Numansdorp

Plaats
Dorp
Hoeksche Waard
Hoeksche Waard
Zuid-Holland

ZH gemeente Numansdorp in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Numansdorp in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Numansdorp in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Numansdorp

Terug naar boven

Status

- Numansdorp is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek en gemeente Hoeksche Waard. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1983. In 1984 over naar gemeente Cromstrijen, in 2019 over naar gemeente Hoeksche Waard.

- Wapen van de voormalige gemeente Numansdorp.

- Onder het dorp Numansdorp vallen ook de buurtschappen De Klem (deels), Middelsluis, Oudesluis (deels) en Schuring.

Terug naar boven

Naam

Naamsverklaring
De Buitensluis, een voormalige buitendijkse buurtschap, is in 1492 door keizer Maximiliaan van Oostenrijk geschonken aan rentmeester Gerard Numan. De sindsdien ontstane nederzetting is daarom Numansdorp genoemd, hoewel de naam De Buitensluis ook nog lang in gebruik is gebleven.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Numansdorp ligt N van de wateren Haringvliet en Hollands Diep, de stad Willemstad en het dorp Helwijk, NO van het Knooppunt Hellegatsplein en het dorp Ooltgensplaat, O van het eiland Tiengemeten, OZO van het dorp Zuid-Beijerland, Z van het dorp Klaaswaal, ZZW van de dorpen Westmaas en Mijnsheerenland, ZW van het dorp Maasdam, W van het dorp Strijen, WNW van het dorp Strijensas en NW van de stad Klundert. De A29 loopt W door het dorpsgebied.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente 'Numansdorp, gezegd Buitensluis', wat dan kennelijk de naam van de gemeente is, 312 huizen met 2.383 inwoners, verdeeld in het dorp Numansdorp 177/1.275 (= huizen/inwoners) en buurtschappen De Middelsluis 95/773 en De Schuring 40/335. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 3.500 huizen met ca. 8.700 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Numansdorp heeft 6 rijksmonumenten.

- Ned. Herv. Kerk (Kerkstraat 18). Eenbeukige kerk met driezijdige sluiting en slanke westtoren, gebouwd in 1566 en volgende jaren. Noordvleugel van twee traveeën. Ingrijpend hersteld in 1655. Tot de inventaris behoren: een preekstoel uit 1816 met koperen lezenaar en twee kaarsenarmen, 18e eeuw, alsmede een grafzerk, 1698, orgelkas 19e eeuw. Klokkenstoel met klok van W. Wegewaert, 1622, diam. 61 cm.

- Molen Landzicht of Landzigt (Burgemeester de Zeeuwstraat 52) is gebouwd in 1856. Rond 1953 zijn de wieken en kap verwijderd, waarna er een motor is geplaatst voor de aandrijving van de werktuigen. Tot 1960 is er zo nog gemalen.

- De geschiedenis van Fort Buitensluis begint in de 18e eeuw. Vanaf 1793/1794 werden de beginselen van het fort gelegd. In die tijd was het nog een aarden fort met kanonnen. Doel was om vijandelijke troepen tegen te houden het Hollandsch Diep over te steken. Het fort werd gebouwd bij de ingang van de ‘Haven vóór de Buitensluis’ in Numansdorp, vandaar de naam Fort Buitensluis. In de jaren 1860/1863 werd het fort verder uitgebreid met bakstenen wachthuis en remises. Het werd onderdeel van de Stelling van het Hollandsch Diep en het Volkerak. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Fort Buitensluis verder versterkt met gewapend beton en extra bunkers. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten de Duitsers Fort Buitensluis.

Tot eind 2014 werd het fortterrein door het ministerie van Defensie gebruikt als oefenterrein voor politie en Defensie en door Stichting Vafamil (Vakantie Faciliteiten Militairen). De activiteiten van Vafamil bestonden uit het verlenen van faciliteiten op het vlak van vakantie en vrijetijdsbesteding in de vorm van kamperen en watersport aan defensiepersoneel, veteranen en voormalig personeel en hun gezinsleden. Een en ander vond plaats op voormalige schietterreinen en forten van het ministerie van Defensie, waaronder Fort Buitensluis. Aangezien deze forten door het Ministerie worden afgestoten heeft Stichting Vafamil geen reden van bestaan meer. Stichting Vafamil is inmiddels opgeheven. Sinds 2017 is Fort Buitensluis eigendom van gemeente Hoeksche Waard. Het beheer ligt in handen van Stichting Fort Buitensluis. - Bekijk hier de ontwikkelingen sinds 2014.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Sinds 1712 wordt de Buitensluisse Paardenmarkt (2e woensdag van juni) onafgebroken jaarlijks georganiseerd (met uitzondering van een jaar in de 18e eeuw en in 1953 vanwege de watersnoodramp). Met Jaarmarkt en Kermis.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Veerpont Anna (alleen voor fietsers en voetgangers) vaart in de zomer van woensdag tot en met zondag vier keer per dag van Willemstad naar Numansdorp v.v.

- In 2009 en 2010 heeft Deltanatuur 'nieuwe natuur' aangelegd in het gebied Oosterse Bekade Gorzen, gelegen ZO van Numansdorp, O van bungalowpark Numansgors, langs het Hollands Diep. Het is de laatste van een serie van 3 aaneengesloten natuurgebieden tussen Strijensas en Numandorp. De Oosterse Bekade Gorzen waren voorheen nog omdijkte weilanden. Een flink stuk grond van de weilanden is afgegraven en de dijk is op één plaats doorgestoken, zodat het gebied deels onderloopt. Een voordeel van de afgraving is dat oude zink- en arseenvervuilingen meteen zijn opgeruimd. De ondiepere drogere stukken stromen dagelijks bij hoog water onder. Het Hollands Diep heeft een getijdenverschil van ca. 50 centimeter. Zo ontstaan rietlanden, grasgorzen, stroompjes en kreken.

Doordat de eerste dijk - direct langs het Hollands Diep - is doorgestoken, wordt de hogere tweede dijk - verder landinwaarts - belangrijker als waterkering. Deze dijk is daarom verstevigd. De knotwilgen die daar langs de dijk stonden, zijn verwijderd en op de verstevigde dijk teruggeplaatst langs het fietspad. Er zijn paden, een ligweide en een uitkijkpunt aangelegd. Een vlonderpad loopt een stuk het gebied in. In de directe omgeving van de Oosterse Bekade Gorzen zijn fietspaden aangelegd. Inmiddels heeft de natuur zijn intrek genomen en voelen planten en dieren zich prima thuis in het gebied dat door eb en vloed wordt gevormd.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Numansdorp door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2 en 3.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Numansdorp (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Numansdorp.

- Sport: - Gymnastiekvereniging DIO (Door Inspanning Ontspanning) is opgericht in 1956.

- Volleybalvereniging Apollo.

- Duurzaamheid: - De afgelopen en komende jaren worden de windturbines van de oudere generaties geleidelijk vervangen door exemplaren van de nieuwste generaties, die meer vermogen leveren en ook beduidend groter van formaat zijn. Voordeel is dan wel dat men met minder turbines toe kan om hetzelfde of meer vermogen te leveren. Zo is anno 2019 Windpark Westerse Polder - gelegen in de gelijknamig polder, W van Numansdorp, direct W van de A29, aan het Haringvliet - ruim 20 jaar oud en aan vervanging toe. Voor de 7 windturbines met een gezamenlijk vermogen van 3,5 megawatt (MW) komen 5 vijf moderne windturbines terug met elk een vermogen van 4 MW. De turbines krijgen een ashoogte van 135 meter en een rotordiameter van 127 meter. De verwachting is dat Windpark Westerse Polder in 2020 - in welk jaar het vernieuwde park gereed beoogt te komen - genoeg groene stroom levert voor ongeveer 20.000 huishoudens in de Hoeksche Waard. Omwonenden betoogden in november 2018 bij de Raad van State dat ze bang waren dat de nieuwe windturbines veel slachtoffers onder vogels gaan maken.

Reactie toevoegen