Valkkoog

Plaats
Dorp
Schagen
West-Friesland
Noord-Holland

Valkkoog

Terug naar boven

Status

- Valkkoog is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek Kop van Noord-Holland, gemeente Schagen. T/m 1989 gemeente Sint Maarten. In 1990 over naar gemeente Harenkarspel, in 2013 over naar gemeente Schagen.

- Het dorp Valkkoog heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom sindsdien 'in' Sint Maarten.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1318 Valkencoech, 1382 Valkencoich, 1395 Valkenkage, 1395-1396 Valkenkaghe, 1498 Valcken-cogge, 1573 Valkencoghe, 1639 Valck Ooge, 1665 Valck Ooge, 1680 herdruk 1745 Valck Coog. Er zou ook een attestatie zijn uit 1250 (zie het hoofdstuk Geschiedenis) en op een kaart uit 1288 wordt de plaatsnaam geschreven als Valkencoogh (aldus de site van het kerkje).

Naamsverklaring
Betekent koog 'land aan water, buitendijks land' van de persoon Valke, in de 17e eeuw gereïnterpreteerd als oog 'land aan water, eiland'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Valkkoog ligt ZW van Schagen, NO van Sint Maarten.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Valkkoog 21 huizen met 106 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 60 huizen met ca. 160 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Het dorp is ontstaan op 4 terpen, daterend uit ca. 1170. De plaatsnaam komt o.a. voor in een brief uit 1250 van abt Lubbert II van de abdij van Egmond, waarin sprake is van een zeesluis naar de nog niet drooggemaakte Burghorn (1456). De monniken van Egmond hebben in die tijd de bewoners geholpen bij het aanleggen van een dijk van Sint Maarten naar Valkkoog om het achterliggende land te beschermen tegen overstromingen. Het dorp lag toentertijd aan de Zijpe, een waddengebied tussen Noordzee en Zuiderzee. Vóór die tijd woonden de weinige Valkkogers op terpen. Deze verhogingen zijn in het dorp nog goed te zien.

De Valkkogerdijk, die is aangelegd van Schagerdam naar Hemelrijkshorn, het huidige Sint Maarten, is een deel van de echte oude Westfriese Zeedijk. De wielen, de plassen achter de dijk, zijn later ontstaan bij doorbraken van de zee. Waarschijnlijk heeft in die tijd de abdij hier ook de eerste kerk gesticht. Een grafzerk met miskelken wijst daarop. Het dorp ligt aan de voet van de Valkkogerdijk. Die dijk dateert nog van voor de Westfriese Omringdijk (die in 1320 gesloten is). De polder Valkkoog werd bemalen door diverse poldermolens. De Groenvelder is de enige nog resterende molen hiervan. Deze staat in de buurtschap Groenveld en wordt daarom aldaar beschreven. In 1870 waren er rond het dorp nog vijf wielen (= meertjes als restanten van oude dijkdoorbraken).

Valkkoog is altijd een agrarisch dorp geweest en stond bekend om zijn prachtige boomgaarden. Ook was er een bloeiende middenstand. En er waren wel twee cafés: De Driehoek op Valkkogerweg nummer 1 en café De Valk, later ook theetuin, op nummer 18. Op nummer 22 was er de bakkerij van Kistemaker. Daar staat nu de nieuwgebouwde dorpshuiskamer: De Bakkerij. Verder waren er een groentezaak, een timmerbedrijf, een smederij en schildersbedrijf. Ook was er sinds 1871 een lagere school, op nummer 38, waar nu nog de onderwijzerswoning staat. Daartegenover, op nummer 37 was de pastorie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Valkkoog heeft 4 rijksmonumenten, zijnde de stolpboerderij op Valkkogerweg 11, en het 16e-eeuwse, voorheen Hervormde Kerkje van Valkkoog (Valkkogerweg 39), met consistoriekamer en toegangshek bij het kerkhof (dat zijn in totaal 3 rijksmonumenten). De huidige kerk is gebouwd in de 16e eeuw, met bakstenen van voor die tijd. Bij de restauratie begin jaren tachtig van de vorige eeuw zijn er vondsten gedaan die erop wijzen dat de huidige kerk een voorloper heeft gehad, waarvan waarschijnlijk de eerste steen werd gelegd in de 14e eeuw. De kerk was van oorsprong katholiek en gewijd aan Sint Geertruid. Tijdens de reformatie is hij overgegaan naar de Nederlands Hervormde gemeente. In de kerk hangt een bord met de namen van predikanten, die teruggaan tot 1580. De kerk is laatgotisch en heeft een schip van vijf traveeën diep, met vijf steunberen aan de buitenmuur.

Een houten plank in de gevel geeft aan: ‘Herbouwd in 1839’. De toren was in verval geraakt en werd afgebroken. En er werd op het midden van het dak een klein houten torentje gebouwd. In 1865 is dit torentje weer verwijderd en is op de plek van de oorspronkelijke toren de huidige toren geplaatst. Dat hij jonger is dan de rest van de kerk is te zien aan de gebruikte baksteen. In de kerk liggen verschillende grafstenen, zij het niet meer op hun oorspronkelijke plek. De oudste geeft het jaartal 1606 aan.

Bij de inval van de Engelsen en de Russen bij Callantsoog in 1799 is de kerk door oorlogsgeweld zwaar beschadigd. Na een aantal jaren is hij met steun van andere gemeenten in ere hersteld. In de Tweede Wereldoorlog is Valkkoog zwaar belegerd geweest voor Duitse inzet bij een mogelijke invasie van de geallieerden via de Noord-Hollandse kust. De toren is toen gebruikt als uitkijkpost. De kerk heeft daarbij geen schade opgelopen. In die tijd telde het dorp ruim 40 bunkers, waarvan er nog 6 in het dorp te vinden zijn. Een wordt er zelfs bewoond.

Hoog in het midden op de achterwand hangt een opmerkelijk schilderij. Het stelt een valk voor, en dat in een puur religieuze omgeving. Hoe oud het schilderij is en wie het heeft gemaakt, is onbekend. De valk herinnert aan het verleden van Valkkoog, dat in de middeleeuwen een koog was, waar graven, heren en hun dames naartoe kwamen om er de valkenjacht te beoefenen. De valk op het schilderij is echter van onduidelijk pluimage. Waarschijnlijk heeft de schilder een slechtvalk bedoeld.

Het fraaie kerkorgel dateert van 1871 en is gebouwd door de gebroeders Adema uit Leeuwarden, die ook het orgel in de Mozes en Aäronkerk in Amsterdam hebben gebouwd. Het staat, evenals de kerk, op de monumentenlijst. Verder zijn er twee gebedsborden te zien uit 1855. De klok in de toren is van 1635. Begin jaren tachtig heeft Stichting Instandhouding Kerkje Valkkoog de kerk overgenomen van de Hervormde Kerk in Schagen en hem geheel laten restaureren.

- Pastorie uit 1874.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- "Het Kerkje van Valkkoog wordt tegenwoordig gebruikt voor dorpsbijeenkomsten, concerten en exposities, soms voor kerkdiensten, voor feesten, uitvaartdiensten en huwelijkssluitingen. Niet zelden wordt daarbij het prachtige, antieke Ademaorgel bespeeld. Het kerkje is vooral de gedroomde concertzaal, met een heerlijke akoestiek, perfect geschikt voor kamermuziek en pianorecitals. Elk winterhalfjaar is er een serie avondconcerten, in twee genres: wereldmuziek en klassieke kamermuziek van topklasse. Grote namen van de klassieke concertpodia hebben hier reeds opgetreden. Op de site vind je onder andere de concertagenda voor het komende seizoen en de mogelijkheid online te reserveren. Wij hopen je te mogen verwelkomen op een van onze concerten of exposities.

Regelmatig brengen we een digitale nieuwsbrief uit, zeker voorafgaand aan ieder concert, met interessante informatie over de musici en het concertprogramma. Ook andere culturele activiteiten in het kerkje van Valkkoog en de concerten in de andere twee kerkjes van De Kop Vol Muziek worden in de nieuwsbrief onder de aandacht gebracht. Voor het onderhoud van het oude Valkkoger kerkje en het organiseren van de concerten en exposities is veel geld nodig. Subsidies en huuropbrengsten zijn niet toereikend. Bijdragen van donateurs zijn onmisbaar. Die gaan naar Stichting Vrienden Kerkgebouw Valkkoog. Gelukkig zijn er al veel vrienden die voor € 20,= per jaar donateur zijn geworden. Veel vrienden doneren meer dan het minimale bedrag. Misschien is het donateurschap ook iets voor jou?"

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van Valkkoog door fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Links

- Muziek: - Het kleine dorp Valkkoog heeft sinds 1972 een muziekschool, met ca. 300 leerlingen. Na lokaal te zijn gestart, komen de leerlingen inmiddels ook uit de regio. De muziekschool is een collectief van bevoegde en ervaren muziekdocenten. Er zijn ook vestigingen in Dirkshorn, Tuitjenhorn en Schagen. Ze streven ernaar een zo compleet mogelijk lespakket aan te bieden, variërend van de eerste stappen bij de blokfluit-oriëntatie tot en met een breed scala aan instrumentale lessen, cursussen en  mogelijkheden voor samenspel. De muziekschool wordt ondersteund door Stichting Valkkoger Muziekschool.

Reactie toevoegen