Sint-Maartensdijk

Plaats
Dorp
Tholen
Zeeland

ZL gemeente St Maartensdijk in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Sint-Maartensdijk in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Sint-Maartensdijk in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Sint-Maartensdijk

Terug naar boven

Status

- Sint-Maartensdijk is een dorp in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Tholen, in de bestuurlijke regio West-Brabant. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1971.

- Wapen van de voormalige gemeente Sint-Maartensdijk.

- Onder het dorp Sint-Maartensdijk valt ook de buurtschap Molenwerf.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1840 Sint Maartensdijk. De huidige spelling van de plaatsnaam is officieel met koppelteken.

Naamsverklaring
De naam is afkomstig van Sint Maarten (Martinus van Tours).

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Sint-Maartensdijk ligt aan het water de Oosterschelde en ligt verder W van het dorp Poortvliet, ZZW van het dorp Sint-Annaland, ZO van het dorp Stavenisse, NO van het dorp Wemeldinge en NNO van het dorp Yerseke.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvatten de gemeente en het dorp Sint-Maartensdijk 298 huizen met 1.937 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 1.400 huizen met ca. 3.500 inwoners.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Sint-Maartensdijk heeft 28 rijksmonumenten.

- De NH kerk is een laat-gotische basiliek, de oudste delen zijn van omstreeks 1400. De toren herbergt twee klokkenspelen. Het oudste dateert uit 1616 en sinds 1980 bevat het open koepeltje een moderne beiaard van 40 klokken.

- Het stadhuis dateert oorspronkelijk uit 1628, is in de jaren zestig gerestaureerd maar nadat Sint-Maartensdijk in 1971 het bestuurlijk centrum van de nieuwe gem. Tholen werd, zijn er diverse nieuwe gebouwen bijgebouwd.

- Molen De Hoop (Bleekveldweg 2) uit 1847 is in gebruik geweest tot 1968. Tegenwoordig is alleen de molenromp er nog van over.

- Korenmolen De Nijverheid (Oudelandseweg 4) is in 1868 gebouwd. Tot 1966 is met de molen beroepsmatig gemalen. In dat jaar verkoopt de laatste beroepsmolenaar de molen aan de toenmalige gemeente Sint-Maartensdijk. Sinds de restauratie in 1985 stelt een vrijwillig molenaar de molen regelmatig in bedrijf.

- Het oorspronkelijke complex van het (VMBO) Markiezaat College in Sint-Maartensdijk, gebouwd in 1955-1957 door Wenting, was een voorbeeld van wederopbouwarchitectuur waarin monumentale kunst is geïntegreerd. Het complex moest wijken voor nieuwbouw. Heemschut heeft voorgesteld het gehele gebouw te behouden door er een bestemming seniorenappartementen aan te geven. Helaas was dit niet haalbaar, waarop samen met de nazaten van de kunstenaars Peter Alma en Lex Horn een plan is opgezet om beider kunstwerken die zich in het college bevonden, te redden. De wandschildering van Alma van 5 ambachtslieden, 7x2 meter groot, is de laatste schildering die de kunstenaar heeft gemaakt, en van zeer bijzondere kwaliteit. De applique ramen van Lex Horn, die de relatie met de Oosterschelde uitbeelden, zijn eveneens van hoge kwaliteit. De wandschildering en ramen hebben een plek gekregen in het nieuwe sport- en gemeenschapscentrum Haestinge. Zie voor nadere informatie het artikel op de site van Heemschut over de herbestemming van de kunstwerken uit het Markiezaatcollege te Sint-Maartensdijk.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Waterschap Scheldestromen heeft in 2019 naast gemaal De Noord in Sint-Maartensdijk een vispassage aangelegd. De vispassage maakt het voor verschillende vissoorten mogelijk om vanuit de Oosterschelde de achterliggende gebieden richting het dorp en buurdorp Stavenisse in en uit te trekken. Er is gekozen voor een vispassage met een vacuümsysteem dat zich opsplitst bovenin de dijk. Zo worden beide afwateringsgebieden van De Noord bereikt vanuit de Oosterschelde. Dit is noodzakelijk omdat de twee afwateringsgebieden een verschillend waterpeil hebben.

Veel vissen trekken van nature om te paaien. Deze trek wordt bemoeilijkt door stuwen en gemalen. Om de populatie op peil te houden zijn vispassages en aalgoten noodzakelijk. Deze worden niet het hele jaar gebruikt. Vissoorten kennen vaak een vaste periode waarin zij migreren. Vispassages worden altijd naast of dicht in de buurt van een gemaal aangelegd. Het overtollige polderwater wordt hier naar buiten afgevoerd en dient als lokstroom voor vis, zodat deze hun weg naar de polder kunnen vinden. De aanleg van de vispassage in Sint-Maartensdijk is een van de maatregelen om te kunnen voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water (EKW). Volgens deze richtlijn moet oppervlaktewater in goede ecologische conditie zijn. Dat betekent dat diverse soorten vissen in de waterlopen aanwezig moeten. (bron: Waterschap Scheldestromen, 28-3-2019)

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Sint-Maartensdijk door Kees Wittenbols uit Breda. Zie onderaan de pagina ook deel 2 en 3.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Sint-Maartensdijk (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenorganisatie: - Dorpstafel Sint-Maartensdijk/Scherpenisse.

Reactie toevoegen