De Bilt

Status
- De Bilt is een dorp en gemeente in de provincie Utrecht, in de streek Utrechtse Heuvelrug, in het N grenzend aan 't Gooi, in het W aan de Vechtstreek, in het Z aan de Kromme Rijnstreek en in het O aan Eemland. Gemeentehuis te Bilthoven.
- De gemeente De Bilt heeft een stedenband (jumelage) met Coesfeld (Duitsland), Miescisko (Polen) en Ouidah (Benin).
- Wapen van de gemeente De Bilt.
- De gemeente De Bilt is in 2001 vergroot met de gemeente Maartensdijk.
- Oorspronkelijk omvatte de gemeente De Bilt alleen de dorpen De Bilt en Bilthoven. Sinds de herindeling van 2001 zijn daar de dorpen Maartensdijk (met de buurtschap Achterwetering), Hollandsche Rading (met een deel van de buurtschap Egelshoek), Groenekan (met de buurtschap Nieuwe Wetering) en Westbroek (met de buurtschap Achttienhoven) bij gekomen.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente De Bilt.

Naam
Soortgelijke naam elders in het land
De naam De Bilt wordt weleens verward met de gemeente Het Bildt in Fryslân. Vooral als je oudere documenten hebt kan het verwarrend zijn, omdat De Bilt namelijk tot begin 20e eeuw De Bildt heeft geheten.
Oudere vermeldingen
De Ronde Bilt, De Bildt, 1307 die Bilt, 1381-1383 ter Bilten-waert, 1426 opter Bilt, 1434 an der Bilt neffen Vrouwencloester, 1883 De Bilt.
Naamsverklaring
Men denkt aan belt 'bult, verheffing', als ablautsvorm van bult, met secundaire ontwikkeling tot bilt. De jongste verklaring verbindt de naam met het Middelnederlandse belt (uit het Latijnse balteus) in de betekenis 'gordel', namelijk de zoom van de hoge zandgronden.1

Ligging
De gemeente De Bilt ligt grotendeels NO van Utrecht, O van de A27. Alleen de kern Westbroek ligt W van de A27.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente De Bilt 137 huizen met 1.529 inwoners, verdeeld in dorp De Bilt 126/1.464 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Oostbroek 5/32 en Coelenberg 6/33 (Bilthoven bestond toen nog niet, dat is pas later in de 19e eeuw ontstaan). Verder was er nog sprake van een buurtschap Over de Vecht.
- Tegenwoordig heeft de gemeente De Bilt ca. 18.000 huizen met ca. 42.000 inwoners. Het dorp De Bilt heeft ca. 4.000 huizen met ca. 10.500 inwoners.

Geschiedenis
De ontstaansgeschiedenis van De Bilt gaat terug tot de 12e eeuw. Door de steeds weer terugkerende overstromingen  van de Kromme Rijn was het gebied moerassig en moeilijk toegankelijk. De afdamming in 1122 in opdracht van bisschop Godebald maakte de ontginning van het gebied mogelijk.

Mathildis, echtgenote van de Duitse keizer Hendrik V van het Heilige Roomse Rijk, schonk op 14 maart 1122 aan het pas opgerichte dubbelklooster Oostbroek, wat later een Benedictijnenklooster werd, het eeuwigdurend bezit van het gehele moerasgebied Oostbroek en het aangrenzende grondgebied. Verder werden enkele heerlijke rechten geschonken zoals het recht van tijnsheffing (grafelijke erfpacht) en het innen van tienden, en het recht tot wetgeving, rechtspraak en bestuur. De datum van deze schenkingsakte wordt daarom ook beschouwd als het begin van het lokale overheidsgezag. Op 14 maart is het in de gemeente De Bilt officieel Mathildedag.

Andere historische feiten betreffende De Bilt:
- In 1372 is De Bilt verwoest door de Geldersen.
- In 1644 is het kanaal de Biltse Grift aangelegd.
- In de 17e en 18e eeuw verkochten de Staten van Utrecht grote stukken grond (die onder andere in eigendom waren geweest van de kloosters) aan vermogende burgers, die er vele buitenplaatsen bouwden.
- De Bilt is sinds lange tijd doorgangsplaats van het oosten naar Utrecht, waardoor er herbergen en bijbehorende ambachten ontstonden langs de Dorpsstraat.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van De Bilt, kunt u terecht bij:
- Historische Kring d'Oude School.
- Regionaal Historisch Centrum (RHC) Vecht en Venen, een samenwerkingsverband op archiefgebied tussen de gemeenten Stichtse Vecht, De Ronde Venen en De Bilt.

De Bilt is landelijk bekend vanwege de vestiging van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut KNMI.

Recente ontwikkelingen
Nieuwe wijk Park Bloeyendael
Langs de weg van De Bilt naar Utrecht stond jarenlang het opvallende pand van Hessing auto's. Deze is thans gevestigd te Utrecht in een geluidswal aan de A2. Op de plek van Hessing komt in de komende jaren de nieuwe wijk Park Bloeyendael. De bouw begint naar verwachting eind 2010. De wijk met louter zeer luxe woningen, wordt permanent door een portier bewaakt. In het Engels wordt dit een 'gated community' genoemd. Bloeyendael wordt de eerste gated community in Nederland. Ook in Ouderkerk aan de Amstel staat iets soortgelijks op de planning (Amsteleiland). Verwarrend is dat er vlak naast ook een park Bloeyendael ligt, dat al sinds 1975 bestaat en dat wel gewoon openbaar toegankelijk is en blijft. Artikel over Park Bloeyendael op ruimtelijke ordening-forum Ruimtevolk.

Bezienswaardigheden
- De kern De Bilt heeft 66 rijksmonumenten.
- Kerkhof bij de Hervormde Kerk.

Overnachten
- Hotels in De Bilt en omgeving (online te boeken).
- Vakantiehuizen in de omgeving van De Bilt (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en tweedehands boeken over De Bilt (online te bestellen).

Links
- Officiële site van de gemeente De Bilt.
- De Vierklank is een wekelijks huis-aan-huisblad dat verschijnt in alle kernen van de gemeente De Bilt plus het dorp Lage Vuursche. Via de link is de krant ook online te lezen.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)