Noordeloos

Plaats
Dorp
Giessenlanden
Alblasserwaard
Zuid-Holland

noordeloos_collage.jpg

Noordeloos, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Noordeloos, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

noordeloos_dorpswinkel_de_buurt.jpg

Jaantje stopt in 2013 met haar Winkel van Jaantje in Noordeloos, want ze is dan al 83 en dan mag je ook weleens van je pensioen gaan genieten. Gelukkig zijn er net op tijd opvolgers gevonden. Het is nu dorpswinkel De Buurt met sinds 2016 ook De Kapperij.

Jaantje stopt in 2013 met haar Winkel van Jaantje in Noordeloos, want ze is dan al 83 en dan mag je ook weleens van je pensioen gaan genieten. Gelukkig zijn er net op tijd opvolgers gevonden. Het is nu dorpswinkel De Buurt met sinds 2016 ook De Kapperij.

Noordeloos (3).jpg

In Noordeloos een dorp in de Alblasserwaard.

In Noordeloos een dorp in de Alblasserwaard.

Noordeloos (2).JPG

In Noordeloos gelegen aan het rivierje Noordeloos in de Alblasserwaard.

In Noordeloos gelegen aan het rivierje Noordeloos in de Alblasserwaard.

Noordeloos.JPG

Noordeloos een mooi dorp midden in de Alblasserwaard.

Noordeloos een mooi dorp midden in de Alblasserwaard.

Noordeloos (4).JPG

In het centrum van Noordeloos.

In het centrum van Noordeloos.

noordeloos.jpg

De Nederlands Hervormde kerk uit de 15e eeuw in Noordeloos, ze noemen hem ook wel de Grote Kerk

ZH gemeente Noordeloos in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Noordeloos in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Noordeloos in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Noordeloos

Terug naar boven

Status

- Noordeloos is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Alblasserwaard, gemeente Giessenlanden. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1985.

- Wapen van de voormalige gemeente Noordeloos.

- Onder het dorp Noordeloos vallen ook de buurtschappen Den Dool, Overslingeland en een deel van de buurtschap Minkeloos.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1331 Nordeloes, 1514 Noordeloos.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk een samenstelling van loos ‘waterloop, afwatering’ en noord ‘noord’, of anders n-oord ‘oord’ met voorgevoegde n. (3083)

Voormalig burgemeester Schakel noemde Noordeloos "een kraal aan de rijgdraad van een veenriviertje".

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Noordeloos 112 huizen met 817 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 90/667 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Overslingeland 17/124 en Minkeloos (deels) 5/26. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 800 huizen met ca. 1.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Noordeloos was in de middeleeuwen een zogeheten hoge heerlijkheid, met een slot. De eerste 'heer' die in dit kader in de archieven wordt vermeld, is Arnoud van Arkel, in 1293. Na 1418 komt de hoge heerlijkheid in handen van andere adellijke geslachten, waaronder sinds 1611 de Brederodes. In 1716 wordt 't Slot aangekocht door de Gorinchemse wijnkoopman Hendrik van Barnevelt. Deze gebruikt de heerlijkheid als buitenplaats en bouwt een nieuw herenhuis op de plaats van zijn voorganger. De Van Barnevelts hielden de heerlijkheid tot 1829.

Rond 1880 verrijst er een nieuw huis in neogotische stijl. In 1968 wordt dit huis afgebroken en vervangen door de huidige woning (op het Laantje, nabij de splitsing met de weg Grotewaard). Wat rest is het omgrachte terrein en de toegangsbrug. Bij de oprit liggen twee zware, mogelijk 16e-eeuwse consoles, die uit het oudste slot afkomstig kunnen zijn. De graftombe in de NH kerk van het geslacht Barnevelt herinnert nog aan de slotheren. - Afbeelding Slot Noordeloos begin 18e eeuw. - Slot anno 1786. - Pand op de plek van het Slot, uit ca. 1880., afgebroken in 1968.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij Historische Vereniging Hoogblokland, Hoornaar en Noordeloos. - Historische Vereniging op Facebook. De Historische Vereniging heeft een expositieruimte in de toren van de Hervormde kerk. Hier zijn o.a. oude gereedschappen en andere gebruiksvoorwerpen tentoongesteld. De toren is geopend tijdens de Jaarmarkt (1e za van augustus) en op de Open Monumentendag in september. Daarnaast kan de toren op afspraak door groepen worden bezocht. Naast deze expositieruimte heeft de vereniging de beschikking over een ruimte voor opslag en restauratie van oudheidkundige voorwerpen, boeken en kranten. Dit gebouw is gevestigd aan de Noordzijde 3. Hier zijn elke woensdagmiddag vrijwilligers aan het werk met het restaureren, onderhouden en catalogiseren van de bezittingen. Je bent er welkom van 13.00 tot 16.00 uur.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Eigenaar Jaantje van de dorpswinkel in Noordeloos, die daarom in de volksmond de Winkel van Jaantje werd genoemd, vindt het in 2013 weleens tijd worden om ermee te stoppen, want ze is dan al 83... Helaas zijn er aanvankelijk geen opvolgers. Maar Noordeloos zonder dorpswinkel, dat kan natuurlijk niet! Niet alleen voor de boodschappen, maar ook omdat dan een ontmoetingspunt en een stuk 'leven in de brouwerij' in het dorp verloren zou gaan. Daarom heeft schoondochter Corrie Mesker met nog enkele dorpsgenoten de stoute schoenen aangetrokken en de winkel overgenomen. Zij beheert nu de winkel, waar nodig geholpen door haar man en zoon en andere inwoners van het dorp.

Het is nu dorpswinkel De Buurt. Voorheen een zaak in voornamelijk huishoudelijke artikelen, is het assortiment nu uitgebreid en met name gespecialiseerd in drogisterij-artikelen, speelgoed, cadeau-artikelen en originele, lekkere en gezonde streekproducten, waaronder sinds 2015 het eigen, in de streek gebrouwen De Buurt bier! Op verzoek kan men ook kerstpakketten samenstellen. In 2016 is het pand uitgebreid met een buurpand en fraai verbouwd en gerenoveerd in de bestaande stijl. In het complex is sindsdien ook kapper De Kapperij gevestigd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Noordeloos heeft 15 rijksmonumenten. De oude dorpskern is een beschermd dorpsgezicht.

- Noordeloos heeft 42 gemeentelijke monumenten.

- Gevelstenen in Noordeloos.

- De NH Bonifatiuskerk (Kerkstraat 6a) is een 14e-eeuws bouwwerk met Romaanse trekjes. Met een 15e-eeuws massief stenen doopvont, karakteristiek 16e-eeuws Tien Geboden bord, de sierlijk verluchte 17e-eeuwse preekstoel, het werkelijk schitterend 18e-eeuws marmeren grafmonument en een welluidend 19e-eeuws orgel. - Site Hervormd Noordeloos.

- De Chr. Gereformeerde kerk Eben Haezer dateert uit 1924 en heeft gekleurde glas in lood ramen. Noordzijde 1a.  Tel. 0183-581453. - Site Eben Haezerkerk.

- Ontmoetingskerk (geref.), M.J. Veder van Hobokenstraat 15e. - Site Ontmoetingskerk.

- Standbeeld voor Maarten Schakel sr. (Kerkstraat). Maarten Schakel (met achtervoegsel 'sr.' omdat zijn zoon ook Maarten heet) werd op 17 juli 1917 geboren in Meerkerk en was gedurende 40 jaar, van 1946 t/m 1985, tegelijkertijd burgemeester van de 3 gemeenten Hoornaar, Hoogblokland en Noordeloos (per 1 januari 1986 zijn deze gemeenten opgegaan in de nieuwe gemeente Giessenlanden). In de Tweede Wereldoorlog is hij actief geweest in het verzet. Hij zat van 1964 tot 1981 in de tweede kamer voor de ARP en het CDA en schopte het tot vicevoorzitter van de kamer. Verder liep Schakel zo'n 55 keer de Nijmeegse Wandelvierdaagse uit. Hij is overleden op 13 november 1997. Het standbeeld is in 2002 onthuld door oud-premier Dries van Agt, het is gemaakt door beeldhouwer Marcus Ravenswaaij en het was een initiatief van oliehandelaar A.A. de Haan (een goede vriend van Schakel).

- Eind 19e-eeuwse dorpspomp geïntegreerd in een straatlantaarn, aan de Botersloot ter hoogte van de brug die de beide dorpskern-delen van Noordeloos met elkaar verbindt.

- Knikkersculptuur aan het plein in de M.J. Veder van Hobokenstraat alias het Ovale Stuiterplein. Voor nadere toelichting zie bij Evenementen > Nationale Kampioenschappen Kuiltjeknikkeren.

- Boterslootsemolen, Grotewaard 1. Wipwatermolen, in beheer bij de SIMAV. Bouwjaar 1837 (tijdens het bouwen van de molen werd de polder bemalen door de molen van de polder Blommendaal (Grotewaard 2). Ten behoeve hiervan werd waarschijnlijk de kade, die beide polders van elkaar scheidde, doorgegraven. Pas in 1919 werd definitief een duiker in deze kade gelegd om het mogelijk te maken beide polders gecombineerd te bemalen. In gebruik tot 1957. De molen is gerestaureerd en maalvaardig. Op Grotewaard 2 staat een molenromp die als woning in gebruik is. Beide molens bemaalden een andere polder waarvan de boezems parallel aan elkaar lopen. Het tegenwoordige gemaal Ot Vonk bestaat uit twee gemalen: gemaal Botersloot en gemaal Blommendaal.

- De Stijve Molen valt onder buurtschap Den Dool en wordt aldaar beschreven.

- Monumentale panden: Grotewaard 1 (molen), 9, 11, 27, 28, 30, 31, 32, 33, 39, 54. Laantje 15. Nieuwendijk 11, 12, 18, 19. Noordzijde 1 (kerk), 1a, 3 (1891), 5, 7, 8, 12, 13, 23, 25, 27, 29, 32, 33, 34, 52, 53, 54, 55, 59, 60, 61, 69, 75, 82, 95 (1706), 98, 103, 118, 120. Kerkstraat 1. Kerkweg: leugenbankje. Botersloot 1, 4, 13, 30, 31, 33, 35, 39. De voormalige kerk aan de Botersloot, nabij de brug in het centrum, is tegenwoordig een woonhuis.

- Over de rivier de Giessen (de Giessen heet hier Noordeloos) ter hoogte van het dorp liggen diverse fraaie oude bruggetjes. De bruggetjes dragen bijzondere namen, zoals Marrigjesboompje.

Terug naar boven

Evenementen

- Noordeloos is o.a. bekend van het unieke jaarlijkse evenement de Nationale Kampioenschappen Kuiltjeknikkeren (op de vrijdag voor de 1e zaterdag van augustus), georganiseerd door Nationaal Knikkercomité De Ovale Stuiter.

- 1x in de 5 jaar is er - zoals bij veel dorpen in de regio - een Feestweek. De laatste keer was in 2017, dus voor de eerstvolgende Feestweek Noordeloos (eind juli / begin augustus) moet je nog 'even' geduld hebben; die is dan dus in 2022.

- Jaarmarkt Noordeloos. Eerste zaterdag van augustus. Markt met meer dan 160 kramen langs de oevers van de Giessen. Met muziek, demonstraties van ambachten, kinderattracties en bezichtiging Bonifatiuskerk. Inlichtingen: Marktmeester G. Boon, tel. 0183-581780.

- Bij het hardloopevenement Loop naar de Pomp (op een zaterdag begin september) kun je kiezen uit de afstanden 4 km en 10 km. Voor de jeugd zijn er kortere afstanden.

- Op een zaterdag half december is er een Grote Kerstmuziekborrel in Noordeloos, vanaf 17 uur, bij de muziektent. Miniconcert om 19 uur van Muziekvereniging Volharding, met daarna een band.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Openluchtzwembad De Spettertuin, Van Brederodestraat 20B. Tel. 0183-582175. Alleen geopend in de zomermaanden. Niet op zondag.

- Op zaterdag is er van 08.00-12.30 uur een minimarkt in Noordeloos, aan de M.J. Veder van Hobokenstraat.

- Ooievaarsnesten langs de Kerkweg. De weilanden rond de H. Botterweg zijn geliefd bij ooievaars.

- Eendenkooi N van de Tiendweg (de Tiendweg loopt in het oostelijke verlengde van Goudriaan), langs de Noordelosekade, die ook Langeraksekade heet, omdat de gemeentegrens Giessenlanden / Liesveld midden door deze kade loopt. Het is de NO grens van de gemeente Giessenlanden en het noordelijkste deel van Noordeloos, en tevens de ZO grens van de gemeente Liesveld. De Noordelosekade is één van de mooiste kades van de Alblasserwaard. Het stuk langs de eendenkooi is niet begaanbaar meer. (is dat nog steeds zo?, red.)

- Wandelroute rond Noordeloos.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's, ansichtkaarten e.d. van Noordeloos op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Noordeloos (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Noordeloos.

- Nieuws: - Actualiteiten uit Noordeloos op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsberaad Noordeloos heeft als taak de belangen van het dorp en zijn inwoners te behartigen. Het Dorpsberaad acteert hier expliciet ‘dorps-breed’, dus het gaat over onderwerpen, kwesties en acties die van belang zijn voor iedereen in het dorp. Zo zet het Dorpsberaad zich in om de leefbaarheid en schoonheid in het dorp op peil te houden. Signalering en assistentie ten behoeve van verbeteringen aan de infrastructuur en stimulans bij de ontwikkeling van huisvesting middels een ‘woonvisie’ en bouwprojecten zijn daar voorbeelden van. En ook gezellige bloembakken aan de mooie bruggetjes en een permanent zitbankje aan de Kom zijn initiatieven van het Dorpsberaad.

Als er ‘dorpsbrede’ issues zijn kan het dorpsberaad hier in faciliteren, assisteren en overleg voeren met de gemeente. Periodiek nodigt het Dorpsberaad burgemeester en wethouders van de gemeente uit om, in een zogeheten schouw, het dorp te bezoeken. Tijdens deze schouw wordt een kijkje gegeven in de bedrijvigheid binnen het dorp, alsmede knel- en verbeterpunten besproken op velerlei vlak, waar de gemeente aan kan bijdragen. Twee maal per jaar informeert het Dorpsberaad alle inwoners middels de INNoordeloos-krant, die in Noordeloos huis-aan-huis wordt verspreid en ook op de website wordt geplaatst. Daarnaast organiseert het Dorpsberaad geregeld informatie- en inspraakavonden, vooral daar waar het om belangrijke onderwerpen gaat en waar iedereen moet mogen meepraten en denken.

- Onderwijs: - School met de Bijbel. - Kindercentrum Bobbi biedt goede kleinschalige dagopvang voor kinderen in de leeftijd van 6 weken tot 4 jaar. Ook bieden zij Buitenschoolse opvang voor kinderen van 4 tot 13 jaar. (BSO de Nemo's). Het kindercentrum is gevestigd in het voormalige Rabobank gebouw. BSO de Nemo's is gevestigd in de school naast Kindercentrum Bobbi.

- Muziek: - Muziekvereniging Volharding.

- Sport: - Voetbalvereniging SV Noordeloos. - Facebookpagina Vrouwen 1.

- Zorg: - Bas de Jong heeft een fokkerij van jongvee, met gemiddeld ca. 50 kalveren en jonge koeien. Verder heeft de boerderij kleinvee, kippen, katten en een flinke moestuin. Daarnaast doet De Jong aan natuurbeheer. In 2013 is hij gestart met Zorgboerderij De Hogt, waar jongeren vanaf een jaar of 10 terecht kunnen die bijvoorbeeld autisme of ADHD hebben.

In 2016 is Christelijke Zorgboerderij Sela - de naam komt uit de bijbel en betekent ‘rust’ - gestart, voor kinderen tussen de 4 en 18 jaar met een verstandelijke of lichamelijke beperking of kinderen met autisme.

Reactie toevoegen