam Marrum en wij het daarom ook hier vermelden i.p.v. bij Westernijtsjerk.
** Sommige bronnen melden dat het er "meer dan 100" waren, andere bronnen spreken van "meer dan 200".

Terug naar boven

Beeld

- Dorpsfilm over Marrum anno 1965 deel 1. - Film over het dorp anno 1965 deel 2.

- Oude foto's en ansichtkaarten van Marrum (zie ook de links op die pagina naar beeldbanken elders!).

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Marrum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Marrum.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Marrum op Facebook.

- Verenigingen algemeen: - Marrum heeft ca. 20 verenigingen.

- Onderwijs: - Basisschool Aasterage.

- Sport: - v.v. Marrum (voetbal). - Marrumer Gymnastiek en Volleybal Vereniging MGVV.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Marrum, met foto's van alle grafstenen.

Reactie toevoegen