Een-West

Status
- Een-West is een buurtschap in de provincie Drenthe, gemeente Noordenveld. T/m 1997 gemeente Norg.
- Een-West wordt, naast het nabijgelegen moederdorp Een, als zelfstandige plaats gezien; het heeft blauwe plaatsnaamborden (komborden) en een eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek.

Naam
Naamgeving en naamsverklaring
Reeds in 1355 is sprake van een plaats Ede. Dit betekent ‘brandhout’ of ‘brandturf’ en hier is de naam Een van afgeleid. Het uitgestrekte deel ten westen van Een, dat na de ontginning van het Eenerveld bewoond werd, stond lange tijd ook op de tot voor kort aanwezige zeer oude plaatsnaamborden te boek als Een (West). Er werd (met name door de grote afstand tot het moederdorp en de kleine kernvorming) in de 2e helft van de 20e eeuw meer en meer gesproken over een zelfstandig Een-West (al dan niet met verbindingsstreepje). Bij de invoering van de postcode in 1978 werd dit officieel: Een-West heeft een eigen postcode (9343) en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek.

Ligging
Een-West ligt in de uiterste westpunt van de gemeente Noordenveld, W van Een, Z van Zevenhuizen (GR), NO van Bakkeveen (FR) en even ten N van Haulerwijk (FR). Hier bevindt zich dan ook het Drieprovincieënpunt van het Noorden.

Statistische gegevens
Een-West heeft ca. 80 huizen met ca. 240 inwoners.

Geschiedenis en beschrijving
Een-West is een buurtschap met gespreide bewoning langs enkele uitvalswegen en kleine kernvorming bij het kruispunt.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Een-Noord en Een-Zuid is Een-West een zelfstandig plaatsje. Lange tijd was het gebied vrijwel onbewoond, maar wel strategisch zeer belangrijk. Hier liep namelijk de handelsroute Stavoren-Groningen langs, over een zandrug. Het was een van de weinige doorgaanbare plaatsen temidden van het uitgestrekte veenmoeras en via Bakkeveen kon men het dal van het riviertje de Boorne en de Friese Middelzee bereiken; het werd voor het eerst vermeld bij de Slag van Bakkeveen (1231). Ook in de Tachtigjarige Oorlog werd het strategische belang onderkend en in 1593 liet de dappere Fries-Groninger stadhouder Wilem Lodewijk van Nasau hier de Zwartendijksterschans aanleggen. Hij trachtte zo de Spanjaarden buiten Frieland te houden en was hierin redelijk succesvol.

De schans raakte wat in verval, maar werd opnieuw versterkt in 1673, om ditmaal de Bisschop van Münster (Bernhard von Galen, beter bekend als “Bommen Berend”), die het o.a. op de Stad Groningen had voorzien, op afstand te houden. Eigenlijk maalde niemand om de schans daarna en het was niet eens precies zeker onder welk grondgebied het nu viel. Vermoedelijk was het Friesland, maar ook de Groningers maakten aanspraken. Toen het aankwam op betalen en onderhoud voelden beide provincies er eigenlijk niets meer voor en zo kwam het in Drents bezit. Hierdoor ontstond de huidige merkwaadige grens, waarbij Een-West feitelijk de ‘neus’ is van de ‘man’ waaraan de vorm van Drenthe doet denken. Wie nu van Leek/Zevenhuizen naar Haulerwijk rijdt, passeert eerst een fraaie collage borden om hem/haar er op attent te maken in Drenthe aanbeland te zijn, maar voordat al dit moois goed is doorgedrongen, is men het bord “Friesland” al weer gepasseerd. De unieke ligging komt ook tot uitdrukking in straatnamen als Grensweg (grens Groningen-Drenthe) en Scheidingsweg (grens Friesland-Drenthe).

De grond was bar slecht en leek weinig op te brengen. Pas in de 20e eeuw werd het uitgestrekte Eenerveld ontgonnen en dit trok veel immigranten aan uit de gehele omgeving. De spreektaal in de buurtschap is dan ook dikwijls niet Drents, maar meer Gronings of Fries, of een mengeling van deze drie. Echt groot is het plaatsje overigens nooit geworden.

Er verrees een kapelletje (Bethel) aan de Hoofdweg, dat thans buiten gebruik is. Even ten westen van Een-West, op de weg naar Bakkeveen, komt u na het passeren van het Drie Provinciënpunt aan bij de voormalige Volkshogeschool Allardsoog (thans een buitencentrum). Deze is gebouwd in de jaren dertig van de 20e eeuw als werkverschaffingsproject in de gelijknamige buurtschap. Hier bevindt zich ook een uitgestrekt bos- en heidegebied. In het plaatsje staat een alarmeringssirene, een exemplaar dat overal in Nederland kan worden aangetroffen. Deze werd echter enkele jaren geleden als eerste officieel door de staatssecretaris als startschot voor alle nieuwe sirenes in gebruik genomen.

Bezienswaardigheden
- Zwartendijksterschans.
- Landweer.

Natuur en recreatie
- Mooie wandelroute op de heide en in de bossen tussen Bakkeveen en Allardsoog, bereikbaar via de Bakkeveenseweg.
- Recreatiemogelijkheden bij het RoNo-strand in de nabijgelegen buurtschap Amerika.

Overnachten
- De voormalige Volkshogeschool Allardsoog is tegenwoordig een Natuurvriendenhuis van het NIVON, waar u als individu of als groep kunt overnachten.

Foto's
- Fotoserie van de gemeente Noordenveld van Fokko van der Leest.
- Fotoserie van de gemeente Noordenveld van fotograaf Martin Stevens.

De informatie over de kern Een-West is samengesteld door en © geograaf mr. drs. Robert H.C. Kemkers te Nietap.