Skip to content
Walcheren

Walcheren

lokatie

samenvatting: 

Status
- Walcheren is een streek en voormalig eiland in de provincie Zeeland.
- De streek Walcheren omvat sinds de laatste herindelingan van 1997 nog slechts 3 gemeenten: Middelburg, Veere en Vlissingen.
- De streek Walcheren omvat de steden, dorpen en buurtschappen Aagtekerke, Arnemuiden, Biggekerke, Boudewijnskerke, Brigdamme, Buttinge, Dishoek, Domburg, Gapinge, Geldtienden, Grijpskerke, Groot-Abeele, Groot-Valkenisse, Hoogelande, Klein-Valkenisse, Kleverskerke, Koudekerke, Krommenhoeke, Mariekerke, Meliskerke, Middelburg, Molembaix, Molenperk, Nieuw- en Sint Joosland, Nieuw-Abeele, Oostkapelle, Oost-Souburg, Oudedorp, Pitteperk, Poppendamme, Ritthem, Schellach, Serooskerke, Sint Jan ten Heere, Sint Janskerke, Sint Laurens, Snabbeldorp, Veere, Vlissingen, Vrouwenpolder, Werendijke, Westkapelle, West-Souburg en Zoutelande.

Naam
Inwoners van deze streek heten Walchernaars (en niet Walchenaren).

Ligging
- Walcheren ligt W van Bergen op Zoom, W van Zuid-Beveland, aan het eind van de A58. Walcheren wordt aan 3 zijden omgeven door water: in het Z de Westerschelde, in het W de Noordzee en in het N het Veerse Meer.
- Walcheren is een overwegend landelijke regio. De twee grootste plaatsen op het eiland zijn Vlissingen en Middelburg, deze steden vormen samen een stadsgewest. Het grootste dorp van Walcheren is Oost-Souburg (hoewel dat in de praktijk vaak als stadsdeel van Vlissingen wordt gezien), daarna komt Koudekerke.

Statistische gegevens
- Walcheren omvat ca. 45.000 huizen met ca. 114.000 inwoners op een oppervlakte van 216 km2 en is daarmee het dichtstbevolkte 'eiland' van Zeeland.

Geschiedenis
Walcheren was al in de Romeinse tijd bewoond, met Domburg als belangrijke handelsplaats. De vermoedelijke naam van Domburg was in die tijd Walichrum, wat de oorsprong van de naam Walcheren verklaart. In de 3e en 4e eeuw overstroomde een groot deel van Zeeland en het gebied bleef zo goed als onbewoond. In de 9e eeuw worden ringwalburgen aangelegd ter bescherming tegen invallen van Noormannen bij de plaatsen Middelburg (de middelste burg), Domburg (de duinburg) en Oost-Souburg (de zuidburg). De plaatsnamen herinneren hier nog aan.

Boeren in het aanvankelijk nog niet ingepolderde gebied werpen kleine heuveltjes (terpen) op ter bescherming tegen overstromingen. Vanaf de 11 eeuw wordt Zeeland stukje bij beetje ingepolderd. De vruchtbare Zeeuwse klei is zeer geschikt voor landbouw, en de welvaart in het gebied neemt toe dankzij de handel overzee. Vanaf de 12e eeuw verschijnen dorpen en steden. Vanwege de goede bereikbaarheid over zee neemt het belang van steden als Middelburg, Veere en Vlissingen vanaf de 14e eeuw snel toe.

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) is Walcheren vaak bij oorlogshandelingen betrokken. Daarnaast kent het gebied ook overstromingen, waaronder de Allerheiligenvloed van 1570. De 18e en 19e eeuw is een periode van teruglopende welvaart. De economie stagneert, met uitzondering van de landbouw. In 1872 wordt de spoorlijn van Zuid-Beveland doorgetrokken naar Vlissingen. Daarvoor wordt tussen Zuid-Beveland en Walcheren de Sloedam aangelegd, waarmee Walcheren vanaf dat moment een schiereiland is.

Tweede Wereldoorlog
De Duitsers bouwen Walcheren om tot een vesting, de Festung Walcheren. Hier bouwen zij ongeveer 200 bunkers) en richten er 16 zware kustbatterijen in van Vlissingen tot Domburg, waarmee zij de gehele monding van de Westerschelde bestrijken, als onderdeel van de Atlantikwall. Aan de oostzijde van Walcheren bij de Sloedam bouwen zij het zogeheten Landfront, een zware verdedigingslinie van 38 bunkers met een tankgracht van 11 km. Dit Landfront is sinds 2011 via een speciaal aangelegde fietsroute te bezichtigen. Er zijn nog 27 bunkers over, waarmee het Landfront Walcheren de best bewaarde en tevens grootste Duitse stelling van Nederland is.

De Duitsers beheersen met Walcheren ook de toegangsweg tot havenstad Antwerpen. Het geallieerde leger heeft eind 1944 voor de bevrijding van Nederland echter een grote aanvoerhaven in de nabijheid nodig: de havens in Normandië zijn te beperkt en te ver. Om de toegangsweg naar Antwerpen open te stellen is ook Walcheren nodig. Maar de sterke Duitse verdediging maakt een landing hier een hachelijke zaak. Pogingen om via de Sloedam aan te vallen mislukken aanvankelijk en kosten met name de Canadezen grote verliezen. Daarom bombarderen de geallieerden op 3 oktober 1944 de dijken van Walcheren bij Westkapelle. Ondanks waarschuwingen aan de bevolking met strooibiljetten op 2 oktober, vinden 180 inwoners van Westkapelle de dood; ook worden 600 van de 650 woonhuizen vernietigd. De dijken bij Vlissingen en Veere worden ook gebombardeerd, en op 17 oktober wordt Westkapelle opnieuw bestookt om het gat in de dijk te vergroten en verdiepen. Walcheren komt hierdoor onder water te staan, met als doel om zo de Duitse verdediging te ontregelen ter voorbereiding op een aanval vanuit zee. Op 1 november gaan in Westkapelle en Vlissingen voornamelijk Britse en Noorse troepen aan land, en na hevige gevechten wordt Walcheren op 8 november 1944 bevrijd.

Watersnood en Deltawerken
In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 werd Zeeland getroffen door de watersnood. Walcheren bleef nu goeddeels gevrijwaard van overstromingen. Om een dergelijke ramp in de toekomst te voorkomen, werden vanaf 1958 de Deltawerken uitgevoerd. Een neveneffect hiervan was dat de verbindingen met de rest van Nederland aanzienlijk werden verbeterd. De Veerse Gatdam uit 1961, een onderdeel van de Deltawerken, verbindt Walcheren met Noord-Beveland. Het vroegere Veerse Gat heet tegenwoordig Veerse Meer en is een populair watersportgebied dat veel toeristen trekt. De haven van de stad Veere is door de aanleg van de Veerse Gatdam niet meer met de zee verbonden, waardoor de vissersvloot van Veere moest uitwijken. De kustlijn is echter door de aanleg van de dam aanzienlijk verkort, wat het gevaar voor overstroming van Walcheren flink vermindert.

Gemeentelijke herindelingen
- Op Walcheren hebben per 1-7-1966 grootschalige gemeentelijke herindelingen plaatsgevonden en is een aantal nieuwe, grotere gemeenten opgericht en zijn bestaande gemeenten vergroot. Verslag van de vaste Commissie van Binnenlandse Zaken van de voors en tegens die bij de uiteindelijke herindelingen van 1966 op Walcheren een rol hebben gespeeld (pdf).
- Wat vinden oud-burgemeester van Vlissingen Jaap van der Doef en historicus Jan Zwemer uit Serooskerke (Walchteren) van 1 evt. gemeente Walcheren? (YouTube-filmpje).

Infrastructuur
In tegenstelling tot de geisoleerde ligging van vroeger, is Walcheren tegenwoordig goed ontsloten met de rest van Zeeland en Nederland. Zo zijn er de N57 vanuit Rotterdam over de Zuid-Hollandse eilanden en Schouwen-Duiveland naar Middelburg (die recent als een ringweg om Middelburg heen is gelegd i.p.v. erdoor), de A58 en de spoorlijn, beide van Vlissingen naar Roosendaal en verder. Sinds de aanleg van de Westerscheldetunnel van Zuid-Beveland naar Zeeuws-Vlaaneren in 2003, is het autoveer van Vlissingen naar Breskens vervangen door een fiets- en voetveer.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Walcheren, kunt u terecht bij:
- Heemkundige Kring Walcheren.
- Site over de veldnamen van Walcheren. Van 1972-2006 zijn de meeste veldnamen op Walcheren geïnventariseerd. Deze inventarisatie heeft geleid tot een 6-tal publicaties. De meeste van deze publicaties zijn inmiddels uitverkocht, maar via de link zijn de veldnamen ook online te raadplegen.

Recente ontwikkelingen
- Informatie over de reconstructie van de N57 op Walcheren.
- Landschapsbeheer Zeeland heeft in 2012 onderzoek gedaan in een aantal 'gekrompen dorpen' op Walcheren (= dorpen die tot buurtschap zijn 'gekrompen' doordat o.a. de kerk is verdwenen). Wat o.a. heeft geleid tot nieuwe plaatsnaamborden en informatiepanelen ter plekke. Het betreft de buurtschappen en voormalige dorpen Werendijke, Poppekerke, Boudewijnskerke en Krommenhoeke. Zie verder de pagina 'Gekrompen dorpen op Walcheren weer beleefbaar' en de onderaan die pagina te downloaden gelijknamige brochure.

Bezienswaardigheden
- Stichting Bunkerbehoud zet zich in voor educatie, behoud en beheer m.b.t. de verdedigingswerken die nog in het landschap van Walcheren aanwezig zijn.
- Op de site van de H. Maria Parochie Walcheren kunt u lezen welke RK kerken er op Walcheren zijn.
- Overzicht van buitenplaatsen op Walcheren.

Natuur en recreatie
- De plaatsen op Walcheren die aan de Noordzee liggen, zijn populaire badplaatsen. Het betreft (met de klok mee vanaf Vlissingen) Dishoek, Zoutelande, Westkapelle, Domburg, Oostkapelle en Vrouwenpolder.
- De Dishoekduikers informeren u op hun site over duikmogelijkheden rond Walcheren.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Walcheren (online te bestellen).

Links
- Nieuws over Walcheren in de PZC.

Walcheren Onder water 1947

Kenmerken (classificatie)

Type object: 
streek
Streek: 
Walcheren
Provincie: 
Zeeland
0

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Use <bib>...</bib> to insert automatically numbered references.
  • Use [fn]...[/fn] (or <fn>...</fn>) to insert automatically numbered footnotes.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Allowed HTML tags: <a> <b> <address> <blockquote> <br> <caption> <center> <code> <dd> <del> <div> <dl> <dt> <em> <h2> <h3> <h4> <h5> <h6> <hr> <i> <img> <li> <ol> <p> <pre> <span> <strong> <sub> <sup> <table> <tbody> <td> <tfoot> <th> <thead> <tr> <u> <ul> <tr> <img> <span>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden