Eckelrade

Status
- Eckelrade is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 1981 deels gemeente Sint Geertruid, deels gemeente Gronsveld. In 1982 over naar gemeente Margraten, in 2011 over naar gemeente Eijsden-Margraten.
- Hoewel het vandaag de dag strikt genomen niet meer nodig is, kan men aan de 2 postcodes van Eckelrade nog zien welk deel vanouds onder de gemeente Sint Geertruid viel en welk deel onder de gemeente Gronsveld. Sinds 1982 zijn die 2 postcodes in feite ook een stukje cultuurhistorie geworden.

Naam
In het Limburgs
Ikkelder.
Oudere vermeldingen
1261 de Eckelrode, 1444 Eckelroide, 1840 Ekkelrade.
Naamsverklaring
Oude vormen van de plaatsnaam wijzen alle op korte e-, zodat hier niet moet worden uitgegaan van eik, maar van de persoonsnaam Agilo, in combinatie met rode ‘rooiing van bos, ontginning’.(1362)

Ligging
Eckelrade ligt WZW van Margraten, N van Sint Geertruid, langs de weg naar Gronsveld.

Statistische gegevens
- In 1840 had Eckelrade 79 huizen met 424 inwoners, waarvan 57/303 (= huizen/inwoners) onder Gronsveld en 22/121 onder Sint Geertruid.
- Tegenwoordig heeft Eckelrade ca. 200 huizen met ca. 550 inwoners.

Geschiedenis
Eckelrade heeft tot aan de Franse Tijd een behoorlijk ingewikkelde structuur gekend. Het belangrijkste gedeelte van Eckelrade; de noordzijde van de Dorpsstraat, inclusief de kerk, behoorde tot de vrije rijksheerlijkheid, later graafschap Gronsveld. De zuidzijde viel onder de heerlijkheden Breust en Eijsden, terwijl er in het westen ook nog een blok Ryckholter grond lag. Daarnaast vormde het oostelijk deel van het dorp met het aangrenzende veld de zogenaamde Bybanck, een leen van de Heren van Valkenburg, die dit gebied aan de Heer van Gronsveld in leen hadden gegeven.

Dat deze verdeling van Eckelrade over zoveel verschillende jurisdicties niet bevorderlijk was voor de rust, laat zich raden. Door gebrek aan samenwerking tussen de verschillende schepenbanken kon een misdadiger zijn straf ontlopen door eenvoudig de straat over te steken!

De eeuwenoude en ingewikkelde structuur van Eckelrade werd in 1828 bestendigd toen de gemeente Sint Geertruid werd opgericht. De zuidkant van de Eckelrader Dorpsstraat ging tot deze nieuwe gemeente behoren, maar de noordzijde bleef bij Gronsveld… Pas op 1 januari 1982 kwam een einde aan de eeuwenlange deling van het dorp toen Eckelrade in haar geheel deel ging uitmaken van de nieuwe gemeente Margraten. Aan de plattegrond van de opheffing van de gemeente Sint Geertruid en de plattegrond van het deel van de gem. Gronsveld dat naar de gem. Margraten is gegaan* kunt u goed zien dat de grens tussen de gemeenten Sint Geertruid en Gronsveld dus midden door het dorp Eckelrade liep.
* (© van de bewerkte plattegronden: Andreas Bartelink)

Bezienswaardigheden
- Eckelrade heeft 21 rijksmonumenten.
- St. Bartholomeuskerk.
- Voormalige zuivelfabriek Sint Barbara.
- Zwingelput aan de Putstraat.
- Wegkruis op de hoek van de Schampeljoensteeg en de Dorpsstraat.
- Monumentale hoeven.
- Mariakapel.

Jaarlijkse evenementen
- Mei-den planten (1e zaterdag in mei). Op de site van Jonkheid Mheer vindt u nadere informatie over de traditie van het plaatsen van de mei-den.
- Het kersenpitspugen is onderdeel van de Dag van de Kers (op een zondag begin juli), georganiseerd door het Pomologisch Genootschap Limburg.
- Kermis (2e zondag na Pinksteren).

Natuur en recreatie
- Eckelrade is gelegen aan de rand van het Savelsbos.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Eckelrade (online te boeken).

Links
- Heilig Hartschool Eckelrade.
- Harmonie Diligentia.
- Jonkheid Eckelrade.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Eckelrade.

De informatie over Eckelrade is ten dele samengesteld en ten dele geredigeerd door Heemkundevereniging Sint Geertruid (dhr. F. Roebroeks).

1. 1. Citekey not found