Koudekerke (Walcheren)

lokatie

samenvatting:

Status
- Koudekerke is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Walcheren, gemeente Veere. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1966. Per 1-7-1966 over naar gemeente Valkenisse, in 1997 over naar gemeente Veere.
- Wapen van de voormalige gemeente Koudekerke.
- Onder het dorp Koudekerke valt ook de buurtschap Dishoek.

Naam
In het Zeeuws
Koukerke.
Oudere vermeldingen
1181-1210 Coldekirca, 1198 kopie 16e eeuw Kaldekerke, 1235 kopie 1322 Coudekerke.
Naamsverklaring
Het eerst deel cold 'koud, verlaten', waarschijnlijk een kerk die buiten gebruik is geraakt, vergelijk Koudekerk aan den Rijn.(1)
Bijnamen
Koudekerkenaren worden door andere Walchernaars ook wel moppenvreters of vuulte ('onkruid') genoemd, hoewel dat laatste als een scheldwoord mag worden beschouwd.

Ligging
Koudekerke ligt NW van Vlissingen, ZW van Middelburg en grenst via het buitengebied (Dishoek) in het ZW aan de Noordzee.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Koudekerke 193 huizen met 1.275 inwoners, verdeeld in dorp Koudekerke 167/1.211 (= huizen/inwoners) en buurtschap ’t Zand 26/64.
- Per 1-11-1941 heeft de gemeente Koudekerke een gebied met 2.144 inwoners afgestaan aan de gemeente Middelburg (= o.a. de buurtschap, tegenwoordig wijk 't Zand).
- Per 1-7-1966 is de gemeente Koudekerke opgeheven en als volgt verdeeld:
naar de gemeente Valkenisse: 1.271 hectare met 2.138 inwoners;
naar de gemeente Vlissingen: 165 hectare met 2.168 inwoners (= de huidige wijk Lammerenburg);
naar de gemeente Middelburg: 112 hectare met 119 inwoners (waaronder buitenplaats Ter Hooge);
naar de gemeente Mariekerke: 20 onbewoonde hectare.
- Bij de herindelingen van 1997 is wederom een stukje van Koudekerke afgesnoept en naar Vlissingen overgegaan (= Galgewei thans Galgeweg en een stukje van de Meliskerkse Watergang).
- Tegenwoordig heeft Koudekerke ca. 1.400 huizen met ca. 3.500 inwoners en is daarmee de grootste kern van de gemeente Veere.

Geschiedenis
Koudekerke was een voormalige heerlijkheid, die voor het grootste deel aan de stad Vlissingen behoorde. De voormalige buurtschap ’t Zand is tegenwoordig een wijk in het W van Middelburg.

Koudekerke is rond 1067 gesticht nabij een drietal vliedbergen. Het ligt zoals bijna alle dorpen op Walcheren op een kreekrug. Het is een typisch kerkringdorp, met bebouwing in een ring rond de kerk en hieromheen een regelmatige ring van straten. De vorm van het dorpsplein herinnert nog aan de oude gotische kerk die hier vroeger heeft gestaan.

In de 17e eeuw kende Walcheren een bloeiperiode en verschenen er rond Koudekerke diverse buitenplaatsen, waarvan Ter Hooge en Huis der Boede de voornaamste nog bestaande zijn.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog legde de Duitse bezetter bij Koudekerke een landfront aan, als onderdeel van de Atlantikwall. Tegenwoordig herinneren de vele bunkers en de tankgracht nog aan deze periode.

Na de oorlog was Koudekerke het ideale dorp voor arbeiders van De Schelde om te wonen. Hierdoor is het dorp snel gegroeid. Ook tegenwoordig wonen er nog relatief veel forensen, hoewel er ook nog veel 'echte' Koudekerkenaren zijn.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Koudekerke, kunt u terecht op de zeer uitvoerige site over de geschiedenis van Koudekerke door Sjoerd de Nooijer.

Bezienswaardigheden
- Koudekerke heeft 13 rijksmonumenten.
- 17e-eeuwse Michaëlskerk (Dorpsplein).
- Koren- en pelmolen De Lelie uit 1872.
- Buitenplaats Der Boede uit 1733 (Vlissingsestraat 19).
- Buitenplaats Moesbosch uit 1871 (Vlissingsestraat 28).
- Huis Ter Schelde uit 1910 (Vlissingseatraat 40).
- In Koudekerke en omgeving zijn zowel in de duinen als in het achterland nog relatief veel restanten van de Atlantikwall bewaard gebleven, zoals bunkers, een deel van een tankgracht en Höckerhindernisse oftewel Drakentanden.
- Grafkelder op Moesbosch.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Koudekerke (online te boeken).
- Hotels in Koudekerke en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Koudekerke (online te bestellen).

Links
- Dorpsraad Koudekerke.
- Dorpsvereniging Koudekerke.
- Volg actuele ontwikkelingen over Koudekerke en over de geschiedenissite van Koudekerke op Twitter.