Sloten (Fryslân)

Plaats
Stad
De Fryske Marren
Fryslân

gemeente_sloten_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Sloten anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Sloten anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

sloten_fr_collage.jpg

Sloten, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Sloten, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Sloten-MSD-20110221-227007.jpg

Sloten, de haven, met de molen op de achtergrond

Sloten, de haven, met de molen op de achtergrond

Sloten-MSD-20110221-227012.jpg

Sloten, de was wordt aan gemeenschappelijke drooglijnen gehangen op het voormalige bolwerk van Sloten.

Sloten, de was wordt aan gemeenschappelijke drooglijnen gehangen op het voormalige bolwerk van Sloten.

Sloten-MSD-20110221-227017.jpg

Sloten,, de Lemsterpoort

Sloten, de Lemsterpoort

Sloten-MSD-20110221-227070.jpg

Sloten, bolwerk en stad, vanaf de provinciale weg

Sloten, bolwerk en stad, vanaf de provinciale weg

sloten_molen_de_kaai_1.jpg

Sloten, Molen De Kaai

Sloten, Molen De Kaai

sloten_molen_de_kaai_3.jpg

Sloten, Molen De Kaai

Sloten, Molen De Kaai

Sloten (Fryslân)

Terug naar boven

Status

- Sloten is een stad in de provincie Fryslân, gemeente De Fryske Marren. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1983. In 1984 over naar gemeente Gaasterlân-Sleat, in 2014 over naar gemeente De Fryske Marren.

- Wapen van de voormalige gemeente Sloten.

- Sloten is de kleinste van de Friese elf steden. Sloten is ook de kleinste stad van Nederland (qua aantal inwoners), althans als je als criterium hanteert dat de plaats ook een meer dan marginale omvang moet hebben. Meer plaatsen maken namelijk aanspraak op deze titel, met name Bronkhorst en Staverden, maar dat betreft slechts de toegekende stadsrechten. Die plaatsen zijn nooit daadwerkelijk tot plaats van meer dan marginale omvang uitgegroeid. Overigens profileert ook Valkenburg (aan de Geul) zich als kleinste stad van Nederland, maar dan wat betreft oppervlakte.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Sleat.

Oudere vermeldingen
1384 Sloten, 1420 Groetsloot, 1426 Slaete, 1436 sloet, 1491 Sloten.

Naamsverklaring
Ontstaan op een kruispunt van land- en waterwegen, betekent 'nederzetting langs de sloot'. Wie het Slot te Sloten had, bezat het slot op de deur naar zuidwesten en noordoosten en op de waterweg Sneek-Tacozijl. Deze dubbele betekenis van slot is een gebruikelijke verklaring voor de plaatsnaam, maar zij is niet correct.(1)

Bijnaam
Sloten was in vestingtermen de ideale stad. Haar vorm heeft veel van een ui, het stadje wordt dan ook wel de "sipelstêd" (uistad) genoemd.

Terug naar boven

Ligging

Sloten ligt O van Balk, NW van Lemmer en grenst in het N aan het Slotermeer, dat tegenwoordig officieel Sleattemer Mar heet.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Sloten, die slechts de stad omvat, 166 huizen met 886 inwoners. Tegenwoordig heeft de stad ca. 300 huizen met ca. 750 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Sloten is in de 13e eeuw ontstaan als nederzetting bij een stins van de familie Van Harinxma thoe Slooten, op een kruising van de handelsweg van Bentheim naar Stavoren. Van die stins is tegenwoordig niets meer terug te vinden.

Sloten wordt in een oorkonde van 30 augustus 1426 als stad genoemd. In 1523 is het stadje als laatste Friese vestiging in handen gevallen van de erfgenamen van de graven van Holland.

Sloten bevond zich aan de belangrijke waterweg van Sneek naar de Zuiderzee en zo verder naar de Hanzesteden aan de IJssel. In Sloten kruiste deze waterweg met de landweg van Duitsland naar Stavoren. Op deze kruising kon men dus tol heffen en strategische controle uitoefenen. De landweg liep via Doniawerstal over de gaasten (zandruggen) via Sloten, waar de waterweg was te overbruggen, naar Gaasterland en zo verder naar Stavoren, dat in de middeleeuwen een grote en belangrijke handelsstad was. Ook in de Tachtigjarige Oorlog vormde Sloten een belangrijke sleutelpositie. De Spanjaarden hebben het stadje nog geprobeerd te veroveren door manschappen te verstoppen in een bierschip. De list mislukte. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog bliezen de Duitsers de brug over de Ee op om de voortgang van Canadese troepen te vertragen.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Sloten, kun je terecht bij:

- Stichting Vrienden van Sloten, p/a Heerenwal 53, 8556 XW (voor zover wij weten is de stichting nog niet met een website op het internet aanwezig).

- Museum Stedhûs Sleat (gevestigd in het voormalige stadhuis uit 1761). Het monumentale pand is in 2001 grondig gerestaureerd.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- In 2015 is de supermarkt van Sloten ermee gestopt, omdat men het financieel niet meer kon bolwerken. In de afgelopen jaren zijn ook het buurthuis, de bakker en de speelgoedwinkel al uit het stadje verdwenen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sloten heeft 50 rijksmonumenten.

- Sloten heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- Molen De Kaai uit 1755 raakt begin 20e eeuw in een desolate toestand. Uiteindelijk besluit een aantal vooraanstaande burgers van Sloten een vereniging op te richtten tot behoud en restauratie van de molen, genaamd Vereniging De Korenmolen. Deze vereniging koopt de molen in 1929 voor fl. 250,--. De restauratie wordt uitgevoerd door Sj. Joustra uit Tjerkgaast. Later volgen nog divese restauraties, de laatste in 1994. Pas in 2006 krijgt de molen de naam De Kaai.

- Gevelstenen in Sloten.

- Sloten heeft de oorspronkelijke omwalling vrijwel geheel behouden en tevens is de oorspronkelijke structuur van Sloten bijna geheel bewaard. De vesting is ontworpen en gebouwd door de bekende vestingbouwer Menno van Coehoorn, die in het nabijgelegen Wijckel begraven ligt.

- Hervormde kerk uit 1647.

- Pastorie.

- Sloten heeft nog veel oude panden uit de 17e en 18e eeuw.

- Twee waterpoorten.

- Waterweg It Djip (Het Diep) met grachtenpanden.

- Bij de korenmolen staat een oud kanon dat in juli en augustus iedere vrijdagavond wordt afgeschoten door de Stadsschutterij van Sloten.

- Het bolwerk in Sloten heeft de vroegere vestigingsmuur weer teruggekregen. Zij het niet van steen maar van bloemen en alleen in het voorjaar. Aan de ene kant van het antieke kanon zijn sinds 2011 de contouren van de muur met kantelen en poort te zien. Aan de andere zijde wordt de stadssleutel verbeeld. Beide afbeeldingen zijn ongeveer 10 bij 5 meter groot. Ze worden gevormd door 15.000 bloembollen, een presentje dat Gaasterlân-Sleat heeft gekregen van de Koninklijke Algemene Vereniging voor Bloembollencultuur.

- Een Elfstedentocht over het ijs is een steeds grotere zeldzaamheid geworden: de schaatstocht van ca. 200 km over natuurijs is voor het laatst in 1997 gereden. Praktisch als de Friezen zijn, maken ze dan gewoon een nieuwe Elfstedentocht. Je kunt hem tegenwoordig ook wandelen of rijden met een motor, auto, trike, Solex, step of fiets. En sinds 2018 zijn er in het kader van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa 2018 ook de 11 fonteinen, gemaakt door internationale topkunstenaars uit 11 verschillende landen. Bij de VVV's en TIP's kun je voor 2 euro een routekaartje ervan kopen. In Sloten staat de fontein 'Kievit' van de kunstenaars Lucy Orta en Jorge Orta.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Jaarmarkt Sipelsneon (laatste zaterdag in juni).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Gezien de ligging aan het Slotermeer is Sloten populair bij watersporters. Aan de zuidzijde van het stadje is in de jaren zeventig een jachthaven aangelegd waar ook enkele watersportbedrijven zijn gevestigd.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Gaasterlân-Sleat van fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Sloten.

- Onderwijs: - Basisschool De Klinkert heeft ca. 80 leerlingen en werkt volgens het model 'adaptief onderwijs'. Dat wil zeggen dat zij rekening houden met verschillen tussen kinderen. Kinderen worden niet afgestemd op het onderwijs, maar zij stemmen hun onderwijsaanbod waar nodig en waar mogelijk af op de kinderen. Dat is voor hen een voortdurend leerproces dat nooit af is. De school heeft o.a. de volgende doelen: een stimulerende leeromgeving waarin leerlingen zich prettig en veilig voelen en waar ze plezier hebben; een leeromgeving waar leerlingen, leerkrachten en ouders op een positieve, respectvolle manier met elkaar omgaan; een functionele, uitdagende leeromgeving die kinderen motiveert; een leeromgeving waarin kinderen zelfstandig (actief) leren; een onderwijsaanbod dat is afgestemd op de onderwijsbehoeften van de leerlingen, waarbij rekening wordt gehouden met verschillen in mogelijkheden en interesses van leerlingen en rekening houdend met het vervolgonderwijs; een onderwijsaanbod dat rekening houdt met de wetenschap dat kinderen een natuurlijke drang hebben zich te ontwikkelen; Een leeromgeving waarin kinderen systematisch en doelmatig worden begeleid en ondersteund; een verantwoorde begeleiding van leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften; aantoonbaar goede, meetbare onderwijsresultaten op basis van interne doelstellingen en vergelijkingscijfers met andere vergelijkbare situaties; een omgeving waarin ouders zich welkom voelen, meedenken en -helpen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sloten alg. en - idem kerk.

Reactie toevoegen