Holtum
Onderdelen
lokatie
Status
- Holtum is een dorp in de provincie Limburg, regio Westelijke Mijnstreek, gemeente Sittard-Geleen. T/m 2000 gemeente Born.
- Onder Holtum viel sinds 1982 ook de buurtschap Gebroek (in het Limburgs: Gebrook, gevormd uit broek ‘drassig laagland’ en ge, de in het zuiden voorkomende vorm van het bepaald lidwoord de (1)). Gebroek viel oorspronkelijk onder de gemeente Susteren. In 1982 overgegaan naar de gemeente Born. Geografisch gezien viel Gebroek sinds die tijd onder Holtum, zijnde het dichtstbijzijnde dorp. Qua postadressen viel het echter onder Born. De buurtschap lag rond de weg Gebroek, ZW van Susteren, N van Holtum, tussen Julianakanaal en A2 en had in 1840 5 huizen met 39 inwoners. Recentelijk, voorafgaand aan de afbraak*, omvatte de buurtschap nog altijd slechts een handvol panden.
* Zie verderij bij Recente ontwikkelingen.
Naam
In het Limburgs
Houtem.
Naamsverklaring
De naam stamt van hout-heem ‘nederzetting in het bos’.
Ligging
- Holtum ligt N van Born, NO van Buchten.
- De voormalige buurtschap Klein-Holtum (1840 6 huizen, 36 inwoners) is als gelijknamige straat in het ZW van Holtum gelegen dorp Buchten opgegaan.
- Het dorp Holtum wordt ingesloten door het Julianakanaal in het W, bedrijventerrein Holtum-Noord in het N en doorsneden door de A2 in het O.
Statistische gegevens
- In 1840 had Holtum 70 huizen met 406 inwoners.
- Tegenwoordig omvat Holtum ca. 600 huizen met ca. 1.400 inwoners.
Geschiedenis
De families die eigenaar zijn geweest van de kastelen Holtum en Wolfrath hebben sterk hun stempel gedrukt op de geschiedenis van Holtum. De invloed van diverse adelijke families moest langzamerhand plaats maken voor die van de industrie en de moderne tijd. Het begon met de komst van het Julianakanaal, waarvoor in 1925 de eerste spade in de grond ging en dat op 7 mei 1934 in Born feestelijk werd geopend. Born werd belangrijk als haven en opslagplaats. Na de mijnsluitingen in de jaren zestig veranderde de bouw van de DAF-, later Volvo en nog later de Nedcar-automobielfabrieken, het aanzien van Holtum ingrijpend. Ook de vele kleine en grote handelsbedrijven en fabrieken, zoals Campina, hebben hun invloed doen gelden op Holtum en op het nabijgelegen Buchten. Veel wordt verwacht van de toekomstige groei van de Bargon Terminal Born, waar containers uit Rotterdam worden versleept.
Holtum is een typisch komdorp, met de kerk in het midden. Helaas zijn veel kenmerkende objecten in de loop der tijd afgebroken, zoals het oude Mariakapelletje dat in 1966 moest wijken voor nieuwbouw en het Eugeniagesticht (klooster) en de boterfabriek (die ook wel de Centrifuge of op z’n Limburgs Sentervuu werd genoemd) die rond 1970 met de grond gelijk zijn gemaakt.
Recente ontwikkelingen
De oppervlakte van het gebied dat tot Holtum kan worden gerekend, beslaat ca. 325 hectare. De helft daarvan wordt vandaag de dag opgeslokt door de bedrijventerreinen van NedCar en Holtum-Noord, dat in 2011 op grondgebied van de buurtschap Gebroek met nog eens 33 hectare is uitgebreid (het zogeheten Holtum Noord III), waarmee deze buurtschap van de aardbodem is verdwenen. Voor de uitbreiding is de Geleenbeek naar de oostzijde van de A2 verlegd. Tevens is een groene bufferzone aangelegd tussen het bedrijventerrein en de A2.
Bezienswaardigheden
- Martinuskerk.
- Kasteel Holtum.
- Kasteel Wolfrath.
- Poolmolen.
- Het sluizencomplex in het Julianakanaal kan worden gezien als een belangrijk monument uit de moderne tijd.
Jaarlijkse evenementen
- Kermis (vier dagen begin oktober).
Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Holtum (online te boeken).
Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Holtum (online te bestellen).
Links
- Buurtplatform Holtum.
- Overzicht van in Holtum begraven personen.
Nieuwe reactie inzenden