Tytsjerk

Plaats
Dorp
Tytsjerksteradiel
Fryslân

Tytsjerk kerk anno zomer 2009 in restauratie JD [640x480].JPG

Tytsjerk / Tietjerk, kerk, anno 2009 in restauratie.

Tytsjerk / Tietjerk, kerk, anno 2009 in restauratie.

tytsjerk slot vijversburg 1922 640x480.jpg

Tytsjerk / Tietjerk, slot Vijversburg, 1922.

Tytsjerk / Tietjerk, slot Vijversburg, 1922.

Lytse Geast.jpg

 De Lytse Geast, gehucht bij Tytsjerk.

De Lytse Geast, gehucht bij Tytsjerk.

Tytsjerk.JPG

Molen De Swarte Prinsch aan het Alddiel.

Molen De Swarte Prinsch aan het Alddiel.

Tytsjerk (2).JPG

Tekst en uitleg bijmolen De Swarte Princh in Tytsjerk.

Tekst en uitleg bijmolen De Swarte Princh in Tytsjerk.

Tytsjerk

Terug naar boven

Status

- Tytsjerk is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Tytsjerksteradiel.

- Onder het dorp Tytsjerk valt ook de buurtschap Lytse Geast.

Terug naar boven

Naam

In het Nederlands
Tietjerk. De plaatsnaam is overigens officieel Friestalig.

Spelling
"De plaatsnaam is weleens enigszins gewijzigd, de laatste keer in 1987 toen de grotendeels Friestalige gemeente de Nederlandse namen van de dorpen in het Fries vertaalde. Voor ons dorp een beetje verwarrend, want naast de toen officiële Nederlandse naam Tietjerk, die vooral bij Nederlanders uit andere provincies om bepaalde redenen nogal eens de lachspieren in werking zette, bestond toen de Friese naam Tietsjerk, die in iets kleinere letters onder de Nederlandse werd vermeld op het naambord aan het begin van het dorp. Toen de officiële naam in ‘t Fries moest, werd die ie ineens veranderd in een y.

Vermoedelijk heeft men gezegd: de i-klank wordt kort genoeg uitgesproken om er een y van te maken, volgens de nu geldende Friese spelling. Of dit altijd zo is, valt te betwijfelen; er zijn ook Friessprekers die er toch een soort tweeklank van maken, wat Tietsjerk zou rechtvaardigen, maar waarschijnlijk heeft men van officiële zijde geheel af willen rekenen met de lachlust van bovengenoemde mede-Nederlanders. Er zijn historisch gezien meer aanwijzingen, dat de Friese naam als Tietsjerk zou behoren te worden gespeld", aldus de lokale dorpssite.

Terug naar boven

Ligging

Tytsjerk ligt direct ONO van Leeuwarden, W van Hurdegaryp en grenst in het N aan de N355 (Rijksstraatweg naar Groningen). Bijzonder is dat Tytsjerk 2 kernen heeft: de hoofdkern N van de spoorlijn en een kleinere kern Z van de spoorlijn. Formeel is dat wel 1 bebouwde kom, maar er zit in de praktijk toch nog wel een stuk dunbebouwd buitengebied tussen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Tytsjerk 62 huizen met 344 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 600 huizen met ca. 1.500 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Tytsjerk heeft 27 rijksmonumenten.

- Molen Swarte Prinsch.

- De Himriksmole/De Groene Ster.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Radiovlooienmarkt (op een zaterdag begin april) wordt al meer dan 30 jaar georganiseerd, door de VERON afdeling Friesland Noord. Naast handelaren biedt deze markt ook de mogelijkheid aan amateurs om hun spullen aan de man te brengen.

- Imaginarium (weekend in augustus, sinds 2013) is een ‘festival van de verbeelding’, waarop veel bezoekers zich als vikingen of prinsessen of willekeurige fantasiefiguren verkleden. Sinds 2017 heeft het festival in Park Vijversburg in Tytsjerk een Nederlandse primeur: het eerste officiële, bondgerelateerde, Bohurttoernooi, onder de naam Kening Striid. Bohurt geldt als een relatief nieuwe vechtsport, waarbij de deelnemers gebruikmaken van historisch correcte middeleeuwse wapens en uitrustingen. De confrontaties gaan met de botte bijl, letterlijk, want de wapens mogen niet scherp zijn. "Oars soene der wol in protte ferwûnen falle", aldus organisator Bert Wielstra van Imaginarium.

‘Historical medieval battle’, zoals het ook genoemd wordt, is heel iets anders dan het naspelen van historische veldslagen, benadrukt Wielstra. "Hjirby binne it gjin tikjes foar de show. Dit is ‘rechttoe-rechtaan’. Ramst elkoar fûl op ’e bealch en der wurdt echt fochten. Pas ast op ’e grûn leist, bist ôf." Wielstra wil het bohurttoernooi in Tytsjerk op de kaart zetten, zodat er in volgende jaren teams uit meer landen mee komen doen. Er komt een livestream op internet, zodat zij kunnen zien hoe het er op Imaginarium aan toe gaat. Er is al belangstelling getoond vanuit Amerika. Groter groeien zou betekenen dat er gevechten van 21 tegen 21 gehouden kunnen worden. En zelfs het WK, ‘Battle of the nations’, zou over een jaar of vijf naar Tytsjerk kunnen komen, denkt Wielstra. (bron: LC, 16-8-2017)

- Tytsjerk on Tour (gedurende 4 dagen in september) is volgens de organisatie de leukste rally van Fryslân (het is zelfs hun www-adres...).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Stichting Op Toutenburg heeft landgoed Groot Vijversburg bij Tytsjerk in 2014 uitgebreid van 15 naar 30 hectare. Doordat een boer is gestopt met zijn bedrijf, zijn 2 aan het landgoed grenzende percelen vrijgekomen uit erfpacht. De stichting gaat op twee percelen aan de westkant een landschappelijke attractie realiseren. Het ene gebied wordt omgevormd tot een stervormig labyrint, dat toegang biedt tot verschillende weiden waar activiteiten op het gebied van kunst, cultuur en landschapsbeleving plaatsvinden. Daarnaast komt er een gebied waar kunstobjecten de natuur verbeelden. Er komt een transparant paviljoen, waar bezoekers door een lange glazen gang lopen en zakken naar 1,5 meter onder het maaiveld. Kinderen lopen dan op ooghoogte met bodemgedierte en -gewas. Als het goed is zijn deze plannen in 2014 gerealiseerd.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Tytsjerk.

- Nieuws: - Dorpskrant Yn'e Line is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Dorpshuis: - Doarpshûs Yn'e Mande.

- Onderwijs: - Master Fennemaskoalle. - Basisschool It Lemieren.

- Zorg: - Zorgboerderij St. Stay & Pray.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Tytsjerk.

Reactie toevoegen