Wamel

Plaats
Dorp
West Maas en Waal
Land van Maas en Waal
Gelderland

wamel_collage.jpg

Wamel, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wamel, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

wamel.jpg

Daar zijn we in Wamel

Daar zijn we in Wamel

wamel_4.jpg

Dorpsstraat van Wamel op een mooie septemberdag

Dorpsstraat van Wamel op een mooie septemberdag

wamel_2.jpg

De Hervormde kerk van Wamel uit de 15e eeuw

De Hervormde kerk van Wamel uit de 15e eeuw

wamel.jpg

Zonnewijzer aan de Hervormde kerk van Wamel

Zonnewijzer aan de Hervormde kerk van Wamel

wamel_3.jpg

Wat een heerlijke ruimte daar aan de Waal bij Wamel

Wat een heerlijke ruimte daar aan de Waal bij Wamel

wamel pontonbrug 1904 [640x480].jpg

Wamel, pontonbrug, 1904

Wamel, pontonbrug, 1904

gemeente_wamel_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Wamel anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Wamel anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Wamel

Terug naar boven

Status

- Wamel is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Land van Maas en Waal, gemeente West Maas en Waal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1983.

- Wapen van de voormalige gemeente Wamel.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
893 kopie 1222 Uamele, Vamele, 1012-1023 kopie 2e helft 12e eeuw Wamelo, ca. 1143 Wamele, 1225 Wamel.

Naamsverklaring
Moeilijk te duiden naam. Waarschijnlijk het Oudnederlandse lo 'licht, open bos', met onbekend eerste deel. Men heeft hierin het werkwoord wamen 'opborrelen, modder doen opzwellen' vermoed, doch in deze betekenis is dat eerst sinds 1681 overgeleverd. Voordien was de betekenis 'misselijk zijn, vomeren'. Het Oudsaksische en Oudhoogduitse wam en het Oudengelse wamm 'slecht', en het Oudengelse, Oudfriese en Oudhoogduitse wamm 'vlek, schande' wijzen op de mogelijkheid 'het slechte bos', maar dan zou men als huidige vorm Wammel verwachten.(1)

Terug naar boven

Ligging

Wamel ligt direct ZO van Tiel en grenst in het N aan de Waal.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Wamel 541 huizen met 3.581 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 228/1.453 (= huizen/inwoners) en het dorp Leeuwen 313/2.128. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- De eerste vermelding van het dorp Wamel stamt uit een goederenregister van de abdij in Prüm, opgetekend in het jaar 893. In 1993 'bestond' het dorp dus 1100 jaar, omdat men bij dergelijke vieringen vaak uitgaat van de oudste vermelding. In werkelijkheid moet het dorp echter al veel ouder zijn. Ter gelegenheid van dit jubileum is het ultieme boek over de geschiedenis van het dorp gepubliceerd, getiteld: 'Van Vamele tot Wamel, 893-1993'. Dit boek is inmiddels al lang uitverkocht en alleen nog antiquarisch verkrijgbaar. Daarom heeft men besloten er ook een prachtige digitale versie van te maken. Via de link is het boek daarom nu ook online te lezen.

- De in 2012 opgerichte Stichting Historie Wamel is er 'van en voor het dorp' en richt zich op het opzetten, ordenen en toegankelijk maken van historische informatiedragers over het dorp. Alles wat over de historie beschikbaar is en voor inwoners en belangstellenden interessant is, wil de stichting voor het nageslacht bewaren. Het internet is voor dit werk een onmisbaar medium, digitale vastlegging is het uitgangspunt. Langs die weg kan iedere belangstellende op elke gewenste plaats en tijd de beschikbare informatie raadplegen.

Men richt zich voorlopig op het verzamelen van foto’s, films, publicaties, ansichtkaarten, gedachtenisprentjes, topografische kaarten, krantenknipsels, documenten enz. De stichting is zeer geïnteresseerd in alle historische informatie over het dorp waarover particulieren, verenigingen en dergelijke beschikken. Je kunt dat afstaan of in bruikleen geven, waarna zij het scannen en opslaan. Kom je op zolder of in de kast gegevens tegen die voor behoud van belang zijn, neem dan contact op met de stichting. Gooi niets weg wat voor het nageslacht van belang kan zijn om te bewaren.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wamel heeft 1 rijksmonument, zijnde de Hervormde (PKN) kerk (Dorpsstraat 73).

- Wamel heeft 1 gemeentelijk monument: de 'daggelderswoning' op Waalbandijk 146.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- BSV (Bootspotvereniging) Wamels Kwartiertje streeft er naar om de leefbaarheid voor jong en ouder in Wamel te vergroten door door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten te organiseren. Het bekendste evenement is Tobbedansen. Tobbedansen is in 2016 voor het eerst georganiseerd. Daarvoor organiseerde de BSV een zeepkistenrace, die ieder jaar veel publiek trok. Naast de vele evenementen die de BSV organiseert, zetten ze ook ieder jaar een grote kerstboom in het dorp.

- Oranjecomité Wamel organiseert jaarlijks Koningsdag en de Dodenherdenking.

- Sinterklaas.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Kinderboerderij Wamel.

- "Grazende koeien, bomen vol fruit en gezellig snuffelen op één dag in het Land van Maas en Waal." Zo promoot de Vrije Markt Wamel zich, die hier al sinds 1987 is gevestigd. 350 kramen met een gevarieerd aanbod. Je kunt er ook zelf een kraam huren om van je overtollige huisraad af te komen.

- Twee binnenbochten van de Waal tussen Wamel en Ophemert hebben in 2012 zogenoemde langsdammen gekregen. Deze dammen, die horizontaal in de rivier liggen en de vaargeul markeren, zijn nieuw voor Nederland. De langsdammen zijn naar verwachting effectiever bij hoogwater dan de tot nu toe gebruikelijke kribben, die verticaal in de rivier steken. Langs de dammen kan de rivier meer water afvoeren, wat een verlaging van de stand van 6 tot 12 centimeter moet opleveren. Achter de langsdammen verdwijnen de kribben, waardoor het water aan weerszijden van de dam meer ruimte heeft. De oevergeul die zo tussen de walkant en de langsdam is ontstaan, is geschikt voor recreatie, sport en natuurontwikkeling. Door bodemdaling steken de aloude kribben in de rivier steeds hoger boven het water uit. Rijkswaterstaat heeft daarom ook 120 kribben langs de Waal tussen Tiel en Gorinchem verlaagd om de rivier meer ruimte te geven.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wamel (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Wamel.

- Belangenvereniging: - Samen Wamel zet zich in voor behoud en waar mogelijk verbetering van leefbaarheid en welzijn in het dorp. De stichting onderzoekt welke vragen er liggen op het gebied van (lichte) zorg, klusjes in en om huis, eenzaamheid, en andere activiteiten voor jong en ouder. Daarnaast is zij het dorpsplatform voor Wamel en treedt zij op als verbinder tussen gemeente, inwoners en verenigingen.

- Dorpshuis: - Dorpshuis VTC Wamel is de 'huiskamer' van het dorp, waarmee het een sociale functie vervult voor alle inwoners. Het VTC is ook de plek waar verenigingen, koren, sportclubs en andere organisaties en gezelschapsclubs hun thuishaven hebben. Het VTC is multifunctioneel en beschikt over diverse zalen: de Grote Zaal met podium, de Huiskamer, Bestuurskamers, Recreatiezaal en Damzaal. De ruimten variëren in capaciteit van 10 tot 300 personen.

De zalen zijn geschikt voor bruiloften, verjaardagen, jubilea, dansavonden, babyshowers, kinderfeestjes, bedrijfsfeesten, uitvaarten / condoleances, toneelvoorstellingen, vergaderingen etc. Alles compleet verzorgd met een hapje, een drankje, een diner, een buffet, een brunch of lunch. Ook een thema is mogelijk.

- Muziek: - Harmonie Koningin Wilhelmina (HKW) uit Wamel heeft de ambitie om als symfonisch blaasorkest een regionale functie te vervullen in en voor de regio Rivierenland. Daarnaast streeft HKW ernaar om haar uitstraling als symfonisch blaasorkest van hoog niveau extra dimensies te geven door optredens op belangrijke podia, samenwerking met professionals en solisten van naam, en de veelzijdigheid van haar repertoire.

- Sport: - Voetbalvereniging V.V. Unitas'28 is opgericht in 1928 en is daarmee de op een na oudste voetbalclub in de gemeente West Maas en Waal. Facebookpagina Kantine V.V. Unitas'28. - Hengelsportvereniging HSV Haal Op. - De in 1979 opgerichte Tennisvereniging Wamel is een bloeiende en gezellige vereniging, met 3 fraaie kunstgrasbanen en een prima kantine. Elk jaar organiseren ze toernooien voor jeugd en senioren.

- Zorg: - Zorgboerderij De Thuishaven. - Dagbesteding Kooilust, gespecialiseerde zorgboerderij.

Reactie toevoegen