Gytsjerk

Plaats
Dorp
Tytsjerksteradiel
Trynwâlden
Fryslân

Gytsjerk..jpg

Op een mooie dag in Gytsjerk.

Op een mooie dag in Gytsjerk.

Gytstjerkerhoeke.JPG

Gytsjerk gezien vanuit de buurtschap Gytsjerksterhoeke.

Gytsjerk gezien vanuit de buurtschap Gytsjerksterhoeke.

Gytsjerk

Terug naar boven

Status

- Gytsjerk is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Trynwâlden, gemeente Tytsjerksteradiel.

- Onder het dorp Gytsjerk valt ook de buurtschap Gytsjerksterhoeke.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Giekerk. Overigens is de plaatsnaam sinds 1989 officieel Friestalig.

Oudere vermeldingen
1242 en 1508 Ghetzercka, 1439 Gheszerka, 1505 Gie-tzerke.

Naamsverklaring
Betekent 'kerk van de persoon Gye', eerder dan kerk van het ga 'dorp, dorpsgebied'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Gytsjerk ligt NO van Leeuwarden.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Gytsjerk 45 huizen met 336 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Gytsjerk.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Ontwikkelingsvisie Gytskerk 'Moai sûnder wjergea'.

- In 2016 en 2017 is het oude winkelcentrum van Gytsjerk afgebroken en is er een nieuw winkelcentrum gebouwd. Tegelijkertijd is het centrum heringericht.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Gytsjerk heeft 6 rijksmonumenten, zijnde de Martinuskerk en de voormalige Coöperatieve Stoomzuivelfabriek Trynwalden met toebehoren aan de R. van Nautaweg, uit 1896 en latere toevoegingen. Het betreft kantoor, laboratorium, melkontvangst en waslokaal op nr. 3, directeurswoning, machinekamer, ketelhuis en watertoren op nr. 1, en 6 arbeiderswoningen op nrs. 5-15. De fabrieksschoorsteen is in 1987 verhuisd naar het Nederlands Openluchtmuseum te Arnhem, waar hij een plekje heeft gekregen bij de eveneens daar naartoe overgebrachte Veenwoudster zuivelfabriek Freia.

- De Martinuskerk (Canterlandsewerg 63) is sinds 2008 onderdeel van de Protestantse Gemeente Trynwalden.

- Oorlogsmonument op de begraafplaats van de kerk.

- Het pand op Trynwaldsterdyk 20 is een kerk geweest van de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt. Opgeheven en samengegaan met c.q. toegevoegd aan de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt 'De Begroeting' in Damwâld, die op haar beurt in 2010 is opgeheven.

- Typemachinemuseum Sjoch (Nieuwe Straatweg 73) is gevestigd op de zolder van Ryk van Dijk. Tijdens zijn examen op de Lagere Technische School is hem gevraagd of hij typemachinemonteur wilde worden. Sindsdien is het altijd zijn vak én hobby geweest. Een veel voorkomende reactie als mensen de oude typemachines bekijken is "Sjoch (kijk), mijn opa had vroeger ook zo’n typemachine." Vandaar de naam.

De typemachine, ook wel schrijfmachine genoemd, is al zeker 250 jaar oud. Het eerste patent dateert uit 1714. Rond 1800 komen er meer  schrijfmachine-achtige apparaten, inclusief machines voor blinden. Later zijn er nog veel meer soorten schrijfmachines op de markt gebracht. Zoals machines met automatische papierinvoer, machines voor kettingformulieren, met stopzet-tabulator en decimaal tabulator, de kofferschrijfmachine en de elektrische typemachine. Het privé museum kan alleen worden bezocht op afspraak (e-mail: [email protected]) of als de goudkleurige typemachine aan de straat staat. Bezichtiging is gratis maar een kleine bijdrage voor onderhoud is welkom. - Reportage met Ryk van Dijk over zijn Typemachinemuseum Sjoch.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Voor kinderen van 3 t/m 6 jaar organiseert de Kangoeroe Klup van KF De Wâlden spelochtenden in de gymzaal van Gytsjerk.

- Muziekfestival TRYN's ROCK (op een zaterdag eind mei). - TRYN's ROCK op Facebook.

- Dorpsfeest Gytsjerk (weekend in juli of augustus). - Dorpsfeest op Facebook.

- Als het 's winters hard genoeg vriest kun je schaatsen op de lokale ijsbaan. IJsclub Gytsjerk is opgericht in 1869 en is met ruim 500 leden nog altijd springlevend. - IJsclub op Facebook.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Openluchtzwembad De Sawn Doarpen is een 25 meter wedstrijdbad. Het familiebad is 25 x 20 meter. De kleinste kinderen kunnen zich vermaken in het ondiepe gedeelte (tot 30 cm diep). Alle baden zijn verwarmd. Een grote glijbaan zorgt voor het nodige vertier en in de zonneweide is plek om te relaxen. In de kiosk zijn onder andere ijsjes, drinken en snacks te koop. Het zwembad is geopend van eind april tot half september. - Stichting Laat Trynwâlden Zwemmen / SWIM! zet zich in voor het behoud van het in 1976 opgerichte zwembad. Het zwembad is destijds voor het grootste deel bekostigd door de inwoners van de Trynwâlden. Het bad is dan ook van grote sociale, economische en sportieve waarde voor de bewoners van Gytsjerk en omgeving. SWIM! spant zich door het inzamelen van geld en de inzet van vrijwilligers in om de door de gemeente voorgestelde sluiting van het zwembad te voorkomen. - Gedurende het zwemseizoen worden allerlei activiteiten georganiseerd.

- De Buismans Eendenkooi is een kooi van het Friese type met vijf vangpijpen. Er is een kooihuisje aanwezig. De kooi is zeker 350 jaar oud. In het voorjaar is de kooi op aanvraag in excursieverband te bezoeken. Ook staat zij soms vermeld in het excursieprogramma van It Fryske Gea. Zo organiseert zij hier in oktober een paddenstoelenexcursie. Een groot deel van de eendenkooi is namelijk een eeuwenoud bosgebied en daardoor erg geschikt voor de groei van paddenstoelen. Paddenstoelen zijn de ‘bloemen’ van schimmels die op oude takken en rottende bladeren voorkomen. Hierdoor komen paddenstoelen soms ook op de meest grappige plekken voor zoals op bomen of zelfs op keutels. In het bosgedeelte zijn genoeg oude rottende takken en bladeren voor alle paddenstoelen, er komen dan ook meer dan 100 soorten paddenstoelen voor in deze eendenkooi. Op de site van de Eendenkooi Stichting vind je uitvoerige informatie over de bijzonderheden van eendenkooien in het algemeen.

- Het kleine Atsjebosk is ingericht tot wandelbos. Aan de Kooiweg, ten zuidwesten, bevindt zich een uitkijkpunt, waar je een blik kunt werpen op de Ryptsjerksterpolder en het water van Sierdswiel en Houtwielen.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's en ansichtkaarten uit Gytsjerk.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Gytsjerk.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Gytsjerk uit de Huis aan Huis. - Actualiteiten uit het dorp op Facebook. - Actualiteiten uit het dorp van het afgelopen jaar, op de site van Omrop Fryslân. - Maandelijkse dorpskrant de Einekoer is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Belangenvereniging: - Dorpsbelangen Gytsjerk.

- Onderwijs en kinderopvang: - Basisschool Thrimwalda. - Ichtusschool. - Kinderdagverblijf / kinderopvang 'Nei 't Sin'.

- Zorg: - Zorgboerderij Buitenrust biedt kinderen en jong volwassenen mogelijkheden voor dagbesteding, opvang ter ontlasting van het gezin, logeermogelijkheden in de vorm van logeerweekenden en tijdens schoolvakanties, crisisopvang, en wonen / deeltijdwonen. Het kind/jong volwassene gaat deel uitmaken van het gezin en draait mee binnen de dagelijkse dingen van het gezin. Verder draait hij/zij mee met de werkzaamheden binnen het boerenbedrijf. Dit altijd onder begeleiding van de zorgboer(in). Het kan bijvoorbeeld gaan om helpen met het melken, voeren van de koeien en kalfjes, schoonmaken van de stal, met de boer op de tractor op het land werken, verzorgen en berijden van de pony's, helpen met de voorkomende werkzaamheden in de moestuin, tuinonderhoud, houtbewerking, creatieve activiteiten, knutselen, bakken.

- Brandweer: - Brandweer Gytsjerk is een vrijwillige brandweerpost met ca. 15 medewerkers. Zij staan dag en nacht, 7 dagen per week klaar voor het redden van mens en dier.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Gytsjerk.

Reactie toevoegen