Oeffelt

Plaats
Dorp
Boxmeer
Noordoost-Brabant Land van Cuijk
Noord-Brabant

NB gemeente Oeffelt in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Oeffelt in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Oeffelt in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Oeffelt

Terug naar boven

Status

- Oeffelt is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, en daarbinnen in de streek Land van Cuijk, gemeente Boxmeer. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1993.

- Wapen van de voormalige gemeente Oeffelt.

- Onder het dorp Oeffelt vallen ook de buurtschappen De Rijtjes, Haart (deels), Hoogeind, Krolhoek en Werveld (deels).

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
"Tijdens het Pruissisch bestuur Uffelt".()

Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet het dorp de Leemkuul, en de carnavalsvereniging heet De Leemknèjers. Beide namen hebben te maken met de steenfabriek die vroeger in Oeffelt heeft gestaan. De stenen werden gemaakt van klei oftewel leem. De stenen moesten ook worden gevormd = knèjen. De klei werd bij de Maas weggehaald, waar zodoende een leemkuul ontstond.

Terug naar boven

Ligging

Oeffelt ligt ZO van Cuijk, N van Boxmeer en grenst in het N en O aan de Maas. O langs het dorp loopt de beek Oeffeltse Raam, die helemaal tot aan Vierlingsbeek loopt.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft dorp en gemeente Oeffelt 151 huizen met 910 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Oeffelt, kun je terecht bij Stichting Heem en Historie (die voor zover ons bekend nog geen website heeft), p/a Beatrixstraat 31, 5441 AX.Tel. 0485-361245, contactpersoon: H. de Bruin (secretaris).

- Verhalen over de geschiedenis van Oeffelt op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Oeffelt heeft 13 rijksmonumenten.

- Oeffelt heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- "Het afdragen van kerkelijke belastingen werd in een belastinglijst vastgelegd. Zo blijkt uit een belastinglijst in de periode van 1100 tot 1400 van de abdij van Echternach dat er in Brakel* een kerk stond, toegewijd aan Salvator Mundi (Verlosser der Wereld). Een acte uit 1242 vermeldt ene Joannes de Bracle als pastoor. In kerkelijke stukken van het bisdom Luik en nadien in die van het aartsdiakenaat Xanten staat telkens de naam van de Oeffeltse kerk Salvator Mundi vermeld. Vanaf 1440 raakt de heerlijkheid en de stad Gennep steeds meer onder invloed van de Kleefse hertogen. Waarschijnlijk is het door de wereldse verstrengeling van Gennep met Oeffelt en Kleef, dat het dorp begin 17e eeuw bij het Bisdom Keulen wordt gevoegd.

Tijdens de 30-jarige oorlog trekken Croatische huurlingen al plunderend rond en houden ook huis in Oeffelt. Kort na het vertrek van deze plunderaars breekt in 1644 de pest uit in het dorp. Er blijven nog slechts 3 volledige gezinnen over. Het dorp herstelt zich van deze rampen en rond 1685 is de nederzetting weer gegroeid tot 250 inwoners. * De parochie Brakel was door de Oeffeltse beek in tweeën gesplitst. Het noordelijk gedeelte heette Brakel en het gebied ten zuiden van de beek heette Oeffelt. In de loop der eeuwen is de laatste naam gaan overheersen en is de naam Brakel als dorpsnaam geheel verdwenen.

De reformatie in de Republiek geldt niet voor Oeffelt, omdat dit dorp behoort aan de Heren van Kleef en Brandenburg, die voorstanders zijn van godsdienstvrijheid. De inwoners kunnen hun roomse religie gewoon blijven uitoefenen, de pastoor en de kapelaan kunnen op hun post blijven en de parochie behoudt haar bezittingen. Maar de omliggende plaatsen Cuijk, Haps en Beugen mogen hun kerken, die aan de protestanten vervallen, niet meer gebruiken. Als oplossing voor de gelovigen uit de omliggende dorpen wordt in overleg een boerderij op de grens met Cuijk “het kerkehuus” als kerkhuis gebruikt (1667). Tot 1854 maakt men gebruik van de oude kerk. Deze is echter in de eerste helft van de 19e eeuw slecht onderhouden. De arme bevolking kan te weinig opbrengen en het gemeentebestuur is te zuinig om voldoende middelen aan de kerk ter beschikking te stellen. Bovendien is het kerkje te klein geworden. Er is maar plaats voor 200 mensen. Men besluit een nieuwe kerk te bouwen, want herstel van de oude kerk is te duur en levert geen extra plaatsen op.

Op de plek van de oude kerk verschijnt een prachtig nieuw gebouw in neogotische stijl van de beroemde architect Dr. Cuijpers uit Roermond. Deze in de volksmond “Cuijperskerk” genoemd, wordt 29 augustus 1864 plechtig gewijd door Mgr. Deppen. De naam van de kerk wordt dan “Zoete Naam Jezus”. In oktober 1944 wordt dit prachtige bouwwerk tijdens de gevechten om Oeffelt door de Duitsers opgeblazen. Er rest dan nog slechts een ruïne van dit historisch kerkgebouw. Na de verwoesting vinden de kerkdiensten eerst plaats in de zaal van mevr. Van Kempen en daarna in een schuur aan de Hogehoek. Direct na de oorlog wordt er op de hoek Lieting/Kerkstraat-Noord een noodkerk gebouwd met 300 zitplaatsen. De nieuwe, huidige RK kerk Zoete Naam Jezus (Kerkplein 3) komt in 1955 gereed, naar ontwerp van architect N. v.d. Laan. In 1989 wordt de naam “Zoete Naam Jezus” van de kerk veranderd in San Salvatorkerk. De huidige kerk heeft op het priesterkoor de nodige veranderingen ondergaan: het priesterkoor is veel groter geworden; er is een nieuw altaar geplaatst; de kale wand van het priesterkoor is voorzien van een twee wandschilderingen van de Poolse schilder R. Biaiek. Voorwaar 2 fraaie kunstwerken." Aldus de Commissie 50 jaar Kerkgebouw Oeffelt.

In 2018 is het exterieur van de kerk gerestaureerd door restauratiebedrijf Van Dinther uit Schaijk. De hele kerk is eind jaren vijftig van de vorige eeuw opgetrokken uit mergelsteen. Veel kerken langs de Maas zijn opgetrokken uit mergel, omdat die stenen makkelijk via de rivier vanuit Maastricht konden worden aangevoerd. De goten van de hoofdbouw zijn gerestaureerd en dakpannen zijn uitgerepareerd, wat betekent dat de slechte pannen vervangen. Ook het zogeheten paramentwerk aan de topgevels is vernieuwd. Een deel van de mergelstenen aan de gevels was aan vervanging toe. Daarvoor hebben ze mergelstenen uit de groeve in het Zuid-Limburgse Sibbe laten komen. Ook de voegen zijn gerestaureerd. Bij andere steensoorten hakken ze de voegen uit. Maar daarvan zouden de mergelblokken te veel beschadigen. Daarom zijn de voegen hier uitgefreesd. De San Salvatorkerk in Oeffelt valt tegenwoordig onder de Parochie Maria, Moeder van de Kerk, die in 2010 is ontstaan door een samenvoeging van 14 kleine geloofsgemeenschappen.

- Molen De Vooruitgang (Molenstraat 4b) is een ronde stenen beltmolen uit 1913. Tot in de Tweede Wereldoorlog stond op korte afstand van De Vooruitgang een tweede molen. Beide molens werden echter zwaar beschadigd. Alleen De Vooruitgang is hersteld. Na de Tweede Wereldoorlog kreeg De Vooruitgang als eerste molen in Nederland fokwieken volgens het systeem Fauël. In 1953 is hij echter onttakeld en is de molen ingericht als meelfabriek. Al na een jaar is de molen uitgebrand. Eind jaren zeventig koopt de gemeente Oeffelt de romp. In 1986/87 is De Vooruitgang draaivaardig gemaakt. In 1993 volgde maalvaardig herstel. De Vooruitgang is uitgerust met 1 koppel 16der kunststenen, waarmee door vrijwillige molenaars graan wordt gemalen. De molen is op zaterdagen van 9:00-13:00 uur te bezoeken.

- Gevelstenen in Oeffelt.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De onder Links beschreven Wandelsportvereniging Un Endje Um organiseert door het jaar heen 4 jaarlijkse wandeltochten, te weten: de WinterTinteltenenTocht (op een zondag in januari). Afstanden 5 tot 25 km. De MeidoornBloesemTocht (op een zondag in mei). Afstanden 5 tot 30 km. De Maas en Viltmars (op een zondag in juli). Afstanden 5 tot 50 km. En de HerfstieZwerftieTocht (op een zondag in oktober). Afstanden 5 tot 25 km.

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Leemknèjers.

- "In mei 2020 is er de 4e editie van de Durpskwis Oeffelt. Iedereen uit het dorp mag een team samenstellen, met bijvoorbeeld familie, vrienden, buurtvereniging, sportclub of collega’s. Een team mag uit een onbeperkt aantal personen bestaan, maar we adviseren wel om een team samen te stellen van minimaal zo’n 8 personen. De enige voorwaarde is dat er minimaal twee teamleden in het dorp woonachtig zijn. De durpskwis zal namelijk ongeveer 100-125 vragen en opdrachten bevatten. Er zullen vragen gesteld worden over heel uiteenlopende onderwerpen (bijv. sport, muziek, (oud) Oeffelt, nieuws, puzzelvragen), dus verschillende leeftijdsgroepen in het team kan ook handig zijn.

Ieder team gaat in een door jullie zelf ingericht ‘hoofdkwartier’ in het dorp met de kwis aan de slag. En uiteraard moeten er ook allerlei opdrachten uitgevoerd worden in het dorp zelf. Klokslag 23.30 uur moeten alle quizboekjes weer ingeleverd zijn. Naast de wisselbeker staat er natuurlijk ook twee jaar lang roem op het spel. Het inschrijfgeld bedraagt € 40 per team. Bedenk een ludieke teamnaam en vermeld deze bij de inschrijving. Er is geen limiet aan het aantal teams. De durpskwis wordt op een zondagmiddag in juni afgesloten met een afsluitende activiteit die meetelt voor de einduitslag en daarna is er natuurlijk de prijsuitreiking." Durpskwis Oeffelt trekt telkens ca. 20-25 deelnemende teams met in totaal meer dan 400 deelnemers. De energie en het enthousiasme waarmee de teams de vragen en opdrachten beantwoorden is telkens weer geweldig om te zien.

- Kermis (oktober).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De 17,5 km lange beek de Oeffeltse Raam ontspringt aan de noordkant van de Overloonse Duinen en komt N van Oeffelt uit in de Maas. "Waterschap Aa en Maas en gemeente Boxmeer hebben in juli 2020 een samenwerkingsovereenkomst ondertekend voor de aanpak van de Oeffeltse Raam. De beek wordt aangepast zodat deze de gevolgen van de klimaatverandering beter kan opvangen. We krijgen steeds vaker te maken met hevige regenval en langere periodes van droogte. Ook in de omgeving van de Oeffeltse Raam wordt deze problematiek ervaren. Om die reden zijn er maatregelen uitgedacht zoals het aanleggen van een waterberging om het overtollige water op te vangen bij hevige regenval en het realiseren van wateraanvoer vanuit de Maas om de droogteproblematiek op te lossen. De beek wordt zo optimaal mogelijk ingericht zodat er jaarrond voldoende water is voor optimale natuurontwikkeling, zonder wateroverlast voor de omgeving.

Bestuurslid Peter van Dijk van Waterschap Aa en Maas: “Het unieke aan deze maatregelen is dat we zowel extra water gaan afvoeren richting de Maas bij hevige regenval, als ook extra water gaan aanvoeren vanuit de Maas om droogteproblematiek op te lossen. Uiteraard houden we hierbij de waterkwaliteit goed in de gaten.” Wethouder Jeu Verstraaten van gemeente Boxmeer: “Met deze samenwerking kunnen we opnieuw een flinke slag slaan in de bestrijding van wateroverlast en ook verdroging tegengaan. Dit geldt voor de hele loop van de Oeffeltse Raam. Onder andere ook op bedrijventerrein Saxe Gotha, waar we met en voor de ondernemers met nog meer maatregelen aan de slag gaan.”

Van schets naar concreet plan. In 2019 is gestart met het uitdenken van oplossingen voor de aanpak van de Oeffeltse Raam samen met o.a. ZLTO, agrariërs, aanliggend bedrijventerrein Saxe Gotha en Brabants Landschap. De gemeente en het waterschap onderzochten de belangen in de streek en spraken met alle partijen over hun ideeën. Uit deze ideeën en mogelijke oplossingen kwamen drie varianten voor een maatregelenpakket. Er is nagegaan of deze plannen haalbaar waren. Hier kwam een voorkeursvariant uit in de vorm van een schetsontwerp. Samen met de betrokken partijen wordt deze voorkeursvariant de komende tijd uitgewerkt tot een inrichtingsplan. Dit plan is begin 2021 klaar. Als alles volgens plan verloopt, worden de maatregelen om de Oeffeltse Raam klaar te maken voor de toekomst vanaf eind 2021 uitgevoerd." (bron: Waterschap Aa en Maas, juli 2020)

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Oeffelt (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Dorpshuis: - De Kleppenburg is een multifunctioneel dorpshuis en biedt daardoor vele gebruiksmogelijkheden. Je kunt er o.a. terecht om te vergaderen, of cursussen te geven. Koffietafels van 15 tot 150 personen zijn mogelijk in elke aan te passen sfeer. Maar er is bijv. ook ruimte voor muziekles, ballet of om gezellig te feesten of te dansen van Carnaval tot Country.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Het Telraam biedt ook onderdak aan BSO Springplank.

- Muziek: - Fanfare Vriendenkring.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. De Zwaluw is opgericht in 1918 en heeft ca. 400 leden.

- Tennisvereniging.

- BC Veerkracht is een veelzijdige badmintonvereniging met mogelijkheden voor iedereen, van beginnend recreant tot gevorderde badmintonspeler.

- Volleybalclub Argos.

- Wandelsportvereniging Un Eindje Um is opgericht in 1963. Het is een prachtig verhaal hoe het destijds zo gekomen is en hoe de eerste jaarlijkse wandeltocht verlopen is. Wij laten je hiervan graag meegenieten en laten hierover toenmalig secretaris A. Elders aan het woord: "Het was in oktober 1961 dat de toenmalige burgemeester J. Stuy ons, Jan Horsten en Leo Heurkens zaliger gedachtenis en ondergetekende, benaderde met het verzoek een wandelmars in Oeffelt te gaan organiseren. Stuy was een enthousiast wandelsport liefhebber en liep vele marsen her en der in het land en had al vele malen de Nijmeegse Vierdaagse tot een goed eind gebracht. Wij hadden dus een goede adviseur ter beschikking en daarom hoefden wij niet lang na te denken en gingen dus aan de slag. De werkzaamheden bestonden uit: De diverse afstanden vaststellen, routen bepalen en uitzetten, een passende naam bedenken, doorgangsvergunningen aanvragen bij de gemeente Gennep, Bergen en Boxmeer, medailles, groepsherinneringen, raambiljetten bestellen, inschrijfformulieren maken etc. etc.

Door gebruik te maken van relaties hadden wij kunnen regelen dat de wandelaars onderweg werden getrakteerd op een rolletje King pepermunt en bij de finish werden onthaald op warme knakworst. Kortom, wij vonden dat wij met z’n drietjes goed ons best hadden gedaan en werden steeds nieuwsgieriger hoe het allemaal zou gaan lopen. Op de vastgestelde startdatum werden wij wakker en kregen de schrik van ons leven, want het regende pijpenstelen, het waaide en het was zo koud dat wij dachten dat de eerste Maas en Viltmars letterlijk in het water zou vallen. Burgemeester Stuy kwam op die bewuste zondagmorgen op het startbureau in Café De Wijngaard, zag aan onze gezichten dat wij het niet meer zagen zitten en heeft ons toen bemoedigend toegesproken zodat wij toch weer optimistisch de komst van de wandelaars zaten af te wachten. Wonder boven wonder kwamen er, ondanks het slechte weer, toch nog bijna 1000 deelnemers aan het startbureau, tot grote opluchting van het driemanschap. En zo hielden wij in juni 1963 de 1e Maas en Viltmars letterlijk ten doop."

- Zorg: - De in 1999 opgerichte kleinschalige Zorgboerderij den Urling biedt een grote variatie aan werkzaamheden voor mensen met een zorgvraag. Ze verzorgen paarden, koeien, schapen, varkens, ezels, geiten, kippen, konijnen, vogels en een cavia. Ze werken in de moestuin en bloementuin, in de boomgaard, op het erf, in de weilanden en in de kantine. Ook is er veel ruimte voor recreatieve activiteiten zoals skelteren, paardrijden en fietsen, knutselen of handwerken. En dagelijks wandelen ze met de honden in het aangelegen natuurgebied de Oeffeltse Meent. Op Zorgboerderij den Urling kunnen ook certificaten worden behaald zoals een 'kippen diploma' voor deelnemers die graag willen leren omgaan met kippen. Maar ook een 'kruiwagen rijbewijs' voor het goed leren hanteren van een kruiwagen. Elke maand wordt een deelnemer in het zonnetje gezet met het certificaat 'De Opsteker van de Maand'.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Bij Ondernemersvereniging Oeffelt zijn ca. 60 ondernemers aangesloten. Onder de link vind je daar een overzicht van.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Oeffelt.

Reactie toevoegen