Schipperskerk

Status
- Schipperskerk is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Westelijke Mijnstreek, gemeente Sittard-Geleen. T/m 1981 gemeente Obbicht en Papenhoven. In 1982 over naar gemeente Born, in 2001 over naar gemeente Sittard-Geleen.
- Hoewel Schipperskerk een los van andere kernen gelegen dorp is, heeft het geen eigen postcode en plaarsnaam in het postcodeboek; volgens TNT Post en de in 2009 in werking getreden gemeentelijke Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) ligt Schipperskerk 'in' Papenhoven, dat geografisch gezien eigenlijk 'in' Grevenbicht ligt (om het nog ingewikkelder te maken). Op het plaatsnaambord van Grevenbicht en het daaraan vastgegroeide Papenhoven staat sinds enkele jaren ook 'Grevenbicht-Papenhoven', waar Schipperskerk dus geografisch gezien geen deel van uitmaakt, want dat ligt enkele kilomters noordoostwaarts. Begrijpt u wel?

Naam
In het Limburgs
Sjipperskirk.
Naamsverklaring
Schipperskerk is genoemd naar de hier gelegen voormalige Schipperskerk (zie verder bij Geschiedenis).

Ligging
Schipperskerk ligt NW van Born, aan de Berghaven en aan het Julianakanaal, op het ‘eiland’ tussen Julianakanaal en Maas.

Statistische gegevens
Schipperskerk heeft ca. 70 huizen met ca. 150 inwoners.

Geschiedenis
In 1944 heeft kapelaan Engwegen er op aangedrongen om op verschillende plaatsen in het land centra voor varenden in te richten, om de geestelijke en sociale noden van de schippers beter te kunnen aanpakken. Dankzij zijn inspanningen kwam er in Born zo’n centrum. Born lag als vestigingsplaats voor de hand, omdat daar destijds goede voorzieningen voor schippers waren, waaronder goede ligplaatsen en een schippersbeurs. Schepen bleven daarom enkele dagen en soms wel weken in de buurt.

Kapelaan Engwegen werd op den duur speciaal belast met de zielzorg voor varenden en hij maakte hier zijn levenswerk van, ook op sociaal gebied. Hij opende in 1936 een ligplaatsschool, tegelijkertijd met twee van deze scholen in Duisburg (D), zodat het schipperskind op verschillende scholen hetzelfde onderwijs kon volgen. Hij was ook de grondlegger van een speciaal rectoraat voor de schipperskerk. Eerst in Buchten, later met een eigen kerk in Schipperskerk.

In 1946 heeft Engwegen samen met enkele schippers het initiatief genomen voor een schippersbedevaart, uit dankbaarheid voor de, voor de lokale schippers, goede afloop van de Tweede Wereldoorlog. De schepen in de Berghaven van Grevenbicht en Born waren namelijk gespaard gebleven, in tegenstelling tot die van Maasbracht, waar de Duitsers de schepen tot zinken brachten en de sluizen vernielden.

Recente ontwikkelingen
Ontgrindingen
In 1990 is het gebied rondom Schipperskerk aangewezen als één van de zeven locaties in Limburg waar grind zal worden gewonnen. In eerste instantie gingen de plannen uit van een winning van 35 miljoen ton grind. Later werd de winning onder de noemer van ‘groen voor grind’ gepresenteerd om aan te geven dat er sprake was van enige compensatie voor de geleden overlast. Na de overstromingen van 1993 en 1995 werd hier nog een argument aan toegevoegd, namelijk bescherming tegen hoogwater. Uitgangspunt is dat het project ‘budgetneutraal’ moet worden uitgevoerd.

Waar aanvankelijk sprake was van 35 miljoen ton, werd dit later bijgesteld tot 52 miljoen ton. Alleen al op Trierveld zou het gaan om 40 hectare die tot een diepte van 15 meter wordt afgegraven. Wat Schipperskerk nog aantrekkelijker maakt als winlocatie, is het feit dat hier gegraven kan worden buiten het winterbed van de Maas, waardoor er geen extra maatregelen genomen hoeven te worden om het gevaar van overstromingen te weren. Diverse belangengroeperingen uit Schipperskerk strijden tegen (de ruimtelijke gevolgen van) de ontgrindingsplannen. Verslag van de Dorpsraad Grevenbicht c.s. waarin o.a. de ontgrindingsproblematiek bij Schipperskerk aan de orde komt.

Bezienswaardigheden
- In de Schipperskerk uit 1949 is tegenwoordig een bloemenzaak gevestigd.

Jaarlijkse evenementen
- Tot 1954 is Schipperskerk bekend geweest om zijn mooi uitgedoste schepen en schuiten die ieder jaar van heinde en verre naar Schipperskerk kwamen om samen met koren, religieuze groepen en harmonieën de schippersbedevaart en de processie luister bij te zetten. Deze bedevaarten trokken duizenden belangstellenden. Tegenwoordig wordt deze Waterprocessie weer gehouden, zij het vijfjaarlijks (op een zondag eind september, de laatste keer was in 2009). Vier boten met ca. 300 deelnemers waaronder schippers, oud-schippers, schippersweduwen en religieuzen. In konvooi en in gebed, begeleid door muziek en zang, is herdacht dat de schepen in de haven van Schipperskerk ten tijde van de oorlog gespaard zijn gebleven van onheil. Door de sluisdeuren te saboteren, kwam de de schepen in september 1944 droog te liggen. Op 30 september 1944 zou op dramatische wijze blijken aan welke ramp de Bornse schippers waren ontsnapt. Na die dag bliezen Duitse 'Sprengkommando's' immers zo'n 240 schepen in de haven van Maasbracht op. Dat gebeurde ook rond Maastricht en elders op het Julianakanaal. Uit dankbaarheid is destijds de eerste waterprocessie georganiseerd.
- Uitvoerige beschrijving van de geschiedenis van de schippersbedevaart te Schipperskerk.

Links
- Wijkschouw 2008 Grevenbicht - Papenhoven - Schipperskerk.

Foto's
- fotoserie van Schipperskerk van fotograaf Martin Stevens