Dale

Plaats
Buurtschap
Aalten
Achterhoek
Gelderland

Dale

Terug naar boven

Status

- Dale is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek, gemeente Aalten.

- De buurtschap Dale valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Aalten.

- 't Villeken staat in de Topografische atlas Gelderland (1) als aparte buurtschap, maar dat lijkt ons een beetje 'overdone'. Wij komen het verder nergens als buurtschap tegen. Volgens ons - en volgens het filmpje onder de link aan het begin van deze alinea - maakt dit buurtje onderdeel uit van de buurtschap Dale.

- De buurtschap Dale heeft geen plaatsnaamborden, en ook geen gelijkluidende straatnaam - wat bij veel andere buurtschappen wél het geval is - zodat je ter plekke nergens aan kunt zien dat en wanneer je de buurtschap binnenkomt en weer verlaat.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1386 Dalen.

Naamsverklaring
De oude vorm wijst op een datief meervoud van dal ´laagte, inzinking´, de huidige vorm is een datief enkelvoud.(2)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Dale ligt NW van Aalten, rond de wegen Welinkweg en 't Villeken.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Dale 54 huizen met 547 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 70 huizen met ca. 175 inwoners.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Oranjefeest (weekend eind augustus).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het Aaltense Goor, NW van Dale, is een voorbeeld van een landschapsreservaat waar 'goorontginning' heeft plaatsgevonden. Het gebied was van nature erg nat, waardoor de boeren pas in mei en juni konden hooien. In de 18e eeuw is gestart met het ontginnen van het goor. Het gebied is nu een natuurreservaat van ca. 200 hectare groot. Het heeft een kleinschalige structuur, waarbij graslandpercelen zijn omrand met sloten en elzen. In het goor is een hoge dichtheid broedvogels.

Het Aaltense Goor en het Zwarte Veen, eveneens gelegen NW van buurtschap Dale, rond de grens ter plekke tussen de gemeenten Aalten en Oude IJsselstreek, worden heringericht tot een gebied waar de natuur een impuls krijgt, de landbouwstructuur verbetert, en tegelijk ruimte wordt gecreëerd voor recreatief medegebruik en waterberging. Het herinrichtingsplan is opgesteld door agrariërs e.a. bewoners van het gebied, natuurorganisaties, Staatsbosbeheer, LTO Noord afdeling Oost Achterhoek, de gemeenten Aalten en Oude IJsselstreek, provincie Gelderland en het Waterschap Rijn en IJssel, dat trekker is van het proces, waarbij partijen zelf onderdelen zullen oppakken.

Het plan bestaat uit de volgende onderdelen: op het voormalig perceel Luiten wordt ca. 25 ha nieuwe natuur gecreëerd, en komen waterinlaten voor het vasthouden en bergen van water; in het Aaltense Goor (ca. 170 ha) komen waterinlaten voor het vasthouden en bergen van water en wordt de kwaliteit verbeterd van de bestaande natuur; in het Zwarte Veen komt een strook nieuwe natuur langs de Vennebulten. Beide laatstgenoemde gebieden vallen onder buurdorp Heelweg (gemeente Oude IJsselstreek). Ook wordt de kavelstructuur van de landbouwgronden verbeterd door het verleggen en aanleggen van watergangen; op de Vennebulten wordt een deel van het bestaande bos omgevormd naar heide; door extra recreatieve routes en (eenvoudige) parkeergelegenheden wordt het gebied beter toegankelijk.

Ook zijn in het nieuwe plan onder andere afspraken gemaakt over: het beheer van natuurgrond met mogelijkheden voor een rol van agrariërs in natuurbeheer alsmede de monitoring van effecten; de verbetering van de water- en bodemkwaliteit in het omliggende gebied. LTO en waterschap Rijn en IJssel gaan dit gezamenlijk oppakken. Daarnaast wordt door - en op eigen initiatief van - de gemeente Oude IJsselstreek nader onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor natuurbegraven op de Vennebulten, windmolens in het Zwarte Veen en het toekomstig gebruik van het Zwarte Veen.

Eind 2016 ging een streep door een eerste schets voor het herinrichtingsplan Aaltense Goor en Zwarte Veen. Aan dat plan bleken te grote juridische risico’s te kleven. Ook stonden er per saldo te weinig baten tegenover de kosten. Ook maakten natuurorganisaties bezwaar tegen de landschappelijke aantasting van het gebied. Mede daardoor was er niet genoeg maatschappelijk draagvlak. Het nieuwe plan dat nu is gemaakt kan wél rekenen op brede steun. Alle partijen hebben zich maximaal ingespannen binnen de speelruimte die er was met respect voor elkaars belang en positie. (bron: Waterschap Rijn en IJssel, 29-6-2017)

"Het Aaltense Goor, gelegen (in het) NW van de Aaltense buurtschap Dale, is een bijzonder landschap. Oorspronkelijk was het een hoogveen, ontstaan in een kom aan de voet van het Oostnederlands plateau. Nadat het hoogveen afgegraven was, werd het een gebied van kleine, natte weitjes, afgezet met elzensingels, en in gebruik bij de omliggende boeren. In de Ruilverkaveling Aalten werd de helft van het gebied ingericht voor moderne landbouw: het gebied werd ontwaterd, de elzensingels verdwenen en er werden enkele boerderijen gebouwd. De andere helft werd een landschapsreservaat van ruim 150 hectare, en kwam in eigendom van Staatsbosbeheer. Het is een heel bijzonder gebied om doorheen te dwalen, nergens anders is zo’n kleinschalige veenontginning bewaard gebleven. Voor vogels als de nachtegaal en de zomertortel is het zelfs het laatste leefgebied in de Achterhoek. Maar omdat het gebied ontwaterd is, kwam de natuur niet echt tot bloei. Er lag zelfs een landbouwperceel met een eigen gemaaltje tegen het reservaat aan.

Van kans naar probleem. Het stroomgebied van Baakse Beek en Veengoot, waarin het Aaltense Goor ligt, is door Waterschap Rijn en IJssel uitgekozen als proef- en studiegebied voor een duurzaam en klimaatbestendig watersysteem. In dat kader lijkt het Aaltense Goor bij Dale geschikt als locatie om water vast te houden en te bergen. Bovendien doet zich in 2010 de kans voor om een agrarisch bedrijf te kopen. De boer begint opnieuw in Drenthe, het reservaat kan afgerond worden en de onderbemaling uitgezet. Het waterschap laat een LESA (landschapsecologische systeemanalyse) uitvoeren die begin 2012 klaar is, en aangeeft welke kansen er liggen om natuur en water te verbeteren. Maar dan komt er een kink in de kabel. De LESA doet de aanbeveling om de waterhuishouding ook buiten het reservaat aan te passen. De omwonenden vrezen wateroverlast en vernatting en komen in verzet. Bovendien vinden zij dat het plan teveel landbouwgrond verloren laat gaan. Vervolgens geeft de provincie aan het waterschap de ruimte om samen met alle betrokkenen tot een nieuw plan te komen. Maar na een lange zoektocht moeten alle partijen tot de conclusie komen dat een geheel ander plan niet haalbaar en zinvol is. In 2016 wordt een nieuwe start gemaakt en wordt het plan uitgewerkt dat nu wordt uitgevoerd.

Uitvoering in 2020 en 2021. De uitvoering kent drie fasen. In fase 1, die begin 2020 van start is gegaan, wordt het aangekochte agrarisch perceel ingericht, deels tot nat grasland met waterbergingsfunctie; deels tot kruidenrijk grasland met aanplant van houtsingels. Ook wordt een wilgenaanplant gekapt en aan het natuurgrasland toegevoegd. In fase 2 wordt het bestaande reservaat aangepakt. Sloten worden verondiept en van bezande percelen wordt de opgebrachte laag afgegraven. Ook wordt een stuw aangepast, zodat kwelwater dat van het Oostnederlands plateau afstroomt, het reservaat ingeleid wordt. Tegelijk worden er twee kleine parkeerplaatsen en enkele wandelpaden aangelegd, zodat het gebied voor bezoekers beter toegankelijk wordt. In fase 3 worden maatregelen uitgevoerd in de aanliggende, onder buurdorp Heelweg vallende gebieden Zwarte Veen en Vennebulten. De heide op de Vennebulten wordt vergroot en met een natuurstrook door het Zwarte veen in verbinding gebracht met het Aaltense Goor bij Dale. Ook worden enkele sloten verbeterd ten behoeve van de landbouw in het Zwarte veen. In 2021 wordt de inrichting afgerond. Ook komt er nog een kavelruil waarin niet alleen het nieuwe natuurgebied een nieuwe eigenaar zal krijgen, maar waarin de provincie ook dertig hectare landbouwgrond inbrengt om de agrarische structuur te verbeteren." (bron: Provincie Gelderland, december 2019)

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje met een impressie van de buurtschap Dale.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over buurtschap Dale.

- Belangenorganisatie: - De Vereniging voor Algemene Daalse Belangen zet zich in voor het verenigingsleven en de belangenbehartiging in de buurtschap Dale. Met als doel de leefbaarheid in de buurtschap op peil te houden. Een belangrijke taak is het faciliteren en onderhouden van buurtschapshuis ‘t Romienendal. Hier vinden veel lokale verenigingen onderdak, waarmee het buurtschapshuis een centrale rol speelt in de gemeenschap. De vereniging beoogt ook de algemene Daalse belangen zo goed mogelijk te behartigen. Voor de gemeente Aalten en andere instellingen en organisaties is de vereniging het aanspreekpunt en omgekeerd worden wensen en problemen door de vereniging op de agenda gezet. Een belangrijk gegeven is dat nagenoeg alle werkzaamheden en activiteiten door vrijwillige inzet worden gerealiseerd. Veel inwoners van de buurtschap voelen zich betrokken bij de vereniging. De vereniging telt meer dan 500 leden, waarmee zij een groot draagvlak heeft in de buurtschap en een bindende factor is voor de inwoners.

- Buurthuis: - "Al ruim 25 jaar is ’t Romienendal het bruisende middelpunt van buurtschap Dale. Vele verenigingen vinden hier hun onderkomen en ook voor feesten en vergaderingen is ’t Romienendal een goede plek. Het gebouw heeft multifunctionele ruimtes en een ruim buitenterrein met onder andere een terras, speeltuin en een voetbalveld. Op onze website vind je alle informatie met betrekking tot de faciliteiten die het gebouw biedt, het verenigingsleven en de contactgegevens."

Reactie toevoegen