Noordenveld

Status
- Noordenveld is een gemeente in de provincie Drenthe. De gemeente Noordenveld is in 1998 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Roden (6.469 ha), Peize (2.867 ha) en Norg (11.313 ha, waarbij enkele hectare in het uiterste zuidoosten, aan de oostkant van de Norgervaart, is overgegaan naar de gemeente Assen).
- Wapen van de gemeente Noordenveld.
- De hoofdplaats is Roden: hier zetelt het gemeentebestuur en tevens woont in deze kern ruim de helft van de totale bevolking.
- De gemeente Noordenveld omvat de dorpen en buurtschappen Roden, Rodervaart, Leutingewolde, Foxwolde, Roderwolde, Sandebuur. Matsloot, Nietap, Terheijl, Oostindië (gedeeltelijk), Nieuw-Roden, Lieveren, Alteveer, Roderesch, Steenbergen, Norg, Langelo, Een, Een-West, Amerika. Westervelde, Veenhuizen, Huis ter Heide, Zuidvelde, Peest, Peize, De Horst, De Streek, De Pol of Peizerpol, Klunderveen, Peizerwold, Peizermade, Altena en Boerlaan. Tevens hebben wij de voormalige - maar ter plekke vaak nog wel herkenbare - Rodense buurtschappen De Hullen, Roderveld en De Zulthe beschreven middels een eigen homepage.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Noordenveld.

Naam
Naamgeving
Vanwege de geringe naamsbekendheid van de naam Noordenveld buiten Drenthe werd na de herindeling aanvankelijk voorgesteld te kiezen voor de naam Roden, met afstand de grootste van de drie en ook landelijk beter te situeren voor de meeste niet-Drenten. Dit stuitte op verzet van met name Peize. Om recht te doen aan de verscheidenheid van het gebied en het feit dat de gemeente uit ruim 40 dorpen en (voormalige) buurtschappen bestaat, werd het geografisch verantwoorde en historische Noordenveld aangehouden, als dynamische gemeente met een groen hart tussen de DAG-Stedendriehoek (Drachten, Assen, Groningen).
Naamsverklaring
Van oorsprong was Drenthe ingedeeld in zes dingspillen, een soort rechtsgebied waar behalve rechtspraak ook afgevaardigden werden gekozen voor de Landsdag. Het noordelijkste dingspil was Noordenveld, met Vries als hoofdplaats. Het omvatte ruwweg de voormalige gemeenten Roden, Peize, Norg, Eelde en Vries.
Bij de gemeentelijke herindeling eind jaren negentig werd voorgesteld de oude naam in ere te herstellen, nu deze ook in het dagelijks leven algemeen gebruikt wordt voor de benaming van Noord-Drenthe. Het leek al snel onmogelijk een grote Noordenveldgemeente te creëren, waardoor er twee clusters kwamen: een met Roden, Peize en Norg, en een met Eelde, Vries en Zuidlaren. De Provincie Drenthe stelde voor het eerste cluster de naam Noordenveld voor, omdat deze gemeente het grootste deel van het historische dingspil zou omvatten. In feite zou dus de huidige gemeente Tynaarlo, met Vries als hoofdplaats, net zoveel aanspraak op de naam Noordenveld kunnen maken.

Ligging
De gemeente Noordenveld grenst aan Leek en Groningen in de Provincie Groningen, Opsterland en Ooststellingwerf in Friesland en verder aan de Drentse gemeenten Tynaarlo, Assen en Midden-Drenthe.

Statistische gegevens
Met een oppervlak van 20.140 ha is Noordenveld voor Nederlandse begrippen een zeer uitgestrekte gemeente. In Drenthe komt deze omvang goed overeen met het gemiddelde.
Bij de oprichting van de gemeente in 1998 was het inwonertal 30.876, momenteel ligt dit rond de 32.000 bij een huizental van ca. 14.000.

Recente ontwikkelingen
Toekomstvisie Leek-Roden
In de herziene versie van de toekomstvisie voor Leek-Roden tot 2030 (vastgesteld in 2009) worden aanmerkelijk minder huizen in het buitengebied gebouwd dan voorheen was beoogd. Zo is de nieuwbouw in het dorp Nietap aanmerkelijk teruggeschroefd. Daarnaast komt er geen aaneengesloten schil van nieuwbouw rond Roden. Het Steenbergerveld blijft vrij van huizen en krijgt een landschappelijke invulling. Ten oosten van Roden wordt een landgoed ontwikkeld in plaats van woningbouw. De visie, die voorziet in de bouw van 5.800 huizen in de komende 21 jaar, houdt meer dan de vorige rekening met bestaande landschappelijke structuren. In de nieuwe visie houdt de rondweg die vanaf de A7 ten westen van Tolbert en Leek loopt, op bij de nieuwbouw van Nieuw-Roden. De Maatlanden blijven daardoor gespaard.

Jaarlijkse evenementen
- Wielermeerdaagse Noordenveld-Westerkwartier (eind juni / begin juli).

Natuur en recreatie
- Het Drentse Landschap heeft een fietsroute samengesteld van ca. 53 km door kernen van de gemeente Noordenveld en de voormalige gemeente Vries. De route voert langs bijzondere plekken in het landschap, waarbij het de intentie is u te laten nadenken of bepaalde bouwwerken al dan  niet passend zijn in bepaalde omgevingen. U kunt de fietsroute downloaden op de site van Het Drense Landschap.
- De natuurgebieden tussen Eelde en Nietap worden gezamenlijk geprofileerd onder de naam De Onlanden.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Noordenveld (online te boeken).

Literatuur
- W.T. Vleer, "Rond terpen en brinken. Uit de historie van Westerkwartier en Noordenveld." (1981) Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van alle dorpen in het Drentse Noordenveld en het aangrenzende Groninger Westerkwartier, tezamen met de geschiedenis van de streek zelf, is dit boek een aanrader.
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Noordenveld (online te bestellen).

Links
- Officiële site van de gemeente Noordenveld.
- De Krant, nieuwssite voor Noordenveld en omgeving.
- Noordenveld linkspagina.

Foto's
- Fotoserie van de gemeente Noordenveld van Fokko van der Leest.
- Fotoserie van de gemeente Noordenveld van fotograaf Martin Stevens.

De informatie over de gemeente Noordenveld en de ca. 25 kernen in de gemeente Noordenveld (zie hierboven), is samengesteld door en © geograaf mr. drs. Robert H.C. Kemkers te Nietap.