Eenigenburg

Plaats
Dorp
Schagen
West-Friesland
Noord-Holland

Eenigenburg-MSD-20120322-255726.jpg

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg-MSD-20120322-255729.jpg

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg-MSD-20120322-255739.jpg

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg-MSD-20120322-255735.jpg

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg-MSD-20120322-255743.jpg

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg-MSD-20120322-255760.jpg

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg, Harenkarspel, Noord-Holland

Eenigenburg

Terug naar boven

Status

- Eenigenburg is een dorp in de provincie Noord-Holland, in de streek West-Friesland, gemeente Schagen. T/m 1989 gemeente Sint Maarten, in 1990 over naar gemeente Harenkarspel, in 2013 over naar gemeente Schagen.

- Het dorp Eenigenburg heeft in 1978 geen eigen postcode en plaatsnaam gekregen in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het dorp daarom 'in' Sint Maarten.

- Onder het dorp Eenigenburg vallen ook de buurtschappen Grootven en 't Rijpje.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1289 Einihborch, 1318 Enigheburch, ca. 1500 Enigeborch.

Naamsverklaring
Dankt zijn naam aan het (later verwoeste) kasteel dat Floris V hier liet bouwen na zijn overwinning op de Westfriezen. In de woorden van de kroniekschrijver: "...dede grave Florens tymmeren iiii starke castele in Vrieslant, alse Medembliec, Eningheborch, ... daer hi des onghetoemden volcs ingheborene onhoorsamheit mede temmen mochte". Het eerste deel kan samenhangen met het Middelnederlandse enich 'eenzaam, verlaten', hier mogelijk 'vrijstaand'.(1)

Familienaam
Vroeger waren hier families met deze plaatsnaam als achternaam. Tegenwoordig zijn die er in Nederland niet meer, maar in de Verenigde Staten des te meer. Dat zit zo: In 1849 emigreren drie families Eenigenburg naar Amerika. Inmiddels zijn er meer dan 2500 nakomelingen uit voortgekomen. Veel leden van dit geslacht wonen nog altijd dicht bij Chicago, waar de voorouders destijds een deel van deze stad hebben ontgonnen en ontwikkeld, maar de Eenigenburgs wonen inmiddels verspreid over heel Amerika. Er is nog altijd een band tussen het Nederlandse dorp en de Amerikaanse families. De banden zijn de laatste decennia versterkt. Zo waren leden van de Amerikaanse familie bij de viering van het 700-jarig bestaan van het dorp in 1989 en bij de opening van het Museum. In de loop der jaren hebben ook andere familieleden een bezoek gebracht. En een delegatie van het dorp heeft in 1999 de familie Eenigenburg Reunië in Chicago bijgewoond. Voor nadere informatie over de lotgevallen van de families met deze naam, of daarvan afstammend, zie de link.

Terug naar boven

Ligging

Eenigenburg ligt NW van Warmenhuizen, W van Tuitjenhorn, O van Burgerbrug.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Eenigenburg 29 huizen met 160 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 80 huizen met ca. 200 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Eenigenburg ligt onder het NAP. Als de Hondsbossche Zeewering er niet was, zou het zilte zeewater het dorp doen overstromen. Duizend jaar geleden kennen de bewoners van dit gebied dit probleem nog niet. Dankzij een dik veenpakket ligt het land dan nog een meter hoger en de zee een meter lager. Maar door ontwatering en het bewerken van het veen klinkt de grond in, en de zeespiegel stijgt, net als nu. Tijdens overstromingen komt het water daardoor steeds hoger. De dijken die men aanlegt, bestaan uit veen. Ze zijn laag en spoelen snel weg. Bewoners wonen daardoor soms binnendijks en een paar jaar later buitendijks met als resultaat natte voeten. Een beproefde oplossing is een huis te bouwen op een verhoging van échte grond: op een terp.

De terpen worden door de bewoners zelf opgeworpen. Men gebruikt hiervoor allerhande materiaal uit de omgeving. Zo ontstaan de nu nog steeds zichtbare terpen in het vlakke Hollandse landschap. Het dorp Eenigenburg is op vier van dit soort terpen gebouwd. Drie hiervan zijn bij een wandeling door het dorp nog goed herkenbaar. Deze terpen zijn ongeveer 900 jaar oud en zijn hoogstwaarschijnlijk door de bewoners opgeworpen. In de terpen treft men afval en sporen uit verschillende tijden aan. Dit geeft aan dat het onderhoud en de uitbreiding van zo’n terp een doorlopend proces was. In de strijd tegen de overstromingen wordt gaandeweg de rol van de Westfriese Omringdijk groter en verliezen de terpen hun functie. Voor nadere toelichting zie de link. - Zie ook het filmpje waarin archeoloog Frans Diederik je in tekst en beeld vertelt over de bijzonderheden van de terpen van Eenigenburg.

Op 10 september 1799 is op het grondgebied van de huidige gemeente Schagen zwaar gevochten. Frans-Bataafse troepen vielen de Britse stellingen in de Zijpe aan. Er waren meer dan duizend doden, vermisten en gewonden. De slag was onderdeel van de Brits-Russische invasie, bedoeld om de Franse macht in Nederland terug te dringen en het herstel van het Huis van Oranje mogelijk te maken. Kennelijk heeft dit gebeuren (ook) in Eenigenburg plaatsgevonden, want in september 2016 is er een tentoonstelling in het lokale museum geweest getiteld 'De vergeten veldslag van Eenigenburg'.

- Museum Eenigenburg is van mei t/m september op de zondagen geopend. - Zie verder hier voor de overige bezoekersinformatie.

- Geboren en getogen Eenigenburger Dick Visser (tegenwoordig woonachtig in Nieuwe Niedorp) heeft in 2015 de site 'Eenigenburg op de korrel' opgezet, die hij nog altijd voortdurend onderhoudt en uitbreidt, over alle panden in het dorp en hun vroegere bewoners. Een 'dorpsgenealogie' dus, zou je het kunnen noemen. Zijn interesse hiervoor was gewekt toen bleek dat zijn oudoom Willem Meijles hier in 1956 een paar schriftjes over vol had geschreven, met aantekeningen van wat hij zich allemaal nog kon herinneren. Vanuit deze documenten is Dick verder gaan zoeken en spitten om er een zo volledig mogelijk en waarheidsgetrouw dorpsoverzicht van te maken. Zo heeft hij huidige en oud-inwoners benaderd, die allemaal volop hun medewerking verleenden en verlenen. Het is daarmee een uitvoerig dorpsnaslagwerk geworden in tekst én beeld.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Eenigenburg heeft 6 rijksmonumenten, zijnde het schoolgebouw annex onderwijzerswoning met bakstenen toiletgebouwtje uit 1877 op Surmerhuizerweg 11, de voormalige landarbeiderswoningen uit ca. 1850 op nrs. 13 en 15, de Hervormde kerk uit 1792 op nr. 29 en de pastorie uit 1858 op nr. 37.

- De huidige kerk uit 1792, die op een terp uit de 14e eeuw is gebouwd, heeft o.a. een preekstoel uit 1698, een koorhekje uit 1770, een uniek orgel uit 1876, gebouwd door W.H. Schölgens (destijds Rottekade 49 te Rotterdam) en een kerkklok uit 1543. In het kerkje worden regelmatig concerten georganiseerd (in het voor- en najaar op zondagmiddagen). Van half juli tot half augustus zijn er Onderwegkerk-diensten. Verder is er op zondagmorgen eenmaal in de twee maanden een dienst. De kerk is ook te huur voor bijv. trouwdiensten, familiebijeenkomsten, uitvaarten of jubilea (onder de laatste link vind je ook de concertagenda).

- Nabij de Westfriese Omringdijk in Eenigenburg wordt in 1287 in opdracht van graaf Floris V een kasteel gebouwd. Het kasteel is nu bekend als 't Huys te Nuwendore. Vermoedelijk zijn overstromingen in de 14e eeuw de oorzaak van de ondergang van het kasteel. De resten ervan zijn te bezoeken.

- Naast Museum Eenigenburg staat een daglonershuisje uit 1877. Dit huisje is nog geheel ingericht in de sfeer van vroeger tijden. Het huisje is een symbool van de strijd om een - zeer eenvoudig - bestaan als dagloner.

- Gevelstenen in Eenigenburg.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Kermis (weekend in september), met allerlei activiteiten op het gebied van sport, spel en muziek. Een van de hits in dit weekend is het Bumperbaltoernooi.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Sinds eind 2016 is er de wandelroute ’t Huys te Nuwendore langs de Westfriesedijk bij Eenigenburg. De route is onderdeel van het nieuwe wandelnetwerk in de regio dat medio 2017 gereedkomt en dan zo’n 580 kilometer telt. De route voert onder meer langs het afdakje dat vanaf de oude waterput op het kasteelterrein is verplaatst naar de dijk. Je vindt daar ook een dichttekst van Ina Broekhuizen-Slot, die betrekking heeft op de route.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoserie van Eenigenburg door fotograaf Martin Stevens.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Eenigenburg.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Eenigenburg.

Reactie toevoegen