Blauwkapel

Status
Blauwkapel is een, tja wat is het eigenlijk vandaag de dag, wij zouden opteren voor 'dorpje in de stad', hoewel een dorp formeel een eigen bebouwde kom zou moeten hebben. Maar het ligt ondanks de ligging binnen de bebouwde kom van Utrecht, tegelijkertijd toch nog zo geïsoleerd dat wij de status 'dorp(je)' wel gerechtvaardigd vinden. Blauwkapel is tegenwoordig het meest bekend van het Fort Blauwkapel, dat om het dorpje heen is gebouwd. Ook zou er volgens de Topografische atlas Utrecht (1) nog sprake zijn van een buurtschap Blauwkapel, zijnde het buitengebied O van de A27, tussen dorpje Blauwkapel en De Bilt (= Voordorpsedijk). Het dorpje Blauwkapel ligt in de provincie Utrecht, gemeente Utrecht. T/m 1953 gemeente Maartensdijk. De buurtschap Blauwkapel, het buitengebied O van het dorpje dus, ligt in de gemeente De Bilt, kern Groenekan (de grens tussen de gemeenten Utrecht en De Bilt loopt hier O langs de A27).

Naam
Oudere vermeldingen
1840 Blaauwkapel. Oorspronkelijk heette het Voordorp.
Naamsverklaring
Het dorpje Blauwkapel heette oorspronkelijk Voordorp. In 1505 kwam de kapel in het bezit van de familie Van Wijck. Bij de verbouwing die kort daarna plaatsvond, werd de kapel voorzien van een houten tongewelf. Het nieuwe plafond en de wanden werden blauw geschilderd. Vanaf die tijd sprak men van 'de Blaauwe Capel'. Het kerkdorp werd daarna Blauwkapel genoemd in plaats van Voordorp.

Ligging
Dorp en Fort Blauwkapel liggen in het uiterste NO van de stad Utrecht, rond de Kapelweg, ingeklemd door de afrit van de A27 naar Overvecht in het N, de Darwindreef in het W, de spoorlijn Utrecht-Soest in het Z en de spoorlijn Utrecht-Hilversum in het O. Daarnaast wordt (een deel van) het buitengebied langs de Voordorpsedijk ook tot Blauwkapel gerekend. De huisnrs. t/m 12 en 17 vallen onder Utrecht, de hogere huisnummers vallen onder Groenekan (sinds 2001 gemeente De Bilt, voorheen gemeente Maartensdijk).

Statistische gegevens
- In 1840 had Blauwkapel 57 huizen met 267 inwoners.
- In 1860 had Blauwkapel 326 inwoners, waarvan 87 binnen de vesting en 239 er buiten.

Geschiedenis
Blauwkapel was en is spoortechnisch gezien een strategisch punt, gezien de kruising van de spoorlijnen Utrecht-Hilversum en Utrecht-Soest direct ZO van dorp en fort.
- Geschiedenis van de voormalige stations van Blauwkapel.

Blauwkapel had een postkantoortje van 1869 tot 1925.

Opvallend is dat in de Volkstelling van 1840 Groenekan nog als buurtschap wordt beschouwd (van Maartensdijk) en Blauwkapel als dorp, terwijl later Blauwkapel als buurtschap van Groenekan werd beschouwd, omdat dat zich tot een dorp had ontwikkeld en Blauwkapel, dat altijd een zeer kleine kern is gebleven, voor haar voorzieningen op Groenekan was aangewezen.

Bezienswaardigheden
- Fort Blauwkapel is in 1818 om het dorpje heen gebouwd.
- De kerk is sinds 1959 een oecumenische onderwegkerk.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Blauwkapel (online te bestellen).

Links
- Filmpje over activiteiten bij Fort Blauwkapel in het kader van de Fortenmaand 2010 (september).

1. 1. Topografische Atlas Utrecht / Flevoland,
   ANWB
   , (2004)