Vries

Plaats
Dorp
Tynaarlo
Drenthe

gemeente_vries_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper.jpg

Gemeente Vries anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

Gemeente Vries anno ca. 1870, kaart J. Kuijper (collectie www.atlasenkaart.nl)

vries_landgoed_bosch_en_vaart_landhuis.jpg

Toen Pieter en Greet Battjes in 1984 het 15 ha grote landgoed Bosch en Vaart in Vries kochten, was het een verwaarloosd geheel. Sindsdien hebben zij er hard aan gewerkt om het landgoed in oude luister te herstellen. (© https://groninganus.wordpress.com)

Toen Pieter en Greet Battjes in 1984 het 15 ha grote landgoed Bosch en Vaart in Vries kochten, was het een verwaarloosd geheel. Sindsdien hebben zij er hard aan gewerkt om het landgoed in oude luister te herstellen. (© https://groninganus.wordpress.com)

Vries

Terug naar boven

Status

- Vries is een esdorp in de provincie Drenthe, gemeente Tynaarlo. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1997.

- Wapen van de voormalige gemeente Vries.

- Vries is de hoofdplaats van de gemeente Tynaarlo. Het nieuwe gemeentehuis van de in 1998 opgerichte gemeente Tynaarlo (Kornoeljeplein 1), een futuristisch pand met veel glas, ontworpen door de architecten Claus & Kaan, is gerealiseerd in 2004.

- Onder het dorp Vries valt ook een deel van de buurtschap Vriezerbrug.

Terug naar boven

Naam

In het Drents
Vreeis, Vreis. Een inwoner van dit dorp is een Vreizer.

Oudere vermeldingen
1139 kopie 16e eeuw Vrees, 1295 Vrese, 1301 in Vres, 1310 de Vrees, 1382 to Vries, 1525 van Vresse.

Naamsverklaring
Deze naam is nog niet bevredigend verklaard. Is wel geduid als de persoonsnaam Friese, Friso, die identiek is met de volksnaam van de Friezen en dit zou dan op een Frieze nederzetting wijzen. Hiervoor zijn echter geen aanwijzingen. Men heeft gewezen op mogelijke verwantschap met Vrees (Duitsland) (947 Weres) en als etymologieën voorgesteld wrege* + suffix of wrêse + ja suffix, ter aanduiding van strubbenbossen, naar de kronkelige stammen en takken(?). (1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Vries ligt N van Assen en grenst in het O aan de A28 en aan het grote bosrijke gebied tussen dit dorp en Zuidlaren, Rolde, Gieten en Assen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Vries 264 huizen met 1.741 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 56/415 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Donderen 39/267, Bunne 15/110, Winde 8/53, Yde 41/258, De Punt (het Z deel) 1/7, Tynaarlo 36/216, Zeegse 9/51, Oude Molen 3/24, Taarlo 10/73, Rhee 2/18, Ter Aard 4/25, Zeijen 39/215 en Ubbena 1/9.

- In 1998 is de gemeente Vries opgeheven en grotendeels opgegaan in de nieuwe gemeente Tynaarlo met 8.608 hectare, 3.638 huizen en 9.448 inwoners. Een qua oppervlakte fors, maar qua inwonertal klein deel van de gemeente is middels  een grenscorrectie overgegaan naar de gemeente Assen. Het betrof het zuidelijk deel van de gemeente, met daarin de buurtschappen Ter Aard, Rhee, Ubbena, Zeijerveen en Zeijerveld (met 2.213 hectare, 179 huizen en 510 inwoners).

- Tegenwoordig heeft Vries ca. 1.700 huizen met ca. 4.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Vries was de hoofdplaats van het Noordenveld, een van de zes dingspelen van Drenthe. De oerparochie reikt terug tot in de Karolingische tijd.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van (de kernen van) deze voormalige gemeente, kun je terecht bij de in 2004 opgerichte Historische Vereniging Oud Vries. De vereniging wil gebeurtenissen uit het verleden van de voormalige gemeente achterhalen door onderzoek en vervolgens vastlegging door een eventuele publicatie. Verder wil de vereniging bevorderen dat voor de historie van de voormalige gemeente van belang zijnde tastbare zaken, zowel roerend als onroerend, bewaard blijven voor het nageslacht. De vereniging heeft ca. 500 leden. Jaarlijks organiseert de vereniging een excursie voor haar leden en 4-6 bijeenkomsten die betrekking hebben op een historisch onderwerp of in de vorm van foto/dia presentaties, voor de leden gratis toegankelijk. 4x per jaar ontvangen de leden de “Vriezer Cronieck” waarin nieuws over de verenigingsactiviteiten en bijzondere (historische) wetenswaardigheden.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De gemeente heeft in 2016 het centrum van Vries heringericht en opgeknapt. Er zijn o.a. nieuwe hagen en bomen geplant. Het eenrichtingsverkeer in het centrum is opgeheven en de voetpaden zijn beter op elkaar aangesloten. Parkeermogelijkheden zijn uitgebreid. En de wegens de 'economische tegenwind' afgeblazen nieuwbouwwijk De Bronnen (550 woningen) is vervangen door plannen voor 'inbreiding', oftewel het opvullen van plekken in de bebouwde kom van het dorp met nieuwbouw. Zoals de voormalige gereformeerde kerk, de ACM-locatie, Reigerstraat en Holtenweg. In het centrum worden leegstaande winkels herbestemd tot woonhuizen. Er is volgens de gemeente tot 2020 behoefte aan 80 nieuwe woningen in Vries. De beoogde nieuwe multifunctionele accommodatie voor CBS De Holtenhoek, OBS De Vijverstee en SKID Kinderopvang staat anno 2016 nog 'in de wacht'.

- Het oude gemeentehuis van Vries (Raadhuisplein 1) is, na een verbouwing in 2006, herbestemd tot huisvesting voor diverse maatschappelijke instellingen, zoals de Bibliotheek, de Wereldwinkel en de heemkundekring. Eigenaar Univé, die er zelf ook kantoor hield, heeft het in 2017 te koop gezet. Het pand was voor Univé overbodig geworden nadat de organisatie er voor koos het hoofdkantoor van de coöperatie Noord-Nederland in Assen aan te houden. Het pand is per 1 mei 2019 verkocht. De nieuwe eigenaar wil er appartementen in realiseren.

De komst van nieuwe woningen in Vries is dringend gewenst. Het laatste grote bouwplan dateert van ruim 20 jaar geleden. Middenstand, scholen en verenigingen klagen al jaren dat er in het dorp niet of nauwelijks huizen bij komen. Dat heeft sluiting van winkels en een dalend aantal leerlingen bij scholen en leden bij verenigingen tot gevolg. Jongeren vertrekken naar andere plaatsen voor een woning. Naast het oude gemeentehuis zijn er nog wel meer nieuwbouwplannen. Zo zijn op het jaren braak gelegen hebbende terrein van de gesloopte Gereformeerde kerk aan de Oude Asserstraat in 2019 10 woningen (vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen) gebouwd. En op het terrein van de oude melkfabriek aan de Tynaarlosestraat wil Woningcoporatie Woonborg 13 tot 15 sociale huurwoningen realiseren. Het grootste woningbouwplan dat 'in de pen' zit is Diepsloot Zuid. Aan de oostzijde van de Asserstraat moeten tussen de 40 en 75 woningen komen. Waarschijnlijk kan daar pas in 2021 gebouwd gaan worden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Vries heeft 13 rijksmonumenten.

- De huidige, grotendeels romaanse Bonifatiuskerk in Vries dateert oorspronkelijk uit de 12e eeuw en is een van de oudste kerken van de provincie. De kerk is de opvolger van twee eerdere houten kerkjes, de eerste mogelijk reeds daterend uit ca. 775, en een preromaans tufstenen kerkje uit de 9e eeuw. Het gotische koor dateert uit 1425. Bijzonder is dat klokkengieter Wolter Schonenborch de Mariaklok in 1517 ter plekke heeft gegoten. Met hulp van de bevolking heeft hij de klok op zijn plaats gehangen. In het piepkleine Kerkmuseum De Klokkengieterij, gevestigd onder de consistorie van de kerk, is de mal te zien van de klok die in 1517 ter plekke is gegoten en nu nog in de toren hangt. Tevens zijn twee sarcofagen te bewonderen.

- Pastorie (Brink 2) uit 1923.

- Gevelsteen in Vries.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Vriezermarkt (dieren- en warenmarkt) is eind oktober, op de zaterdag na de Zuidlaardermarkt.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Kippen, kalkoenen, ezels, koeien, varkens, konijnen en een ooievaarsnest. Je vindt het allemaal bij De Kiep, het educatief agrarisch centrum van Visio De Brink. Dagelijks werken er rond de 30 cliënt-medewerkers en medewerkers op De Kiep. Het werk bestaat in hoofdlijnen uit dierverzorging, het beheer van de groentetuin en het kloofhout-project. Bezoekers zijn altijd welkom. Ook in de weekenden, als de dieren verzorgd worden door vrijwilligers, is De Kiep vrij toegankelijk voor publiek.

- Natuurgebied De Holten, W van Vries, is alleen toegankelijk voor wandelaars.

- Landgoed Bosch en Vaart (Groningerstraat 32) is vanaf 1881 aangelegd door bonthandelaar Inden uit Groningen. De gelijknamige villa heette toen Huize Anna. Ooorspronkelijk behoorden tot het landgoed ook een aantal pachtboerderijen. Toen de huidige eigenaren Pieter en Greet Battjes het 15 ha grote landgoed in 1984 kochten, was het een verwaarloosd geheel, met lekkende daken en een tuin overwoekerd met braamstruiken, wilgen en esdoorns. Sindsdien zijn zij doende om het landgoed in oude luister te herstellen. Het landgoed omvat qua opstallen de villa, een koetshuis, een oranjerie, een stookhok en een theekoepel. Dit zijn allemaal rijksmonumenten, die je onder de link beschreven vindt. De gebouwen zijn privé bezit en niet van binnen te bezichtigen.

Het hele jaar door is landgoed Bosch en Vaart prachtig om te bezoeken. De bloemen in de lente, de appelbloesem in de zomer, de rood-gele lindelaan in de herfst en de witte rijp op de velden in de winter. Ieder seizoen is prachtig. De ingang van het park is aan de Burgemeester Aalfsweg (aan de kant van de Groningerstraat, tussen de bungalow met rieten dak en de boerderij). Op verzoek zijn, tegen een geringe vergoeding, ook rondleidingen mogelijk. 5 euro p.p., minimaal 10 en maximaal 20 personen. Graag vooraf boeken via e-mail.

- IVN afdeling Vries is een afdeling van de landelijke IVN-vereniging. Zij zetten zich in om mensen te wijzen op en te interesseren voor de prachtige natuur in het dorp en omgeving. Dit is Drenthe op zijn mooist: oude beekdalen, heideveldjes, boswallen, veentjes, de brink en de es. Voor deze variatie willen zij zich inspannen. Zij organiseren lezingen, excursies en cursussen voor iedereen die belangstelling heeft voor natuur, milieu en landschap. Diverse werkgroepen van vrijwilligers zijn actief (vogels, paddenstoelen, landschapbeheer) en wij stimuleren educatieve activiteiten voor de schooljeugd.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Vries. - Huis-aan-huisblad De Vriezer Post is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers). - Website van De Vriezer Post. - Nieuws van De Vriezer Post op Facebook.

- Zorg: - Bij Visio De Brink wonen ca. 160 volwassenen met een visuele en verstandelijke beperking of andere beperkingen. Bij De Brink zijn meerdere locaties voor dagactiviteiten: het Diggelhoes, de Kubbing, de Spinde, de Kiep en zwembad Plons.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Vries.

Reacties

(2)

In het oude gemeentehuis zitten de Bibliotheek en de Wereldwinkel niet meer.

Dank voor uw actualisering! Ik heb het verwerkt. Bij alle 6.500 plaatsen ligt nu een stevige inhoudelijke basis, waar ik in totaal 10 jaar aan heb gewerkt. Mijn hoop en doel is vanaf nu dat lokale ingewijden met aanvullingen, actualiseringen en/of correcties de laatste puntjes op de i helpen zetten, dus dank hiervoor!

Ik lees inderdaad nu op het internet dat diverse instellingen dat pand moesten verlaten, omdat eigenaar Univé, die er zelf ook in zat, er andere plannen mee had. Bijv. ook de heemkundekring. Ik lees ook dat het per mei 2019 door Univé verkocht is en dat de nieuwe eigenaar er appartementen in wil realiseren. Daarom heb ik die alinea naar Recente ontwikkelingen verhuisd, en ingepast in een stukje over de andere woningbouwplannen die er ook nog zijn.
Met vriendelijke groet, Frank van den Hoven, hoofdredacteur Plaatsengids.nl

Reactie toevoegen