Middelburg

Status
- Middelburg is een stad en gemeente in de provincie Zeeland, in de streek Walcheren. Middelburg is de hoofdstad van de provincie Zeeland.
- Wapen van de gemeente Middelburg.
- De gemeente Middelburg is per 1-11-1941 vergroot met een deel van de gemeente Koudekerke. Er waren 2.144 inwoners bij deze overgang betrokken. Het betreft o.a. de huidige wijk, voorheen buurtschap, 't Zand. ’t Zand werd geannexeerd in verband met woningnood in de gemeente Middelburg. De buurtschap ’t Zand werd reeds in de middeleeuwen genoemd. Rond een voormalige tol bij de Breeweg ontstond een bewoningsconcentratie. In ’t Zand woonden veel Walcherense landbouwers die hier van hun opgebouwde kapitaaltje kwamen rentenieren.
- De gemeente Middelburg is per 1-7-1966 vergroot met de gemeenten Nieuw- en Sint Joosland (met naast dat dorp de buurtschap Oudedorp) en Sint Laurens (met naast dat dorp de buurtschap Brigdamme), en in 1997 met de gemeente Arnemuiden. De stad Middelburg omvat ook nog het dorp Kleverskerke.
- Onder de stad Middelburg vallen ook de buurtschappen Nieuw-Abeele en Schellach.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Middelburg.

Naam
Oudere vermeldingen
1102-1105 kopie 12e eeuw Mittelburgenses, 1147 kopie 13e eeuw Middelburg, 1189 Middelberg.
Naamsverklaring
Betekent de middelste burg 'burcht', naar de ligging tussen Souburg en Domburg.(1362)

Ligging
Middelburg ligt NO van Vlissingen.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Middelburg 2.561 huizen met 15.531 inwoners, verdeeld in stad Middelburg 2.250/13.876 (= huizen/inwoners) en ‘buiten de Stad’ 311/1.655.
- Tegenwoordig heeft de gemeente Middelburg (dus inclusief de overige kernen) ca. 21.000 huizen met ca. 48.000 inwoners. De stad Middelburg telt een kleine 41.000 inwoners.

Geschiedenis
De inwonertallen van Middelburg in de loop der eeuwen, en de positie van Middelburg in de diverse staatsvormen in de loop der eeuwen, vindt u in het hoofdstuk Achtergrondinformatie.

Middelburg wordt begin 12e eeuw voor het eerst genoemd in een beschrijving van het leven van de heilige Willibrord. Aangenomen wordt dat de stad is ontstaan uit een verdedigingswerk, een vluchtburg (vliedberg) of burcht die in de 9e eeuw werd aangelegd tegen Noormannen die Zeeland binnenvielen. Volgens die theorie was Middelburg de middelste burcht tussen Domburg (in het noorden) en Souburg (in het zuiden).

Al in de 15e eeuw was Middelburg een belangrijke handelsstad. De bouw van het stadhuis aan de Markt, in 1452, getuigt daarvan. In de 16e eeuw was de Zeeuwse hoofdstad, tot 1585, de grootste haven- en koopstad van de Noordelijke Nederlanden. Daarna was Middelburg, tot het derde kwart van de 17e eeuw, op Amsterdam na, de belangrijkste handels- en havenstad van de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën. De Zeeuwse hoofdstad had in de tweede helft van 17e eeuw een inwonertal dat schommelde tussen de 27.000 en 30.000. Ze behoorde daarmee tot de grootste steden van Europa en was de 5e stad van het land en volkrijker dan o.a. Den Haag en Utrecht.

Eind 18e eeuw verzandde het in het Sloe uitmondende kanaal van Welzinge, waardoor de haven slechter bereikbaar werd. Het einde van de soevereine provincie Zeeland in 1795 en het instellen van centralistisch bestuur vanuit Den Haag, heeft Zeeland niet veel goed gedaan. Hierdoor en door de Franse overheersing braken er slechte tijden aan, omdat de handel stagneerde, waardoor scheepvaart en scheepsbouw terugliepen. Ook het opheffen van de VOC was een slechte zaak (Middelburg was na Amsterdam de machtigste VOC-stad), omdat de handel zich volledig naar Holland verplaatste. Rond 1800 had Middelburg nog ongeveer evenveel inwoners als Haarlem en Groningen en was daarmee, met meer dan 20.000 zielen, toch nog de 8e stad van Nederland.

Begin 19e eeuw daalde, zoals ook in de rest van het land, in Middelburg de bevolking als gevolg van de Franse bezetting en de nasleep daarvan. In Middelburg en Zeeland trad het herstel veel later in dan in overige provincies en daardoor had Middelburg, als belangrijke grote stad, rond 1850 definitief afgedaan en werd de hoofdstad - na meer dan 300 jaar tot de grootste steden van het land te hebben behoord - door andere Nederlandse steden ingehaald. (bronnen: Jonathan I. Israel, De Republiek 1477-1806, deel 1 en 2, 1996. Prof.dr. A.M. van der Woude, Demografische ontwikkeling van de Noordelijke Nederlanden 1500-1800. Algemene Geschiedenis der Nederlanden, 1980, Jacob Kuper).

Tweede Wereldoorlog
Op 10 mei 1940 raakt ons land betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei geeft Nederland zich op 15 mei 1940 officieel over. De provincie Zeeland echter is als enige uitgezonderd van de capitulatie. De Fransen, die ons land via België en Zeeuws-Vlaanderen te hulp zijn geschoten, zetten de strijd voort. Op 17 mei 1940 wordt Middelburg vanaf de vroege middag gebombardeerd en beschoten door de Duitsers. Al snel staat de binnenstad in vuur en vlam. Het is droog weer en vanwege de evacuatie zijn er heel weinig mensen in de stad die kunnen helpen met bluswerkzaamheden, er is geen redden aan. Er vallen 22 doden. 600 monumenten gaan in vlammen op, waaronder vele patriciërshuizen, de Abdij met omliggende kerken, het beroemde stadhuis uit 1452 en het Oostindiëhuis. De historische schatten die zijn opgeslagen in het gemeentearchief gaan verloren. In de vroege avond stopt het Duitse geschut. Middelburg geeft zich over. Het bombardement van Middelburg wordt ook wel ‘het vergeten bombardement’ genoemd, omdat in de media de meeste aandacht uitgaat naar het op 14 mei gebombardeerde Rotterdam. In 2010 is het boek 'Middelburg 17 mei 1940, het vergeten bombardement' verschenen, gebaseerd op nieuw onderzoek in buitenlandse archieven.

In tegenstelling tot Rotterdam heeft Middelburg de herbouw in authentieke stijl uitgevoerd. Dit werd in bestuurskringen gepresenteerd als een daad van verzet; door de beproefde stijlfiguren van de Delftse School ruim baan te geven werd de Duitse bezetter duidelijk gemaakt dat de Hollandse tradities nooit verloren zouden gaan. Na de inundatie van Walcheren door de geallieerden in 1944 raakte de binnenstad van Middelburg, die voor een derde in puin lag, zwaar overbevolkt door de voor het water gevluchte inwoners uit de buitenwijken en de rest van Walcheren.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Middelburg, kunt u terecht bij Heemkundige Kring Walcheren (Middelburg heeft geen eigen heemkundekring, maar de HK Walcheren heeft ook Middelburg als een van haar aandachtsgebieden).

Bezienswaardigheden
- De Stichting Vrienden van Middelburg zet zich in voor behoud en verbetering van de monumentale aspecten van Middelburg.
- Middelburg heeft ruim 1.100 rijksmonumenten (waarvan een deel wordt gerestaureerd en herbestemd door Monumentenbeheer Middelburg) en staat daarmee op de 7e plaats van steden met de meeste rijksmonumenten (op plek 1 t/m 6 staan respectievelijk Amsterdam, Maastricht, Utrecht, Leiden, Den Haag en Haarlem).
- De kern van het oude stadscentrum wordt omgeven door bolwerken, overblijfselen van de vestigingswerken die bij de stadsuitbreiding aan het eind van de 16e eeuw werden aangelegd. Slechts bij de aanleg van het Kanaal door Walcheren in 1873 werd de vorm van de bolwerken enigszins gewijzigd. Afgezien daarvan is de vorm van verdedigingswerken nog goed herkenbaar. Het oude centrum is een beschermd stadsgezicht.
- De oudste delen van het tegenwoordig bij de Roosevelt Academy in gebruik zijnde Stadhuis (Markt) dateren uit 1458.
- De Abdij uit de 12e eeuw biedt o.a. onderdak aan het Provinciehuis en aan het Zeeuws Museum. De negentig meter hoge Abdijtoren wordt ook wel Lange Jan genoemd.
- Joodse begraafplaatsen.
- Grafmonument Willem II, graaf van Holland en Zeeland, Roomskoning.
- Zeehelden aan de wandel - Praalgraf gebroeders Evertsen.
- Protestantse kerken in Middelburg.
- Molens in Middelburg.
- Munttoren uit de 15e eeuw.
- Kloveniersdoelen.
- Sint Jorisdoelen.
- Overzicht van beelden in Middelburg.
- In 2010 is Bomenbuurt Griffioen uitgeroepen tot gemeentelijk monument.

Musea
- Zeeuws Museum.
- Nationaal Voetbalmuseum Voetbal Experience.

Jaarlijkse evenementen
- Evenementenagenda Middelburg.
- International Jazzfestival Middelburg (Pinksterweekend).
- Koorfestival Middelburg Vól-Koren (1e weekend van juni).
- Zonnebootrace (juni).
- Mosselfeesten (juli).
- Zeeuwse Keverdag (op een zondag in juli).
- Danceparade Middelburg (eind juli).
- Folkloristische Dag (2x, in juli en augustus).
- Southpark Festival (juli).
- Kermis (1e helft augustus).
- Nazomerfestival (eind augustus / begin september).

Natuur en recreatie
- Familiepretpark Mini Mundi met o.a. Miniatuur Walcheren, dat in maquettes in een schaal van 1 op 20 veel monumentale gebouwen van Walcheren laat zien.
- De Stichting Beeldende Kunst Middelburg (SBKM) organiseert tentoonstellingen en projecten rond hedendaagse beeldende kunst in De Vleeshal.
- Volkssterrenwacht Philippus Lansbergen.
- Tropische Vogel- en plantentuin Utropia.
- Kinderboerderij De Klepperhoeve.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Middelburg (online te boeken).
- Hotels in Middelburg en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Middelburg (online te bestellen).

Links
- Officiële site van de gemeente Middelburg.
- Middelburg linkspagina.
- Woonpark Mortiere.

1. 1. Citekey not found