Egelshoek
lokatie
Status
- Egelshoek is een buurtschap in grotendeels provincie Noord-Holland, in de streek 't Gooi en Gooi en Vechtstreek, gemeente Hilversum, deels in de provincie Utrecht, in de streek Utrechtse Heuvelrug, gemeente De Bilt (t/m 2000 gemeente Maartensdijk).
- De buurtschap Egelshoek valt (ook voor de postadressen) grotendeels onder de plaats Hilversum, deels onder het dorp Hollandsche Rading.
Naam
Oudere vermeldingen
1867 Egelshoek, 1872 (Weg op de) Egelshoek.
Naamsverklaring
- Samenstelling van hoek 'uithoek, hoek' (zie Hoek), mogelijk naar de ligging in een bocht van het Tienhovens Kanaal, en een eerste lid waarin misschien de geslachtsnaam Egel schuilt. Men heeft ook gedacht aan een geslachtsnaam Hekel, daarbij wijzend op een 17e-eeuwse vermelding Hekelshoek, maar het is onzeker of dit onze plaats betreft. Gezien de -s- moet niet worden gedacht aan egel (Middelnederlands echel) 'bloedzuiger'.(1)
- De naam zou, volgens Historische Kring Albertus Perk, mogelijk te danken zijn aan Ekelshoek = Eikelshoek = hoek van de eikels, in verband met de nabijheid van het voormalige Eikenbos. Volgens Schönfeld in 'Veldnamen in Nederland', p. 90 noot 29, is de Egelshoek genoemd naar het stekelvarken. Volgens overlevering in de familie van de eigenaren van de boerderij op Egelshoek 6, zou alleen de hierbij behorende grond oorspronkelijk de naam Egelshoek gedragen hebben. De naam zou, volgens een Loosdrechts lokaal historicus, een verbastering zijn van ekelige (akelige) hoek, omdat hier Floris V gevangen zou zijn genomen (zie verder bij het hoofdstuk Geschiedenis, red.) en dit een diepe indruk zou hebben nagelaten. Bedoelde grond komt ongeveer overeen met de grond die met de naam Egels Hoek wordt aangeduid op de Nieuwe Kaart van Gooilandt van Reinier en Iosua Ottens (ca. 1740). Op deze kaart komt die naam overigens, in grotere letters, nogmaals voor.
Op de Kaart van Gooiland na de heideverdeling van 1843 is de bedoelde grond omlijnd; de aanduiding 'Egelshoek of Rood pannen huis' op die kaart schijnt geplaatst te zijn bij een gebouw, gelegen in de knik, aan de Noordhollandse kant van de provinciegrens. Wellicht heeft de naam Egelshoek iets te maken met die merkwaardige knik tussen de Leeuwenpalen (grenspalen) 21 en 22. De ruime inhoud die ook vroeger reeds aan de naam Egelshoek werd gegeven, blijkt bijvoorbeeld hieruit dat de brede strook weilanden ten zuidoosten van de Rading in Loosdrecht die vroeger eigendom van de kerk in Naarden was, werd aangeduid met 'de Kerkelanden in de Egelshoek', ter onderscheiding van de Kerkelanden waarop nu de woonwijk van die naam is verrezen. (bron: A.H. Meijer, Straatnamenboek van Hilversum: Hilversums historie vanuit de straatnaam, uitg. Verloren, 1988)
Ligging
- Egelshoek ligt ZO van vliegveld Hilversum, W van Hollandsche Rading, N van Westbroek (dat vanuit Egelshoek alleen per voet bereikbaar is), rond de weg Egelshoek, in de driehoek Noodweg / Egelshoek / Graaf Floris V weg. Laatstgenoemde weg valt onder het dorp Hollandsche Rading, gemeente De Bilt. Het gebied ligt tegen de grens met de provincie Utrecht.
- De naam Egelshoek wordt thans in engere zin gebruikt voor de bebouwing langs en nabij het gedeelte van de Weg op de Egelshoek ten zuiden van de meest westelijke punt van het terrein van de Korporaal van Oudheusdenkazerne, rond de Sluisweg. In ruime zin wordt de naam Egelshoek thans gebruikt voor het deel van Hilversum dat in het zuiden, westen en noordwesten omsloten is door de gemeentegrens (in het zuiden is dat de grens met Hollandsche Rading gem. De Bilt voorheen gem. Maartensdijk en in het westen de grens met Nieuw-Loosdrecht gem. Wijdemeren NH voorheen gem. Loosdrecht UT, red.), in het noordwesten door de Noodweg en in het oosten door de Weg op de Egelshoek, de zuidgrens van genoemd kazerneterrein en het Tienhovens kanaal. Blijkens de verordening op de wijkindeling d.d. 7-1-1884 was de Egelshoek (in bredere zin) gelegen tussen de Oude Utrechtscheweg (thans Bosdrift) en de Hollandsche Rading.
De Weg op de Egelshoek loopt van de Noodweg naar de grens met de gemeente De Bilt (voorheen gem. Maartensdijk) en sluit aan op de in die gemeente gelegen Kanaaldijk / Graaf Floris V weg. Het woord 'op' in de naam moet in het huidige taalgebruik begrepen worden als 'naar'. Door de Duitse bezetter is voor militaire doeleinden het terrein in gebruik genomen waarop thans de Korporaal van Oudheisdenkazerne staat. Een stuk van ca. 600 meter van de toenmalige Weg op de Egelshoek, gerekend vanuit de Noodweg, is toen op dat terrrein komen te liggen. De Weg op de Egelshoek heeft een vervangend tracé gekregen en komt nu op een punt ca. 150 meter naar het westen op de Noodweg uit. Deze weg kreeg blijkens de 'Staat der wegen' vóór 1852 als Drift op de Egelshoek of 'vervolg van de Bosdrift' de functie van verbindingsweg. De aan de Weg op de Egelshoek gelegen panden worden in de postadressen met Egelshoek aangegeven. De huisnummering verloopt in omgekeerde richting. (bron: A.H. Meijer, Straatnamenboek van Hilversum: Hilversums historie vanuit de straatnaam, uitg. Verloren, 1988)
Bijzonder grensgeval
De horizontaal lopende weg die hier de grens vormt tussen de gemeente Hilversum en de provincie Noord-Holland in het noorden, en de gemeente De Bilt (voorheen Maartensdijk) en de provincie Utrecht in het zuiden, heet aan de noordkant (dus NH kant) Egelshoek en aan de zuidkant (dus UT kant) Graaf Floris V Weg.
Statistische gegevens
De buurtschap Egelshoek omvat enkele tientallen panden.
Geschiedenis
In de geschiedenis is Egelshoek vooral bekend vanwege het feit dat graaf Floris V hier op 23 juni 1296 aangehouden zou zijn (waarna hij in de buurtschap Hakkelaarsbrug bij Muiderberg om het leven is gebracht). Volgens Jan-Willem Verkaaik in zijn boek 'De moord op graaf Floris V', is dit echter een hardnekkige legende die niet klopt: volgens hem duiden de bronnen erop dat de aanhouding aan 'de stadsweide' gebeurd is.
In de omgeving van de Egelshoek op het grondgebied van de huidige provincie Utrecht (destijds Het Sticht), bevond zich vroeger de hofstede van de abdissen van Elten. (bron: Straatnamenboek van Hilversum, verdere gegevens van dit boek zie bij Ligging)
Recente ontwikkelingen
Egelshoek is tegenwoordig vooral bekend vanwege vliegveld Hilversum, het woonwagenkamp (dat anno 2010 wordt gerenoveerd) aan de weg Egelshoek, bungalowpark De Egelshoek aan de Graaf Floris V weg (die dus onder Hollandsche Rading valt) en snackbar De Egelshoek aan de Noodweg.
Natuur en recreatie
- (In het) O van Egelshoek ligt landgoed Einde Gooi.
Links
- Site van de Vereniging van Eigenaren van Bungalowpark De Egelshoek, met o.a. een pagina met een interessante uitvoerige wordingsgeschiedenis van het park; hoe het begon en geleidelijk geworden is tot wat het nu is.
Foto's
- Recente foto's van Egelshoek en Einde Gooi van fotograaf Martin Stevens.
Nieuwe reactie inzenden