Oud-Valkenburg

Status
- Oud-Valkenburg is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Valkenburg aan de Geul. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-9-1940. Per 1-10-1940 over naar gemeente Valkenburg, in 1982 over naar gemeente Valkenburg aan de Geul.
- Wapen van de voormalige gemeente Oud-Valkenburg.
- Onder de gemeente Oud-Valkenburg vielen naast het gelijknamige dorp ook nog het dorp Sibbe en de buurtschap IJzeren.
- Oud-Valkenburg heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, postaal gezien ligt Oud-Valkenburg "in" Schin op Geul.

Naam
In het Limburgs
Oud-Valkeberg.
Oudere schrijfwijzen
16e eeuw Alden Valkenborch.
Naamsverklaring
Betekent ‘het oude Valkenburg’. Omstreeks 1087 bouwde de slotvoogd van Valkenburg een bergslot, twee kilometer meer naar het westen. Dit slot nam de naam Valkenburg over en het oude slot heette sindsdien Oud-Valkenburg. (1362)

Ligging
Oud-Valkenburg ligt ZO van Valkenburg, enkele kilometers stroomopwaarts langs de Geul.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Oud-Valkenburg 118 huizen met 607 inwoners, verdeeld in dorp Oud-Valkenburg 24/104 en de buurtschappen Sibbe 60/343 en IJzeren (ged.) 34/160.
- Per 1 oktober 1940 is de gemeente Oud-Valkenburg opgeheven en opgegaan in de gemeente Valkenburg met 779 hectare en 1.286 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Oud-Valkenburg ca. 50 huizen met ca. 130 inwoners.

Geschiedenis
In de schenkingsakte van 15 februari 1041 van de Duitse koning Hendrik III  aan zijn nicht Irmgard of Ermingardis is sprake van vier dorpen: Herve, Vaals, Epen en Valkenburg. Dit Valkenburg - ‘Falcenberch’ in de akte - is niet het huidige Valkenburg, maar Oud-Valkenburg; waarschijnlijk meer dan het huidige Oud-Valkenburg. De naam werd overgenomen door het huidige Valkenburg aan de Geul.

De heerlijkheid Oud-Valkenburg wordt voor het eerst vermeld in een oorkonde van 3 juni 1279. Oud-Valkenburg was toen een groot leen van het Huis Valkenburg. Kort na 1400 verwierf Johan van Aldenvalckenborch de rechten over de gehele heerlijkheid. Vanaf 1475 was Oud-Valkenburg eigendom van de Heren Van Ghoor, die ook het Sibber Huis in bezit hadden, daarna van het geslacht Strijthagen. Zij bouwden kasteel Genhoes tussen 1545 en 1560.

Gedurende de 16e eeuw is de geschiedenis van Oud-Valkenburg zeer verward, mede doordat de heerlijkheid voorwerp is van talloze processen tussen de leden van de geslachten Van Ghoor, Van Strijhagen en Van Breill. Nadat Genhoes door de Spanjaarden in 1576 of 1579 was verwoest bouwde in ieder geval Nicolaas van Breyll, gehuwd met Maria van Strijhagen het weer op. In 1609 had Ulrich Hoen van Hoensbroek zeggingschap over kasteel en goederen van Oud-Valkenburg en zijn geslacht Van Hoensbroek bezat ze tot einde 17e eeuw. In 1701 kochten George baron de Tunderfelt en zijn vrouw Anna Barbara de Lamberts Cortenbach de heerlijkheid. In 1754 kreeg Jan Fredrik von Pelser het leen Huis Oud-Valkenburg in handen en dit geslacht bleef er wonen tot de Tweede Wereldoorlog. Oud-Valkenburg is steeds een ‘onderbank’ van Klimmen geweest. (3202)

Recente ontwikkelingen
- De Dorpsvisie Schin op Geul / Oud-Valkenburg (pdf) verwoordt de door de inwoners gewenste ontwikkelingen in deze dorpen voor de komende jaren.

Bezienswaardigheden
- Kasteel Genhoes.
- Schaloensmolen.
- Johannes de Doperkerk.

Natuur en recreatie
- Ommetje Oud-Valkenburg.
- Wandeling van Valkenburg naar Oud-Valkenburg v.v.
- Natuurmonumenten organiseert regelmatig excursies door de omgeving, vanaf kasteel Schaloen. Nadere informatie op tel. 045-5630355.
- Kasteeltuin Oud-Valkenburg bestaat uit drie delen: een heempark met inheemse gewassen, groenten en flora; een kruidentuin en de eeuwenoude watermolen van kasteel Schaloen. Kasteeltuin Oud-Valkenburg laat zien welke gewassen er vroeger werden verbouwd in het Geuldal. Bezoekers komen meer aan de weet over welke groenten onze voorouders aten en welke kruiden zij gebruikten in spijs en als medicijn. U geniet van de rijke flora van het Geuldal (het park wordt opgedeeld door de Geul) en maakt kennis met gebruiken rond bijen en imkerij. Een poel vol dierlijk en plantaardig leven zal jong en oud fascineren. Honderden inheemse planten zijn er in het heemtuingedeelte te vinden, alle voorzien van naambordjes. Er zijn gidsen in de tuin aanwezig om eventuele vragen te beantwoorden. Kinderen kunnen met behulp van een gratis speurtocht spelenderwijs de kasteeltuin ontdekken. De kruidentuin is in oud-Hollandse stijl aangelegd. Er zijn zowel geneeskrachtige kruiden als keukenkruiden te vinden. Van vingerhoedskruid tot scharlei en van peterselie tot rozemarijn. Tegen elke kwaal en voor elke spijs is wel een kruid gewassen. Site Kasteeltuin Oud-Valkenburg.

Links
- Dorpsraad Schin op Geul / Oud-Valkenburg.

1. 1. Citekey not found