Koartwâld

Plaats
Buurtschap
Achtkarspelen
Fryslân

kortwoude_collage.jpg

Kortwoude, collage van buurtschapsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Kortwoude, collage van buurtschapsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Koartwâld

Terug naar boven

Status

- Koartwâld is een buurtschap in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen.

- De buurtschap Koartwâld valt, ook voor de postadressen, grotendeels onder het dorp Surhuizum. Alleen de molen, een daarbij gelegen woonhuis en het benzinestation vallen nog net onder het dorp Surhuisterveen (= huisnrs. 6 / 6-1 / 6a / 6b).

- De buurtschap Koartwâld ligt - behoudens de hiervoor vermelde objecten - buiten de bebouwde kom en heeft daarom witte plaatsnaamborden.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Kortwoude. De gemeenteraad van Achtkarspelen heeft d.d. 15-9-2016 besloten dat de plaatsnamen van de buurtschappen in het vervolg alleen nog Friestalig zijn. Op de plaatsnaamborden, die op een later moment worden vervangen, staat doorgaans nog de Nederlandstalige variant bovenaan en de Friese er onder.

Oudere vermeldingen
1840 Kortwolde.

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Koartwâld ligt rond de gelijknamige weg, direct NO van Surhuisterveen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Koartwâld 16 huizen met 98 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 30 huizen met ca. 70 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Uitkijktoren WOII
Reinder Hamersma (Koartwâld 20) koopt in 2018 een aan zijn kavel grenzend stuk grond om zijn tuin uit te breiden met een vijver. Toen hij ging graven, bleek er een vierkant betonnen fundament in de grond te zitten. Navraag leerde dat het om de restanten ging van een Duitse uitkijktoren uit de Tweede Wereldoorlog. Het gaat om een van de 75 tot 100 uitkijktorens die aan het begin van de oorlog in het hele land zijn gebouwd. Het waren houten torens met een betonnen fundament. Ze werden gebruikt om de binnenkomende vliegtuigen te observeren. In Fryslân stonden zeven tot tien van die torens. De torens zorgden voor een aanvulling op de informatie die werd verkregen vanuit de verschillende radarposten, zoals die bij de 10 km verderop gelegen buurtschap Trimunt. Voor zover bekend is nergens in Nederland een dergelijke toren in oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Het is Hamersma niet gelukt om het fundament met een kraan te verwijderen, dus heeft hij er maar een zitplek bij de vijver van gemaakt.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Feanster Moune (Nederlands: Veenster Molen, waarbij Veen natuurlijk staat voor Surhuisterveen. De molenaar eet op zijn Facebookpagina - zie de link - van twee walletjes zogezegd, want daar noemt ie hem Feanster Molen = half Fries, half Nederlands...), ook wel Nôtmûne Koartwâld (= korenmolen Kortwoude), is gebouwd in 1864 ter vervanging van een standaardmolen die in dat jaar is afgebrand. De molen is in bedrijf geweest tot 1946, als in een zware stom het wiekenkruis eraf waait. Daarna is er nog een tijd doorgemalen op de motor, maar de molen raakt in verval. In 1990 wordt besloten om de molen te restaureren. In 1995 is de molen weer in gebruik genomen. De molen is nu elke zaterdagmorgen in bedrijf. Er wordt tarwe gemalen voor een lokale bakker. De entree is gratis.

Reactie toevoegen