Surhuizum

Plaats
Dorp
Achtkarspelen
Fryslân

surhuizum_spandoek_welkom_kopie.jpg

Surhuizum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen. De inwoners heten je met dit fraaie spandoek welkom in hun dorp.

Surhuizum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen. De inwoners heten je met dit fraaie spandoek welkom in hun dorp.

surhuizum_collage.jpg

Surhuizum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Surhuizum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Surhuizum (4).jpg

Daar staan we dan in Surhuizum

Daar staan we dan in Surhuizum

Surhuizum (3).JPG

Middenin Surhuizum

Middenin Surhuizum

Surhuizum (2).JPG

De Antoniuskerk uit de 13e eeuw, met een bakstenen spits, in Surhuizum

De Antoniuskerk uit de 13e eeuw, met een bakstenen spits, in Surhuizum

Surhuizum

Terug naar boven

Status

- Surhuizum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Achtkarspelen.

- Onder het dorp Surhuizum vallen ook de buurtschappen Koartwâld (grotendeels), Ophûs en Surhuzumer Mieden.

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Surhuzum.

Oudere vermeldingen
13e eeuw (1224) Sutherhusum, 13e eeuw Sutherum, 1355 Suderhusen, 1441 Zuderhusen, 1579 Sundenhuyssen, 1718 Suyrhuysum, 1786 Zuurhuizum of Zuiderhuizum.

Naamsverklaring
Betekent 'bij de zuidelijk gelegen huizen'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Surhuizum ligt NNO van het dorp Surhuisterveen, NO van de dorpen Harkema, Boelenslaan en Houtigehage, O van het dorp Drogeham, OZO van het dorp Kootstertille, ZO van de dorpen Augustinsga en Buitenpost, ZW van het tweelingdorp Gerkesklooster-Stroobos en het dorp Lutjegast, W van het dorp Grootegast, WNW van het dorp Doezum, NW van de dorpen Kornhorn en Noordwijk en NNW van het dorp Opende.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Surhuizum 117 huizen met 664 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 500 huizen met ca. 1.300 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Surhuizum heeft 4 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) Doarpstsjerke van Surhuizum (Doarpsstrjitte 31) is in meerdere opzichten bijzonder. Allereerst omdat de toren niet tegen de kerk aan staat. Over hoe deze ruimte is ontstaan, gaat een mooi, lang geleden uit iemands fantasie ontsproten verhaal rond: Er was eens een reus die als lappenkoopman door Groningen en Friesland reisde. Zijn handel droeg hij in een groot pak op zijn rug. Het pak was ongeveer zo groot als een boerenschuur en behoorlijk zwaar. Nadat de reus een hele dag in Groningen had rondgelopen, ging hij 's avonds weer op huis aan. Bij Surhuizum hield hij rust en leunde wat tegen de Surhuizumer toren aan. Het pak haalde hij van zijn rug. Nadat hij weer enigszins op krachten gekomen was, wilde de reus zijn reis naar huis vervolgen. Hij wilde het pak weer op zijn rug zetten toen hij een enorm kabaal hoorde. Wat was het geval, de reus had samen met het pak ook de toren opgetild. Onmiddellijk zette hij de toren weer op de grond, maar vanwege zijn grote handen ging dat niet al te secuur. De toren kwam een klein stukje los van de kerk, zonder dat de reus er erg in had.

De toren is omstreeks 1300 gebouwd en daarmee veel ouder dan het huidige kerkgebouw, dat in 1734 is herbouwd op de fundering van de oude kerk uit 1617 - die werd gebouwd omdat de voorganger eind 16e eeuw door de Spanjaarden tijdens de Tachtigjarige Oorlog zwaar was beschadigd - en met de materialen van de oude kerk (behalve het leien dak). Bijzonderheid 2: bij de nieuwbouw van de kerk zijn geen tekeningen gebruikt, maar het plan is volledig beschreven in een gedetailleerd verslag. Bijzonderheid 3: de toren is met vrijwel geen andere toren in het Noorden te vergelijken. De toren is namelijk helemaal gemetseld tot aan de spits. Ook zitten aan elke hoek van de kerk twee trapsgewijze steunberen, een soort steunpilaren. En de lokale amateurhistoricus Keimpe Veenstra vraagt zich nog altijd af waarom de toren zo hoog moest worden. Hij vermoedt dat de toren een functie heeft gehad als baken voor zeelieden. Bijzonderheid 4: toren en kerk zijn door een luchtbrug met elkaar verbonden. Wanneer dit is gebeurd, is vooralsnog niet bekend. De kerk valt tegenwoordig onder de Protestantse Gemeente Surhuizum. - De kerkdiensten van deze kerk kun je hier terugluisteren.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Eind mei 2019 organiseerde Buurtvereniging De Pikebuert voor het eerst een garageverkoop in Surhuizum. Deelnemers in diverse straten deden mee. Men kon er gezellig snuffelen en profiteren van de vele koopjes, o.a fietsen, speelgoed, kleding, meubeltjes, huishoudelijke artikelen en nog veel meer. Deelnemers waren herkenbaar doordat zij de vlag uithingen en achter het raam hingen affiches. We hopen dat het een zodanig succes was dat het een jaarlijks evenement wordt.

- "Rond 2003 ontstaat het idee om in Surhuizum een festival met rock- en metalmuziek op te zetten. Al filosoferende (voorzover daar wegens offeringen aan Bacchus al sprake kon zijn) ontstond toen de naam SOA. oftewel Surhuzum Open Air. In de daarop volgende jaren kwam SOA op bijna elk feestje wel eens ter sprake, maar dit leidde steeds niet tot concrete dingen. Na een incubatietijd van 15 jaar werd SOA in 2018, mede dankzij onze sponsoren, dan eindelijk keiharde realiteit." Voor een indruk van dit evenement, geven wij hier weer hoe ze editie 2019 aankondigden: "SOA zal net als de eerste editie worden gehouden in het buitengebied van het dorp, in een buurtschap die in de volksmond “de Pûs” (fonetisch: de Poes) wordt genoemd. De Pûs is een plek waar SOA natuurlijk graag wil zijn... Midden in het natuurrijke onbeschermde boomwallenlandschap van de Fryske Wâlden zal het muzikale geweld losbarsten.

De eerste editie was enkele weken van te voren compleet uitverkocht. Hoewel de verleiding groot was om SOA fors uit te breiden proberen we SOA beheersbaar te houden, waardoor er in vergelijking tot de eerste editie maar een beperkt aantal kaarten extra beschikbaar zal komen. Als de atmosferische omstandigheden, zoals bijvoorbeeld veel nattigheid in de Pûs, een openluchtconcert onmogelijk maken, zullen er zoveel mogelijk voorzieningen worden getroffen waardoor het festival vrijwel zeker kan doorgaan. Koop dus op tijd je kaarten. In combinatie met je kaart kun je ook unieke merchandise (met korting) en/of consumptiemunten bestellen. Verspreid over 2 dagen zullen er in totaal maar liefst 10 bands in het hardere genre (rock, hardrock en metal) optreden. Naast enkele rockcoverbands en enkele tribute-bands van formaat zijn er dit jaar ook bands met eigen werk aan de line-up toegevoegd." Videoclips van de bands vind je in de afspeellijsten op onsYouTube kanaal. Voor een indruk van dit evenement zie de Aftermovie Surhuzum Open Air 2019 en andere filmpjes van het festival op hun YouTube-kanaal.

- Spulwike Surhuzum (eind augustus) is een feest voor jong en ouder. Een week boordevol activiteiten, leuke optredens, een Simmerfair en gezelligheid.

- Op een vrijdag eind december wordt in Surhuizum de Surhúster kuiertocht "Slach om 'e Toer" georganiseerd. De wandeltocht voert over de prachtige oude paden rond het dorp en de wijde omgeving. Je kunt kiezen uit de afstanden 10, 20 en 30 km.

- Carbid Ploeg Surhuizum (CPS) organiseert jaarlijks op Oudjaarsdag een carbidspektakel op It Noard, inclusief spetterende vuurwerkshow. Kom langs en geniet!

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Hertenkamp aan It Mienskar is in 2011 in oppervlakte verdubbeld tot 5.500 m2.

- In opdracht van Wetterskip Fryslân is in het voorjaar van 2019 de bodem van de Ald Feart bij Surhuizum gesaneerd. De bodem van de Ald Feart was vanaf de vijver bij de rotonde te Koartwâld tot aan de kruising Suderheawei, Miedwei en Doezumerwei verontreinigd. Sanering was vereist vanwege risico’s voor de mens en het ecosysteem. In totaal is circa 11.000 m3 verontreinigd slib verwijderd. De verontreinigde bagger is grotendeels vanaf de oever ontgraven, in beunbakken overgeslagen en varende vervoerd. Op een aantal plaatsen langs de Ald Feart was een overslaglocatie, waar speciale vrachtwagens het verontreinigde slib ophaalden en naar een erkende verwerker afvoerden.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Surhuizum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Surhuizum.

- Nieuws: - Nieuws uit Surhuizum op Facebook. - Het maandelijkse dorpsblad 'Grutte Gelf' is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Belangenorganisatie: - Pleatslik Belang Surhuzum.

- Dorpshuis: - MFC De Delfeart.

- Onderwijs: - "De Johannes Looijenga Skoalle in Surhuizum heeft als doel: het maximaal haalbaar onderwijzen van basisschoolleerlingen in ieders talent. Boven verwachting voldoen aan de vraag naar betrokkenheid, veiligheid en een uitdagende leeromgeving. Wij willen: alle leerlingen uitdaging bieden in hun individuele talenten en dat ze hierbij gebruik maken van hun hoofd, hart en handen; waarde hechten aan de betrokkenheid van ouders; dat de leerlingen zich veilig en vertrouwd voelen; leerlingen ambitieus maken om te leren; leerlingen eigen verantwoordelijkheid geven; leerlingen voorbereiden op wat de maatschappij van morgen vraagt. Wij durven: alle leerlingen op hun eigen niveau te laten werken; ouders te zien als gelijkwaardige partners, van elkaar te leren; signalen van leerlingen serieus te nemen; ambitieuze eisen te stellen; leerlingen aan te spreken op hun eigen functioneren; het vertrouwde los te laten om vernieuwingen een kans te geven. Wij doen: wij bieden passend onderwijs, gericht op groei; belangrijke zaken bespreken we samen met ouders; informeren, laten meedenken en mee beslissen; onderzoek naar het welbevinden van de leerlingen; we zetten coöperatieve werkvormen in en maken gebruik van actief leren; wij evalueren structureel de vorderingen van de leerlingen; wij volgen maatschappelijke ontwikkelingen om dit te vertalen in ons onderwijs en in ons handelen en blijven werken aan onze persoonlijke ontwikkeling."

- Jongeren: - Keet Pûs.

- Muziek: - Popkoor Akkoord is opgericht in 2009 op initiatief van dirigente Sietske Smid en telt momenteel 12 zangers (tenor en bas) en meer dan 40 zangeressen (sopraan en alt), die aanhoudend en gedreven werken aan een zeer gevarieerd repertoire van popsongs in het Engels, Nederlands en Fries. Popsong arrangementen 4-stemmig gezongen met begeleiding van een eigen swingende live band zorgen samen voor een sfeervol en vaak bijzonder door publiek gewaardeerd optreden/concert. Nieuwe leden zijn altijd welkom, vooral mannen als bas en tenor. Kom gerust eens kijken om kennis te maken tijdens een van de repetities op donderdagavond in MFC De Delfeart in Surhuizum.

- Sport: - Voetbalvereniging SV ASC'75 is opgericht in 1975 en vertegenwoordigt de dorpen Augustinusga en Surhuizum.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Surhuizum kerk en - idem algemeen.

Reactie toevoegen