Nunhem

Plaats
Dorp
Leudal
Midden-Limburg
Limburg

nunhem_plaatsnaambord_kopie.jpg

Nunhem is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Leudal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-9-1942. Per 1-10-1942 over naar gemeente Haelen, in 2007 over naar gemeente Leudal.

Nunhem is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Leudal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-9-1942. Per 1-10-1942 over naar gemeente Haelen, in 2007 over naar gemeente Leudal.

LB gemeente Nunhem in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Nunhem in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Nunhem in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Nunhem

Terug naar boven

Status

- Nunhem is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Midden-Limburg, gemeente Leudal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-9-1942. Per 1-10-1942 over naar gemeente Haelen, in 2007 over naar gemeente Leudal.

- Onder het dorp Nunhem valt ook een deel van de buurtschap Op de Bos.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Nûnem.

Oudere vermeldingen
1224 Nunem, 16e eeuw Nuenen, 1840 Nunheim, 1846 Nunheim of Nunhem.

Naamsverklaring
Samenstelling van nieuw en heem, betekent dus 'nieuwe woonplaats'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Nunhem ligt NW van Roermond, N van Haelen en grenst in het O aan de provincialeweg N273 (Napoleonsweg) en in het W aan de weg van Haelen naar Roggel. De Maas loopt niet ver O van het dorp.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Nunhem 46 huizen met 208 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 39/166 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen St. Elisabeth 5/31 en Leu-Molen 2/11. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 250 huizen met ca. 650 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Plaatsnaam en parochie worden voor het eerst vermeld in 1224. In dat jaar worden het patronaat en personaat door Dirk van Altena en zijn vrouw Ymaina overgedragen aan de abdij van Averbode. De parochie was verbonden met de kloosters van Keizerbos (Neer) en Sint-Elisabethsdal (Nunhem). Het dorp maakte van 1450 tot 1568 deel uit van het toenmalige Graafschap Horn (soms ook als Horne of Hoorne gespeld). Dit was een zelfstandig ministaatje vlakbij Roermond met als centrum het kasteel van Horn.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Het kleine dorp Nunhem geniet wereldwijd bekendheid in agrarische kringen, vanwege de vestiging van de firma Nunhems, een wereldwijd opererend bedrijf in zaadveredeling. In 2013 is een akkoord gesloten over een forse uitbreiding van Nunhems, wat landschappelijk in de omgeving is gecompenseerd. De firma was jarenlang eigendom van het Bayer-concern. Bayer wilde echter wereldleider in groentezaden Monsanto kopen, en dat zou samen met de toen nr. 4 in deze sector, de firma Nunhems, volgens de 'kartelwaakhond' van de EU een te dominante marktpositie opleveren. Zij besloot daarom in 2018 de firma Nunhems te verkopen. Koper is geworden de firma BASF. Bij Nunhems werken wereldwijd meer dan 2.000 mensen.

"De uitbreiding van Nunhems Netherlands/Bayer op 45 ha in het Buggenumse Veld betekent een ingrijpende verandering van het ruimtelijk beeld. Een aanmerkelijk deel van het cultuurhistorisch gave en grootschalig ruimtelijke veld verandert door deze ontwikkeling in een industrieel bebouwd gebied. Deze ingrijpende verandering in ruimtelijke kwaliteit vraagt om passende maatregelen om het verlies aan ruimtelijke kwaliteit te compenseren." Kennelijk zijn daar 'compensatiegelden' voor beschikbaar gesteld. In het rapport 'Tussen Servaas en Maas. Besteding van de Bayer compensatiegelden' worden hier door Dorpsraad Buggenum, Dorpsraad Nunhem, Heemkundevereniging Oos Naer, Stichting 'Buggenum door de eeuwen heen' en Molenstichting Friedesse Molen voorstellen voor gedaan. Zie ook de 'ondersteunende documenten' op deze pagina.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Het dorp heeft 10 rijksmonumenten, met naast de kerk en molen o.a. kasteel Nunhem (Voort 4), voormalig klooster Maria Schoot (Voort 6), de Mariakapel (Servaasweg bij nr. 4) en de Sint Job-kapel (Servaasweg bij nr. 7).

- Nunhem heeft 5 gemeentelijke monumenten.

- De mergelstenen toren van de RK Sint-Servatiuskerk in Nunhem (Kerkstraat 18) is 14e-eeuws. Deze is mogelijk in de 18e eeuw nog verhoogd. De huidige kerk, die tegen de toren is aangebouwd, dateert uit 1894 en is ontworpen door architect Jacques van Groenendael. De toren is in 1924 gerestaureerd. Na de aardbeving van 1992 is de toren hersteld. De kerk is een neogotisch bouwwerk, gebouwd in baksteen met mergelstenen speklagen. Het is een eenbeukige kerk met drievoudig gesloten koor. De kerk wordt omgeven door een ommuurd kerkhof. Tot de inventaris behoren een aantal laatgotische houten beelden: Sint-Anna, Sint-Ursula, Heilige Magdalena en Johannes de Doper. Het hardstenen doopvont is mogelijk 17e-eeuws. Twee klokken stammen uit 1492. Op het kerkhof bevindt zich een grafkruis uit 1664, en ook de zerk voor Jacques van Groenendael (1912) bevindt zich op deze begraafplaats. De kerk valt onder parochie Sint Servatius. - Op deze site vind je uitvoerige informatie over verleden en heden van de Servaaskerk en de Servaaskapel, in tekst en beeld, opgezet en onderhouden door J.P. Adams. Iedere zondag om 9.30 uur en woensdag om 9.00 uur kun je hier de H.Mis live meekijken.

De kerktoren is in 2020 gerestaureerd. De toren is opnieuw gevoegd en enkele mergelblokken zijn vervangen. De restauratie is uitgevoerd door Mergelbouwsteen Kleijnen uit Sibbe. Dit onderdeel van de restauratie is tevens het einde van een periode van 6 jaar van restauratie. In deze periode zijn vele restauraties uitgevoerd, zowel in als buiten aan de kerk. De totale restauratie heeft ongeveer € 73.000,- gekost. De restauratie is voor 50% bekostigd door het Ministerie van Cultuur, voor 20% door de provincie Limburg en voor 30% door de parochie.

- De Leumolen en de voormalige Leuhof liggen geïsoleerd en diep in het bos van natuurgebied Leudal, NW van het dorp. De watermolen, die uit een koren- en oliemolen bestaat en de enige vrijwel complete oliemolen in Limburg is, wordt door een houten waterrad aangedreven met water uit de Leubeek. Tegenwoordig wordt de molen ook Sint Ursulamolen genoemd, maar dat kwam doordat de katholieke minister Cals daar in 1956 op aandrong (voor nadere informatie zie de link). Vanouds was de naam altijd Leumolen en kleine varianten daarop. In de molen is een informatiecentrum met o.a. een expositie over de cultuurhistorie van het Leudal.

Een mooie opsteker voor de (bekendheid van de) molen is dat zij in 2013 is verkozen tot PrachtPlek van Nederland. Staatsbosbeheer ging in 2013 namelijk op zoek naar de PrachtPlek van Nederland. De organisatie wilde met de verkiezing laten zien wat Nederlanders met de natuur hebben en wat Nederland in huis heeft. Ook de Leumolen streed mee om de eretitel. Uit ruim 50 voordrachten door Staatsbosbeheer-medewerkers werd de waterradmolen met de omringende beekdalen genomineerd, samen met elf andere kandidaten. Daarna volgde twee maanden lang de eindstrijd om de titel. Wie de meeste aandacht voor het YouTube-filmpje over de plek wist te verwerven, zou de titel ‘De PrachtPlek van Nederland’ veroveren. Er waren bij de sluiting van de stemtermijn op 19 mei 2013 in totaal 16.366 stemmen uitgebracht op de finalisten, waarbij een view van het filmpje telde als een stem. De Leumolen won met glans; de watermolen was goed voor een kwart van de stemmen - 4093 views - en sleepte ook veruit de meeste ‘leuks’ en reacties in de wacht. De Leumolen met het beekdalengebied rondom mag zich daarom met recht de 'PrachtPlek van Nederland' noemen. De trofee is uitgereikt aan de beheerder van de molen en boswachter van het Leudal, Piet Zegers.

- Sint Servaaskapel (Servaasweg bij nr. 46) uit 1892.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - CV De Bosuule.

- Nunhem is in de regio bekend om zijn verering van Sint Servatius, die hier gedoopt zou hebben. Jaarlijks trekt hier in de week voor Hemelvaart nog een processie naar de Servaaskapel. De inwoners leggen dan een bloementapijt naar de kapel.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Nunhem krijgt medio 2020 een Pluktuin, bij de locatie van Care+ oftewel de voormalige basisschool. Het is een initiatief van Care+ , dat wordt uitgewerkt samen met de gemeente Leudal en Stichting Instandhouding Kleine Landschapselementen in Limburg (IKL).

- Het gaat niet goed met de bijen en vlinders in ons land. Gelukkig worden er steeds meer initiatieven ontplooid om hier iets aan te doen. Zo heeft de gemeente Leudal op initiatief van een inwoner in het voorjaar van 2020 de berm in de Caulitenstraat (die langs de zuidrand van het dorp Nunhem loopt) gefreesd en ingezaaid met een bloemrijk akkerranden-mengsel, dat geleverd is door de in de vorige alinea vermelde stichting IKL. Goed voor de bijen en insecten, biodiversiteit en mooi voor het uitzicht! Helaas was er door de aanhoudende droogte eind mei 2020 nog geen plantaardig leven te bekennen, dus men hoopt dat het snel gaat regenen en anders in 2021 in de herkansing.

- Het buitengebied N en W van het dorp is grotendeels bedekt met bos van natuurreservaat Leudal, dat bekend is door zijn rijke flora en fauna. De O helft van dit 900 ha grote gebied valt onder Nunhem, de W helft valt onder buurdorp Haelen. In 2013 zijn in het Leudal loopplanken onder bruggen en kleinwildrasters langs wegen aangebracht. Doel hiervan is het verminderen van verkeersslachtoffers onder zoogdieren als otter, das en bunzing. Door het aanbrengen van loopplanken kunnen landgebonden zoogdieren veilig onder bruggen door lopen in plaats van dat ze de weg over hoeven te steken. Door het plaatsen van rasters worden de dieren richting de loopplanken geleid.

Terug naar boven

Beeld

- "De Dorpsraad vatte begin 2019 het plan op om de bewoners van Nunhem te vragen hun dorp te fotograferen. De foto’s zouden dan op de site van de Dorpsraad gezet worden. Aan het eind van de zomer zou een jury dan de mooiste foto's uitkiezen. Deze oproep was niet aan dovemansoren gericht, want gedurende de zomer hebben de Nunhemmers vele foto’s ingestuurd. Na een kleine voorselectie bleven er 110 foto’s over die op zaterdag 28 september te bezichtigen waren in ons gemeenschapshuis Servaas. De belangstelling voor deze expositie was bijzonder groot. Ook hier kun je alle mooie foto's nog bekijken."

- Reportage van het L1-programma Óngerwaeg over 'de bonte huishouding van Ans en Leike Hermans' in Nunhem (maart 2020).

Terug naar boven

Links / voorzieningen / verenigingsleven

- Algemeen: - Site van en over Nunhem.

- Nieuws: - Nieuws uit Nunhem van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenorganisatie: - Dorpsraad Nunhem is opgericht in 2006, in verband met de destijds aanstaande gemeentelijke herindeling, en zet zich in voor behoud en waar mogelijk verbetering van de leefbaarheid van het dorp.

- Dorpshuis: - "Op 1 oktober 19xx werd priester/kunstenaar Jean Adams benoemd tot pastoor van Nunhem. De Nunhemmers zouden weldra ervaren dat ze een uiterst actieve en kunstzinnige pastoor hadden gekregen. Hij stelde zich tot taak het geestelijk en cultureel welzijn van de Nunhemmers en anderen uit de streek naar een hoger niveau te tillen. Hij miste in het dorp een ruimte waarin hij zijn idealen zou kunnen verwezenlijken. Daarom bouwde hij vlak naast de kerk de Servaaszaal. Het was voor die tijd een moderne zaal met een echt podium en stoelen die zoals dat tegenwoordig ook het geval is rond stonden opgesteld. Door slecht onderhoud moest de zaal in 19xx worden afgebroken en kregen de Nunhemmers door een grondruil met de gemeente Haelen waartoe het dorp toen nog behoorde een nieuwe gemeenschapszaal, die ook St. Servaaszaal heet. De gemeenschapsruimte bevat ook een gymzaal en enkele vergaderruimtes. Nunhemse verenigingen maar ook verenigingen van buiten het dorp maken wekelijks gebruik van de verschillende ruimtes." (bron: Dorpsraad)

- Jeugd: - SJAN (Stichting Jeugd Activiteiten Nunhem) organiseert door het jaar heen diverse evenementen en activiteiten voor de jeugd uit het dorp.

- Muziek: - Muziekvereniging Nunhem is opgericht in 1981 en heeft als doelen het opluisteren van allerlei festiviteiten in het dorp met fanfaremuziek, zoals de jaarlijkse St. Servaasprocessie, jubilea en volksfeesten. Daarnaast verzorgt ze jaarlijks een dorpsconcert, een uitwisselingsconcert met zusterverenigingen, de opluistering van de Caeciliamis, kerstliederen op Kerstavond, en sinds een aantal jaren een themaconcert.

- Senioren: - Seniorenvereniging.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Nunhem kerk.

Reacties

(1)

Nunhem wordt reeds in 1224 vermeld in officiële aktes. Het is o.a. bekend vanwege zijn verering van Sint Servatius die hier gedoopt zou hebben. Ieder jaar trekt hier in de week voor Hemelvaart de processie nog naar de Servaaskapel. De bewoners leggen een bloementapijt naar de kapel.
Het dorpsgebied is grotendeels bedekt met bos dat grotendeels in eigendom is van Staatsbosbeheer. Het bosgebied is een beschermd natuurgebied dat bekend is door zijn rijke flora en fauna. Ondanks het geringe aantal inwoners telt ons dorp 4 cafés waarvan 3 in combinatie met een restaurant. Het is er goed eten en drinken. Binnen ons grondgebied ligt het bedrijf Nunhems Zaden, een internationaal bedrijf in zaadveredeling.
Op de kaart ziet u verschillende meanderende beken, kloosters en kastelen ingetekend. Tekenen van een rijk verleden.

Red.:
Dank voor uw aanvullingen! We hebben e.e.a. verwerkt. Nunhem is inderdaad gelukkig nog altijd een water- en bosrijk landelijk gelegen dorp.

Reactie toevoegen