Aalten

Plaats
Dorp en gemeente
Aalten
Achterhoek
Gelderland

GL gemeente Aalten in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Aalten in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Aalten in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Aalten

Terug naar boven

Status

- Aalten is een dorp en gemeente in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek.

- Wapen van de gemeente Aalten.

- De gemeente is in eerste instantie in 1795 ontstaan uit de heerlijkheid Bredevoort (net als de gemeenten Bredevoort, Dinxperlo en Winterswijk). In 1798 worden deze gemeenten weer verenigd in het Ambt Bredevoort. In 1811 wordt dit Ambt Bredevoort weer opgedeeld in de mairieën Winterswijk en Aalten / Bredevoort. In 1813 worden de 2 laatstgenoemden weer aparte zelfstandige gemeenten. In 1818 worden deze weer samengevoegd tot 1 gemeente.

- De gemeente Aalten is in 2005 vergroot met de gemeente Dinxperlo (met naast het gelijknamige dorp het dorp De Heurne en het grootste deel van de buurtschap Beggelder).

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Aalten.

- Onder het dorp Aalten vallen ook de buurtschappen Barlo, Dale, Haart, Heurne, Hollenberg, IJzerlo, 't Klooster en Lintelo. Bij elkaar zijn dit 8 buurtschappen. De topografische atlas Gelderland (1) vermeldt ook het complex Groot Deunk als buurtschap. In de praktijk valt dat echter onder Barlo. Ook 't Villeken dat zij als buurtschap vermelden is dat volgens ons niet, wij hebben de indruk dat dat buurtje onderdeel is van de buurtschap Dale. Onder de gemeente valt verder vanouds nog het stadje Bredevoort.

- Bij elkaar zijn er in de gemeente Aalten dus 1 stad, 3 dorpen en 9 buurtschappen.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
828 kopie 11e eeuw in Aladna, 1138-1139 in Alethnin, 1152 Aladon, 1230 Alethim, 1248 Alethen, 1381-1383 Aelten, 1840 Aalten.

Naamsverklaring
Moeilijk te verklaren. Onjuist is het verband met een boomnaam aal 'abeel'. Ook is gedacht aan het Oudengelse æled, en het Oudsaksische êld 'vuur, brand'. Eerder te vergelijken met Aalden, waarin een plant- of boomnaam wordt herkend, die verwant is met het Oudnoorse alað, 'voeding, spijs', het Oudnoorse aldin 'eetbare boomvrucht', het Oudzweedse alda 'vruchtdragende eik'. De verklaring die uitgaat van het Indo-Europese Alatanâ*, een nederzettingsnaam afgeleid van een waternaam, bij de wortel alat*- 'schitterend, uitbuigend', is vergezocht.(2)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Aalten ligt ZW van Winterswijk en grenst in het Z aan Duitsland.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Aalten 742 huizen met 6.368 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 251/2.136 (= huizen/inwoners), de stad Bredevoort 106/902 en de buurtschappen Barlo 74/619, Dale 54/547, Haart 46/390, Heurne 32/274, Lintelo 127/1.062 en IJzerlo 52/438. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 11.000 huizen met ca. 27.500 inwoners, waarvan ca. 5.000/13.000 in het gelijknamige dorp.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Aalten, kun je terecht bij de volgende instanties:

- Geschiedenis van Aalten op Wikipedia.

- De in 1962 opgerichte Oudheidkundige Werkgemeenschap Aalten - Dinxperlo - Wisch (ADW) is een vereniging die allerlei mogelijkheden biedt om op een actieve of passieve manier bezig te zijn met een of meerdere facetten van de lokale en regionale oudheidkunde. Activiteiten waarbij ook de gezelligheid niet uit het oog wordt verloren. ADW verschaft informatie door middel van: het Contactorgaan: 3x per jaar komt er een boekje uit van 56 pagina's, waarin bijdragen van leden worden gepubliceerd; Lezingen: elk winterseizoen (oktober-april) worden 6 avonden met lezingen georganiseerd over diverse onderwerpen op oudheidkundig gebied; Cursussen: aansluitend bij de doelstellingen worden cursussen gegeven in bijvoorbeeld het maken van midwinterhoorns en oudschrift voor beginners en gevorderden; Excursies: 2x per jaar is er de mogelijkheid om deel te nemen aan een excursie naar oudheidkundige objecten. Verder oefent een groep van midwinterhoornblaozers (de 'ADW-Blaozers') een gedeelte van het jaar om rond de kerstdagen de "Olde Roop" weer te laten klinken bij diverse manifestaties in de regio.

- Het Nationaal Onderduikmuseum (Markt 12) verhaalt over het leven van een gemeenschap in ongewone tijden: de Tweede Wereldoorlog. Hier wordt een beeld gegeven van het dagelijks leven van burgers in de bezettingsjaren 1940-1945. In de gemeente Aalten is destijds een zeer hoog aantal onderduikers ondergebracht. In het museum zijn de verhalen van mensen in oorlogstijd interactief te ervaren. Beleef mee hoe het dagelijks leven voor hen totaal veranderde en voor welke keuzes mensen werden gesteld. Bemerk dat er bij ‘goed of fout’ veel nuances mogelijk zijn. Ervaar hoe moeilijk het is om stroom op te wekken en hoe benauwd het was in de onderduikruimte. Ga op zoek naar de verhalen van mensen die de oorlog zelf hebben beleefd en verbind deze met de actualiteit. Leerzaam en spannend voor alle leeftijden!

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Aalten heeft 28 rijksmonumenten.

- Aalten heeft 77 gemeentelijke monumenten.

- Kerk uit de 15e eeuw met een romaanse 12e-eeuwse toren. De luidklok hangt buiten de toren.

- De christelijk gereformeerde kerk dateert uit 1924.

- Kerkorgels in de gemeente Aalten.

- In het centrum van Aalten bevindt zich een kleine, goed gerestaureerde en mooi ingerichte synagoge, die bijna een eeuw het centrum van Joods leven in deze gemeente vormde.

- Aalten’s Oostenrijks Modelspoor Panorama in de buurtschap Hollenberg is geopend op 1e en 2e Pinksterdag en daarna iedere zondag tot eind september. De toegangsprijzen zijn zeer bescheiden. Sinds eind 2015 tijdelijk gesloten. Wordt op een andere locatie opnieuw opgebouwd. Zie verder de link.

Terug naar boven

Evenementen en activiteiten

- Evenementenkalender. - Nieuws over evenementen in Aalten op Facebook.

- LSAmusic (Lazy Sunday Afternoon Music) is opgericht in 2013. Uitgangspunten: Minimaal vier gratis concerten per jaar: twee in het voorjaar, twee in het najaar. Afwisselend programma met nationale en internationale topmuzikanten. Zondagmiddag van 15.00-17.30 uur in de benedenzaal van café Schiller. Donateursbedrag 4 euro per persoon per maand. Stichting LSAmusic wordt mede mogelijk gemaakt dankzij de medewerking van Oerkroeg Schiller. Als blijk van waardering wordt er voor de donateurs en sponsoren elk jaar iets extra’s georganiseerd.

- Jaarlijks is er op Vaderdag de Triathlon Aalten. Voor een indruk van dit evenement, zie de aftermovie van de Triathlon editie 2018.

- Beleef de fijne sfeer bij de jaarlijkse Farm & Country Fair in Aalten (weekend in de 2e helft van juni). De enige countryfair gebaseerd op de grote Engelse plattelandsshows, georganiseerd door een enthousiast boerengezin. Het terrein is opgedeeld in handige themapleinen, die elk diep op hun specifieke onderwerp ingaan, zoals het enorme wolplein, het vintage plein en alle dierendorpen. Kenmerkend zijn de honderden shows en een gastvrije, bloemrijke aankleding over het hele terrein. Ga shoppen bij 400 zeer gevarieerde winkels met prachtige producten, lekker eten, deelnemen aan workshops, genieten van exposities, akoestische muziek en een bos vol gekkigheden. Duizenden dieren, moderne landbouw, een doorlopend showprogramma: volop verrassing en actie, maar ook heerlijk rustige plekken. Een belevenisfestival waar iedereen die van het buitenleven houdt een hele dag aan zijn trekken komt. Voor een indruk van dit evenement, zie de aftermovie Farm & Country Fair editie 2018.

- Het jaarlijkse Volksfeest Aalten (half september) is 4 dagen lang feest, met o.a. diverse live bands, allgorische optocht, Koning(in)schieten en schieten voor de jeugd.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Gezellig met vrienden, vriendinnen of familie naar zwembad 't Walfort in Aalten. Ga samen ravotten en spelen in het water, of gewoon lekker ontspannen aan de kant. Voor extra speelplezier kun je gebruik maken van de speelmaterialen in het water. Kinderen zonder zwemdiploma dienen zwemvleugels of een zwemvestje te dragen en onder begeleiding te zijn van minimaal één volwassene. Er is altijd professioneel toezicht aanwezig. Zin in een spetterend feest? Kom met je vriendjes, vriendinnetjes of klasgenootjes naar de Zwemdisco (op sommige vrijdagen, 18.00-20.00 uur). Deze avond gaat het licht uit en de discolampen aan en kun je helemaal los gaan op de nieuwste hits. Ze maken er een groot feest van!

- Anno 2017 wordt gewerkt aan plannen voor herinrichting van de gebieden Aaltense Goor en Zwarte Veen. Daarbij gelden de volgende uitgangspunten: Het Aaltense Goor als landschapsreservaat staat centraal; Inrichting en beheer richt zich op de reeds verworven gronden; De insteek is gericht op landschap, waterberging en hydrologisch herstel met respect voor bestaande natuurwaarden; De resterende reeds verworven grond wordt ingezet ten behoeve van kavelruil tezamen met andere beschikbare grond in de omgeving; Landbouw en bewoners in de directe omgeving betrekken bij het beheer middels een nader uit te werken samenwerkingsvorm.

Staatsbosbeheer, LTO Noord afdeling Oost Achterhoek, gemeente Aalten, gemeente Oude IJsselstreek, provincie Gelderland en Waterschap Rijn en IJssel werken samen met de bewonerswerkgroep en andere belangenorganisaties aan het project. Het doel is om te komen tot een haalbaar en betaalbaar plan, dat voor alle partijen een verbetering is ten opzichte van de huidige situatie. Door landbouw, water, natuur, recreatie, cultuurhistorie, landschap en leefbaarheid meer op elkaar af te stemmen, wordt het gebied nog aantrekkelijker.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's van Aalten op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Aalten (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Gemeente: - Officiële site van de gemeente Aalten. - Nieuws van de gemeente op Facebook. - Nieuws van de gemeente op Twitter.

- Onderwijs en kinderopvang: - Scholengemeenschap Schaersvoorde. - Basisschool De Triangel. - Kinderopvang Bambi.

- Lezen: - Bibliotheek Aalten.

- Jeugd en jongeren: - In de huidige vorm bestaat Scouting Aalten ca. 70 jaar. Natuurlijk is er in de tijd veel veranderd, in de maatschappij en dus ook bij Scouting. Soms spreken mensen nog steeds over padvinderij, terwijl deze padvinderij toch al decennia lang Scouting heet. Ook op andere punten is Scouting met zijn tijd meegegaan: Scouting organisaties zijn losser geworden en worden op dit moment veelal geleid door jonge en enthousiaste vrijwilligers. Ook zijn de traditionele uniformen steeds meer gemoderniseerd en natuurlijk de programma's aangepast aan de moderne tijd. Zo maken kinderen bij Scouting ook kennis met het computertijdperk. De jaarlijkse JOTI (Jamboree On The Internet), waarbij Scouts wereldwijd een weekend lang met elkaar chatten en spellen doen via de computer, is daarvan misschien wel het meest sprekende voorbeeld.

- Muziek: - "De Vrolijke Noot is een muziekgroep voor mensen met een verstandelijke beperking. Vrijwilligers (man en vrouw, jong en wat ouder) begeleiden de muzikanten bij het samen muziek maken. Ons doel is mensen met een verstandelijke beperking de gelegenheid geven samen muziek te maken, omdat dit in een regulier orkest vaak niet mogelijk is. Om deze muziek te maken, bespelen de muzikanten diverse instrumenten, zoals keyboards, blokfluiten, sambaballen, tamboerijnen, triangels, trommels, saxofoon en een gitaar. Hierbij hebben we een uitgebreid maar eenvoudig repertoire, dat bestaat uit geestelijke en Oudhollandse liederen, maar ook meezing versjes en natuurlijk Sinterklaas- en Kerstliedjes. We oefenen 1x per 14 dagen op de maandagavond van 19:30-20.30 uur in Aalten."

- Sport: - Voetbalvereniging AZSV (Aalten Zaterdag Sportvereniging) is opgericht in 1948. De geschiedenis van de vereniging kun je hier lezen.

- Paardensportvereniging Aalten biedt alle paardenliefhebbers de mogelijkheid om op een plezierige en verantwoorde wijze de paardensport te beoefenen, passend bij hun ambitie. De vereniging hecht aan een laagdrempelige, positieve uitstraling, een goede sfeer, sportiviteit, saamhorigheid en wederzijds respect. Ieder lid moet zich binnen de vereniging thuis kunnen voelen. Het welzijn van het paard en de paardensporter staan hierbij  centraal. De diciplines die aan bod komen zijn: springsport, dressuursport en eventingsport. Door te investeren in sport en beweging investeren ze niet alleen in gezondheid, maar ook in het bevorderen van participatie en sociale samenhang, daarom is het belangrijk dat het laagdrempelig is en voor iedereen toegankelijk.

- Wil jij wielrennen in de lente en zomer, mountainbiken of cyclocrossen in de herfst en winter? Word dan lid van Peddelaars Aalten! Je kunt bij de TWV de Peddelaars jeugdwielrenner worden in het jaar waarin je 8 wordt, dit geldt voor zowel jongens als meisjes. Tijdens de trainingen van TWV de Peddelaars worden de renners ingedeeld op niveau en is de leeftijd minder belangrijk. Dit doen ze om renners van hetzelfde niveau met elkaar te laten trainen, dat komt de ontwikkeling van de jeugdrenners ten goede. Ze streven er naar om zoveel mogelijk van onze renners wedstrijden te laten rijden onder de vlag van de KNWU, uiteraard pas op het moment dat zij daar klaar voor zijn. Dat doen ze geleidelijk en met een gedegen voorbereiding zodat de kinderen het mentaal en fysiek goed aankunnen.

- Athos is een gymnastiekvereniging met ca. 400 leden die actief zijn in de diverse gymnastiekdisciplines. Ze willen een breed publiek bedienen met recreatieve lessen maar ook in wedstrijdverband meedoen aan turnwedstrijden. De thuisbasis van de vereniging is de Aladnahal in Aalten waar een deel als turnhal is ingericht. Daarnaast is er ook een danszaal waarin de danslessen worden gegeven.

- Volleybalvereniging BOVO is opgericht in 1959. De geschiedenis van de vereniging kun je hier lezen.

- Zwemsportvereniging Natare is opgericht in 1973. De thuisbasis van de club is zwembad 't Walfort. De jongste zwemmers kunnen beginnen bij zwemmen als jonge jeugd of bij waterpolo met de minipolo. Daarnaast hebben ze ook nog een groep met "oudere" leden die aan masterzwemmen of aan recreatiezwemmen doen. Er tussenin zitten de wedstrijdsporters die aan waterpoloën en zwemmen doen. Dus voor iedereen is er wel een geschikte groep waar hij of zij bij kan aansluiten.

- Overige verenigingen: - Vrouwen van Nu afd. Aalten.

- Zorg: - Zorghoeve Activiteitenboerderij Rutgers.

Reactie toevoegen