Krimpen aan de Lek

Plaats
Dorp
Krimpenerwaard
Krimpenerwaard
Zuid-Holland

krimpen_aan_de_lek_collage.jpg

Krimpen aan de Lek, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Krimpen aan de Lek, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

krimpen aan de lek groeten uit 1909 [640x480].jpg

Krimpen aan de Lek Groeten uit 1909

Krimpen aan de Lek Groeten uit 1909

Krimpen aan de Lek..JPG

Aangekomen in Krimpen aan de Lek.

Aangekomen in Krimpen aan de Lek.

Krimpen aan de Lek (2).JPG

Op de dijk in Krimpen aan de Lek.

Op de dijk in Krimpen aan de Lek.

Krimpen aan de Lek.JPG

Bij de haven van Krimpen aan de Lek.

Bij de haven van Krimpen aan de Lek.

krimpen_aan_de_lek_de_kleine_zaag.jpg

Krimpen aan de Lek, natuurgebied De Kleine Zaag.

Krimpen aan de Lek, natuurgebied De Kleine Zaag.

ZH gemeente Krimpen aan de Lek in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Krimpen aan de Lek in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Krimpen aan de Lek in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Krimpen aan de Lek

Terug naar boven

Status

- Krimpen aan de Lek is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Krimpenerwaard, gemeente Krimpenerwaard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1984. In 1985 over naar gemeente Nederlek, in 2015 over naar gemeente Krimpenerwaard.

- Wapen van de voormalige gemeente Krimpen aan de Lek.

- Onder het dorp Krimpen aan de Lek valt ook de buurtschap De Noord (grotendeels) en een klein stukje van de buurtschap Schuwacht. Vroeger was er ook nog de buurtschap Middelland.

- Krimpen aan de Lek heeft sinds 1976 een stedenband (‘jumelage’) met de Duitse gemeente Eschenstruth (bij Kassel). Jaarlijks vinden uitwisselingen plaats tussen Krimpense en Eschenstruthse verenigingen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Eerste helft 12e eeuw Crempene, 1396 Crimpen, 1514 Crimpen upte Leck, 1867 (gemeentekaart Kuijper) Krimpen op de Lek.

Naamsverklaring
In Krimpen schuilt waarschijnlijk een oude waternaam met de betekenis ‘de kronkelende rivier’. Hier met de toevoeging aan de Lek, naar de ligging aan deze rivier, waarvan de naam (8e eeuw Lokkia, 9e eeuw Legka, wijzend op een grondwoord Lakkia) waarschijnlijk verband houdt met lekken. (1)
Zie ook bij Krimpen aan den IJssel.

Terug naar boven

Ligging

Krimpen aan de Lek ligt O van Krimpen aan den IJssel, W van Lekkerkerk. Krimpen aan de Lek ligt op de N oever van de Lek. Even voorbij het dorp stroomafwaarts komt De Noord bij de Lek en gaan ze samen verder als Nieuwe Maas. Vroeger heette het vaarwater Z van eiland De Zaag Spanjaardgat. Het water tussen De Zaag en de Lekdijk heet Bakkerskil. Volgens het plaatsnaambord begint de bebouwde kom van Krimpen aan de Lek, vanuit Krimpen aan den IJssel gezien, ter hoogte van De Noord 56.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Krmpen aan de Lek 141 huizen met 1.031 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 97/732 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Middelland 21/148 en De Noord 23/151.

- Per 1 januari 1985 is de gemeente Krimpen aan de Lek opgeheven en als volgt opgedeeld:
566 hectare met 2.277 huizen en 6.215 inwoners naar de nieuwe gemeente Nederlek;
69 (onbewoonde) hectare naar de gemeente Krimpen aan den IJssel. Dit betrof het gebied N van de Provincialeweg Krimpen aan den IJssel-Schoonhoven, wat nu bekend staat als de nieuwbouwwijk Lansingh-Zuid. Reden: Krimpen aan den IJssel had bouwlocaties nodig en had op eigen grondgebied geen uitbreidingsmogelijkheden meer. De gemeentelijke herindelingen van 1985 zijn aangegrepen om hier op deze wijze een mogelijkheid voor te creëren.

- Tegenwoordig heeft het dorp ca. 2.600 huizen met ca. 6.500 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In de 18e eeuw was in Krimpen aan de Lek een rederij gevestigd, die zich had gespecialiseerd in de walvisvaart. Veel commandeurs (gezagvoerders, kapiteins) op de schepen van de vloot van deze Rederij Van Holst, waren afkomstig uit het dorp of de directe omgeving. Dat gold ook voor de bemanning. Er werd uitsluitend gevaren in de periode van april tot en met juli, als de viswateren rond Groenland en Noord-Canada wat minder koud zijn dan anders. De walvisvangst was in die tijd een gevaarlijke bezigheid. Het begon al op de heenreis, op de Noordzee en de Atlantische Oceaan, waar in de 18e eeuw nog volop piraten actief waren. Om die reden werd men vaak geëscorteerd door oorlogsschepen.

Ook kruiend poolijs vormde een gevaar: bewegend ijs is door niets tegen te houden en heeft destijds een aantal schepen van walvisvaarders gekraakt en tot zinken gebracht. Dan was er nog de gevreesde ziekte scheurbuik, veroorzaakt door een gebrek aan vitamine C. In die tijd was scheurbuik de belangrijkste doodsoorzaak onder zeelieden. Dat het walvisspek hier een goede remedie tegen was, werd pas later ontdekt. Maar het grootste gevaar was de walvis zelf. Als de kleine vangstsloepen te ver bij de walvis vandaan voeren, had de harpoen weinig nut. Het (te) dicht bij de gevaarlijke staart varen, kon de dood tot gevolg hebben. Het binnenhalen van een vele tonnen wegende en voor zijn leven vechtende kolos, vereiste een perfecte samenwerking van de bemanning en leidde niet zelden tot ongelukken.

Afhankelijk van de grootte van de te vangen walvis, waren drie tot vijf vangstsloepen actief om één walvis te doden. Ook - en met name - tijdens de terugreis, lagen de piratenschepen weer op de loer. Klaarblijkelijk was de opbrengst van de walvisvaart zó groot, dat men al deze gevaren op de koop toe nam. Thuisgekomen werd het vet gekookt in de traankokerijen. Dit vormde de basis voor producten zoals zeep, lampolie en kaarsen. Ook het bij vele kinderen uit die tijd - en later - beruchte levertraan, rijk aan vitamine A en D, is van de walvis afkomstig. Tegenwoordig herinnert alleen de walvis op de kerktoren van het dorp nog aan dit bijzondere hoofdstuk uit de geschiedenis van Krimpen aan de Lek. (210 jrg. 5 nr. 4, 231)

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Krimpen aan de Lek, kun je terecht bij Historische Vereniging Crempene.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Krimpen aan de Lek heeft 11 rijksmonumenten, voor de ene helft betrekking hebbend op de begraafplaats, voor de andere helft betrekking hebbend op het watertorencomplex.

- Van de NH kerk aan de Dorpsstraat 1 werd de laatgotische voorganger in 1939 gesloopt omdat deze in deplorabele staat verkeerde. Het meest opmerkelijk aan de opvolger die direct daarna werd gebouwd, is niet de architectuur, die de voor de jaren dertig zo kenmerkende vormen reflecteert, maar de plaats. Ondanks de funderingsproblemen van de oude kerk, die uiteindelijk tot de afbraak leidden, besloot men het nieuwe godshuis ook daar, buitendijks, te bouwen. Het gebouw is ten opzichte van de voorganger negentig graden gedraaid. Overigens is de inventaris nog grotendeels 17e- en 18e-eeuws.() Hervormde Gemeente Krimpen aan de Lek (PKN). Bijzonder is dat u op de pagina Kerkwandeling van achter uw pc een virtuele wandeling door de kerk kunt maken.

- Gereformeerde (PKN) Ontmoetingskerk. - Via deze link kun je een kerkdienst live beluisteren (terwijl hij bezig is dus). Ook oudere kerkdiensten kun je er terugluisteren.

- Het Watertorencomplex uit 1909 valt onder de buurtschap Schuwacht.

- Het voormalige gemeentehuis (met gemeentewapen in de gevel) op Dorpsstraat 7 is in 1905 gebouwd als herenhuis voor plaatselijke notabelen. Het is 'met ruime beurs' gebouwd; robuust, met eersteklas materialen en hoge plafonds. De familie in kwestie heeft er 50 jaar gewoond. Daarna is het verbouwd tot gemeentehuis. Na de gemeentelijke herindeling van 1985 verliest het pand zijn functie, maar als trouwlocatie blijft het nog lang bestaan. In 1997 kopen Cees en Margreet Gouwens - beiden geboren en getogen in Krimpen aan de Lek - het pand en verbouwen het tot woonhuis. In 2017 hebben ze het huis verkocht wegens verhuizing naar Schoonhoven.

- De oude Lekbootsteiger geldt als een schitterend uitzichtpunt. Die erkenning kreeg het ook in 1999, toen de gemeenteraad tot instandhouding en renovatie besloot.

- Dorpsstraat 88: monumentaal huis.

- Rijsdijk 24: mooi wit huis in Noorse stijl.

- Rijsdijk 51-53: ijsselsteenhuisjes.

- Gevelstenen in Krimpen aan de Lek.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Fiets- en voetgangersveer Drechtsteden 2 vaart in een driehoek Krimpen aan de Lek - Kinderdijk - Slikkerveer. Op deze plek vaart al heel lang een veerpont. De geschiedenis hiervan gaat in ieder geval terug tot begin 14e eeuw. Het veer is vele jaren geëxploiteerd door het echtpaar De Visser uit Slikkerveer. Meta de Visser is oprichter en was jarenlang voorzitter van de Vereniging Vrienden van de Voetveren, een vereniging die zich al sinds 1982 inzet voor de instandhouding en uitbreiding van vooral de kleine veerpontjes. Mede door de inzet van deze vereniging is het aantal veerpontjes de laatste decennia flink toegenomen, nadat aanvankelijk veel pontjes waren weggesaneerd. Pontjes zijn en blijven op veel plaatsen van belang, niet alleen voor het sociale en woon-werkverkeer maar ook toeristisch gezien zijn het vaak belangrijke schakels in wandel- en fietsroutes. De vereniging kan uw steun (al vanaf €5,00 per jaar) dan ook goed gebruiken om de strijd voor behoud en uitbreiding van het aantal pontjes voort te zetten.

- Ook het autoveer Krimpen aan de Lek - Kinderdijk heeft een rijke geschiedenis. Rond 1300 was hier al sprake van een veer.

- In 2001 is het werk aan het buitenterrein van bungalowpark Lekdreef (aan de O kant van Krimpen aan de Lek, langs de Lek) afgerond. Er is grond afgegraven en een maaiveldverlaging toegepast, waardoor het terrein aansluit bij het landschappelijk beeld van de Lek. De Lek vormt een open rivier en heeft ter hoogte van het voormalige voorterrein een getijdengeul. De werkzaamheden zijn uitgevoerd om meer waterbergingsmogelijkheden aan de rivier te bieden, als compensatie voor het bouwen van woningen op het Van Zoestterrein aan de Voorstraat in Lekkerkerk. Een brede plasberm is een ideale groeiplaats voor riet. Daardoor ontstaat er een natuurlijke aansluiting met de rietvelden die aanwezig zijn ten westen van het eiland De Hoop en de rietvelden nabij zwembad Schuagt. Door plaatselijke verschillen in maaiveldhoogte, ontstaan er grotere en nattere rietstroken. Dit maakt het gebied interessant voor de rietzanger, grote karekiet, waterral en roerdomp.

Planten op de overgang van riet naar water, zoals biezen en waterplanten, gedijen moeizaam in golvend water en vragen om rustiger water. Om toch de gewenste variatie te verkrijgen, is in de rietzone een verdieping tot NAP –1 meter gecreëerd, die in de luwte ligt en mogelijkheden biedt aan planten die een diepere waterstand wensen. Een talud van 1 op 10 vormt de overgang van riet naar ruigte aan de landzijde. Hier kunnen allerlei grazige vegetaties tot ontwikkeling komen, waardoor het terrein een grote meerwaarde heeft gekregen. Stichting Het Zuid-Hollands Landschap heeft het beheer van het terrein op zich genomen. Het is de moeite waard dit goede voorbeeld van ‘nieuwe natuur’ eens te gaan bekijken. (903, 5-12-2001)

- Het (schier)eiland De Zaag, gelegen rond de gelijknamige weg zuidelijk van de Noord en de Molendijk, is na de Tweede Wereldoorlog aangelegd met onder meer puin uit het gebombardeerde centrum van Rotterdam. Het oostelijke gedeelte van het eiland, Kleine Zaag geheten, is tegenwoordig ingericht als recreatieterrein. Wandelaars maken veelvuldig gebruik van de graspolders om er rust te vinden, jong vee is losgelaten om de grasvelden te begrazen en in het voorjaar wordt het gebied door vogels als broedplaats gebruikt. In de zomermaanden is het zandstrandje een ideale plek voor waterrecreanten. Door de Kleine Zaag loopt een gemarkeerde wandelroute van 2 km en start bij de Zaagbrug, industrieterrein De Zaag. Honden aangelijnd toegestaan. Een deel van De Zaag is in gebruik als industrieterrein, een ander deel is natuurgebied.

Het natuurgebied bestaat uit buitendijkse rietlanden en een opgespoten zomerpolder die deels uit grasland en deels uit hoogopgaande wilgen bestaat. Het niet opgespoten deel van De Zaag bestaat vooral uit rietmoeras en rietruigten. Verschillende moerasvogelsoorten voelen zich daar thuis. In botanisch opzicht spreken soorten als de spindotter en het zomerklokje tot de verbeelding. Dit zijn zogeheten getijdensoorten, planten die voorkomen in gebieden die onder invloed van eb en vloed staan. Op De Zaag is dat het geval. Een klein deel van het in beheer gekregen gebied bestaat uit een wilgenhakhoutgriend. Op de zomerkade staat een lange rij knotessen. In het voorjaar ‘pleisteren’ veel doortrekkende vogels enige tijd in het gebied. Het Zuid-Hollands Landschap organiseert excursies door dit gebied. Nadere informatie op tel. 010-2722222.

- Recreatiegebied Weteringbos is gelegen tussen de Wetering en de meest noordelijke bebouwing van de Tiendweg. Het gebied is in eigendom en beheer bij het Natuur- en Recreatieschap Krimpenerwaard.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Krimpen aan de Lek (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- MFA: - In het centrum van Krimpen aan de Lek is in 2016 een gloednieuwe multifunctionele accommodatie (MFA) gerealiseerd; het Cultuurhuis. Een centrum voor welzijn, educatie, zorg, wonen, kunst en cultuur. Geconcentreerd onder één dak, laagdrempelig, met een gezamenlijke programmering van activiteiten onder één beheer en één aansturing met als doel een bruisende ontmoetingsplaats te realiseren in het nieuwe dorpshart.

- Sport: - v.v. Dilettant (voetbal). - Tennisvereniging Krimpen aan de Lek (TVKL).

- Zorg: - Zorgboerderij De Lekhoeve.

Reacties

(1)

Geachte heer,

Mijn interesse werd gewekt door de reportage "Ode aan onze Dorpen" met u in De Telegraaf van 10-11-2012. Daar ik thans een 2e woning bezit in Krimpen aan de Lek werd ik enigszins nieuwsgierig. Mijn 2e huisje is een monumentaal pandje wat deel uitmaakt van de Watertoren van KadL. en is gebouwd in 1909 en ligt in de buurtschap Schuwacht. Ik vind het jammer dat dit als bezienswaardigheid niet is vermeld. Er wordt wel een molen genoemd, maar er staat geen molen in Krimpen aan de Lek. Ik kan veel vertellen over de Krimpenerwaard in het algemeen, daar ik 35 jaar woonachtig ben geweest in Schoonhoven. Ik ben nog steeds als politie-ambtenaar in deze regio werkzaam. Mocht u vragen hebben over dat gebied, dan kan ik er veel over vertellen, diverse buurtschappen liggen in de Krimpenerwaard.
Mijn complimenten voor uw inzet en pracht site.

Met vriendelijk groet,
Adrie Brands
06-40457694

Red.:
Dank voor uw complimenten heer Brands. Dank ook voor uw opmerkingen. De molen stond hier per abuis, die hebben we verplaatst naar waar hij wél thuishoort. De vermelding van het watertorencomplex hoort er zeker bij, die hebben we toegevoegd bij de homepage van Schuwacht en gelinkt vanuit Krimpen aan de Lek. Voor de postadressen ligt de buurtschap Schuwacht overigens grotendeels 'in' Lekkerkerk en maar voor een klein stukje 'in' Krimpen aan de Lek. Lekkerkerk begint formeel al bij het zwembad. Zie de specificatie bij de homepage van Schuwacht. Desgewenst kunt u dat verifiëren op www.postcode.nl als u daar de straatnaam Schuwacht invoert.
In 2002 heb ik met enkele ingewijden uit de streek een boek gemaakt over Krimpenerwaard en Lopikerwaard, waarin wij naast de 30 steden en dorpen ook alle 50 buurtschappen uitvoerig hebben beschreven en afgebeeld. Het boek is nog te koop, onderaan onze homepage van de Krimpenerwaard vindt u een link waar u het desgewenst kunt bestellen. Uiteraard blijven evt. opmerkingen en aanvullingen welkom.
Met vriendelijke groet,
Frank van den Hoven
hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen